ભારતમાં આયાત થનારા તમામ અમેરિકન ઉત્પાદનો પર ભારત શૂન્ય ટેરિફ લગાડશે : ટેરિફ રાહતને કારણે હમણાં જ રજૂ થયેલા બજેટની ચમક વધી જશે : બે વૈશ્ર્વિક પાવર હાઉસ વેપાર કરાર પર સંમત થયા છે : ટ્રમ્પ
ભારત સરકાર શું નિર્ણયો લે છે તે હવે ફકત ટ્રમ્પ કે તેના અધિકારીઓ દ્વારા જ પ્રજાને ખબર પડે છે : કોંગ્રેસનો આક્રોશ
દેશના કેન્દ્રીય બજેટની પ્રસ્તુતિ પછીના તરતના દિવસોમાં જ ભારત-અમેરિકા વચ્ચેની અધ્ધરતાલ ટેરિફ ડિલ અચાનક આગળ ધપતા અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપ્રમુખ તથા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વચ્ચેની સુદીર્ધ ટેલિફોનિક ચર્ચા પછી ખુદ ટ્રમ્પ અને તેના ભારત ખાતેના રાજદૂત મિસ્ટર ગોરે જાહેરાત કરી હતી કે ભારત પર લગાવવામાં આવેલો 50 ટકા ટેરિફ અમેરિકાએ સીધો 18 ટકા સુધી હવે ઘટાડી આપ્યો છે.
આનાથી ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના અટવાયેલા વ્યાપાર કરારનો માર્ગ ખુલ્લો થયો છે અને ટ્રમ્પે પરોક્ષ રીતે એવી શરત પણ જાહેર કરી છે કે ભારતે રશિયાથી ઓઈલની આયાત સાવ ઓછી કરી દીધી છે અને તે પ્રમાણે ભારત એ આયાતને શૂન્ય સુધી નીચે લાવી દેશે. ઉપરાંત ટ્રમ્પે કહ્યું કે ભારતમાં આયાત થનારા તમામ અમેરિકન ઉત્પાદનો પર ભારત શૂન્ય ટેરિફ લગાડશે તેને કારણે લાંબા ગાળાના ટ્રેડ ડીલને આખરી સ્વરૂપ આપવાનો રસ્તો ખુલ્લો થશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રધાનમંત્રી મોદી સાથે ફોન પર વાત કરી. ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક પોસ્ટમાં આ માહિતી શેર કરી. તેમણે વાતચીત વિશે વધુ કોઈ વિગતો આપી ન હતી, પરંતુ કહ્યું કે વધુ અપડેટ્સ માટે જોડાયેલા રહો.
બંને નેતાઓ વચ્ચેની આ વાતચીત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ભારત-અમેરિકા વેપાર સોદા અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. જોકે ટ્રમ્પ વારંવાર કહી ચૂક્યા છે કે બંને દેશો વચ્ચે ટ્રેડ ડીલ જલ્દી થશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી સાથે ફોન પર વાત કરી હતી. આ વાતચીત ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા ઉચ્ચ સ્તરીય સંબંધોનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે. ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત અને દક્ષિણ અને મધ્ય એશિયા માટેના ખાસ દૂત સર્જિયો ગોરે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને પ્રધાનમંત્રી મોદી વચ્ચે થયેલી વાતચીતની વિગતો શેર કરી હતી. જોકે, બંને નેતાઓ વચ્ચે થયેલી ચર્ચાની વિગતો મોડેથી જાહેર કરવામાં આવી હતી. જેમાં મુખ્ય વાત અમેરિકાએ ટેરિફ 18 ટકા સુધી ઘટાડયો એ હતી.
પ્રધાનમંત્રી મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગયા વર્ષે 10 ડિસેમ્બરે ફોન પર વાત કરી હતી, જે દરમિયાન ટેરિફ પર ચર્ચા થઈ હતી. ટેરિફ અંગે બંને નેતાઓ વચ્ચે આ ત્રીજી ફોન વાતચીત હતી.
ભારત અને અમેરિકા માર્ચ 2025 થી વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો કરી રહ્યા છે. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટથી અમેરિકાએ ભારતીય નિકાસ પર 50% નો જંગી ટેરિફ લાદ્યો છે, જે કોઈપણ દેશ પર લાદવામાં આવેલ સૌથી વધુ ટેરિફ છે. આમાં રશિયન તેલની ખરીદી પર 25% ટેરિફનો સમાવેશ થાય છે.
યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે (1 ફેબ્રુઆરી, 2026) દાવો કર્યો હતો કે ભારત હવે અમેરિકા અને વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદશે. તેમણે કહ્યું કે વેનેઝુએલામાં કાયદાકીય સુધારા બાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. તાજેતરના વર્ષોમાં ભારતે ડિસ્કાઉન્ટેડ દરે રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીમાં વધારો કર્યો હતો. જેના કારણે રશિયા ભારતના સૌથી મોટા તેલ સપ્લાયર્સમાંનો એક બન્યો છે, અને જેનાથી અમેરિકા સાથે વિવાદ થયો હતો.
આ જાહેરાત સાથે, ભારત અને અમેરિકા માટે રાતોરાત ચાર બાબતો બદલાઈ ગઈ.
1. ભારત યુએસ તેલ ખરીદશે : ટ્રમ્પના મતે, ભારત રશિયન તેલ ખરીદવાનું બંધ કરશે અને અમેરિકા અને સંભવિત વેનેઝુએલા પાસેથી ખરીદી શરૂૂ કરશે. 2022 માં યુક્રેન સામે ક્રેમલિનનું યુદ્ધ શરૂૂ થયું ત્યારથી નવી દિલ્હી મોસ્કો પાસેથી સબસિડીવાળું તેલ ખરીદી રહ્યું હતું. અમેરિકાએ રશિયન તેલ ખરીદવા માટે દંડાત્મક પગલા તરીકે 25 ટકાનો વધારાનો ટેરિફ લાદ્યો હતો, જેના પર ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેનાથી યુદ્ધમાં વધારો થયો હતો. વ્હાઇટ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, વેપાર કરાર બાદ આ ટેરિફ પણ દૂર કરવામાં આવશે.”
2. અભૂતપૂર્વ તકો : ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે બે વૈશ્વિક પાવરહાઉસ વેપાર કરાર પર સંમત થયા છે. નવી દિલ્હી દ્વારા યુરોપિયન યુનિયન સાથે મુક્ત વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂૂપ આપ્યાના એક અઠવાડિયાની અંદર આ વાત સામે આવી છે. જોકે, આ સોદાની સંપૂર્ણ વિગતો હજુ જાહેર કરવામાં આવી નથી. ભારતના ઉદ્યોગ અને વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે સંકેત આપ્યો હતો કે આ સોદો ટેકનોલોજીના સહ-નિર્માણ અને ઉકેલોના સહ-વિકાસને સરળ બનાવશે. “આ કરાર ખેડૂતો, ખજખઊ, ઉદ્યોગસાહસિકો અને કુશળ કામદારો માટે મેક ઇન ઇન્ડિયા ફોર ધ વર્લ્ડ, ડિઝાઇન ઇન ઇન્ડિયા ફોર ધ વર્લ્ડ અને ઇનોવેટ ઇન ઇન્ડિયા ફોર વર્લ્ડ માટે અભૂતપૂર્વ તકો ખોલે છે. તે ભારતને યુએસ પાસેથી ટેકનોલોજી મેળવવામાં મદદ કરશે,” તેમણે ડ પરની એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું.
3. યુએસ ઉત્પાદનો પરનો નોન-ટેરિફ અવરોધ દૂર કરવામાં આવ્યો. : જ્યારે ભારતીય ઉત્પાદનો પર યુએસમાં 18 ટકા ટેરિફ લાગે છે, ત્યારે ભારત યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સામેના તેના ટેરિફ અને નોન-ટેરિફ અવરોધોને શૂન્ય કરવા માટે આગળ વધશે.
4. ભારત વધુ યુએસ માલ ખરીદશે : ટ્રમ્પે એમ પણ કહ્યું કે ભારતે 500 અબજ ડોલરથી વધુની કિંમતના અમેરિકન માલસામાન ઉપરાંત “ઘણા ઊંચા સ્તરે” ખરીદવા માટે પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે, જેમાં યુએસ ઊર્જા, ટેકનોલોજી, કૃષિ, કોલસો અને અન્ય ઘણા ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.
