યાત્રાધામ પ્રવાસો ગુજરાતમાં પ્રવાસીઓના પ્રવાહને વેગ આપી રહ્યા છે. કેન્દ્રીય પ્રવાસન મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, 2025માં 12.4 કરોડ સ્થાનિક પ્રવાસીઓએ ગુજરાતના ટોચના 10 સ્થળોની મુલાકાત લીધી હતી, જે 2024માં 9.1 કરોડ પ્રવાસીઓ કરતાં વાર્ષિક ધોરણે 36.9% વધુ છે. 2023માં 7.78 કરોડ કરતાં ગુજરાતમાં સ્થાનિક પ્રવાસીઓની સંખ્યા 60.2% વધી છે. આ આંકડામાં ગુજરાતના 10 સૌથી વધુ મુલાકાત લેવાયેલા સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે: અમદાવાદ શહેર, અંબાજી, ડાકોર, દ્વારકા, સોમનાથ, પાવાગઢ, કાંકરિયા લેકફ્રન્ટ, એકતા નગર, નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ અને સુરત શહેર.
બીજી તરફ, ગુજરાતના ટોચના 10 સ્થળોએ વિદેશી પ્રવાસીઓનું આગમન પણ વધ્યું – જોકે ધીમી ગતિએ – 2023 માં 13.2 લાખથી 2024 માં 14.7 લાખ અને 2025 માં 16 લાખ થયું. રાજ્યના સૌથી વધુ મુલાકાત લેવાયેલા સ્થળોમાં મંદિર નગરો અને ધાર્મિક સર્કિટનો મોટો હિસ્સો છે.
અંબાજી અને ડાકોરથી દ્વારકા અને સોમનાથ સુધી, યાત્રાધામો સ્થાનિક પ્રવાસીઓ માટે સૌથી મોટા આકર્ષણ તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, જ્યારે શહેરી અને મનોરંજન સ્થળોમાં સતત વૃદ્ધિ જોવા મળી રહી છે. “ગુજરાતમાં ધાર્મિક પર્યટનમાં કોવિડ પછી નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, ખાસ કરીને સોમનાથ અને દ્વારકા જેવા સ્થળોએ, જ્યાં સુધારેલ રોડ કનેક્ટિવિટી અને સારી માળખાગત સુવિધાએ મુસાફરીને વધુ અનુકૂળ બનાવી છે,” શહેર સ્થિત ટ્રાવેલ નિષ્ણાત મનીષ શર્માએ જણાવ્યું.
“પહેલાં, આ શહેરો મોટાભાગે તીર્થ નગરો તરીકે જોવામાં આવતા હતા જેમાં ધર્મશાળાઓ મર્યાદિત રહેઠાણ વિકલ્પો ધરાવતા હતા, પરંતુ નવી હોટલો, વૈભવી મિલકતો અને રિસોર્ટ્સના ઉદભવથી તેમનું આકર્ષણ વધ્યું છે અને યુવા પ્રવાસીઓને પણ આકર્ષિત કર્યા છે. સોમનાથ એક જ્યોતિર્લિંગ અને દ્વારકા ચાર ધામ સ્થળ અને જ્યોતિર્લિંગ સર્કિટ સ્થળ બંને તરીકે મહત્વપૂર્ણ છે, તેમનું આધ્યાત્મિક આકર્ષણ અજોડ છે.
ડાકોર, ચોટીલા અને અંબાજી જેવા અન્ય કેન્દ્રોમાં પણ યાત્રાધામ પર્યટન મુખ્ય પ્રવાહમાં વધતાં આકર્ષણ જોવા મળી રહ્યું છે,” શર્માએ ઉમેર્યું. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સતત વૃદ્ધિ પ્રવાસન માળખાગત સુવિધાઓ, સ્થળ વિકાસ, સ્વચ્છતા, પાર્કિંગ, ડિજિટલ પ્રમોશન અને મુલાકાતીઓની સુવિધાઓમાં સુધારેલ રોકાણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
ડેટા નવા પ્રવાસન કેન્દ્રોના સતત ઉદય તરફ પણ નિર્દેશ કરે છે. સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીનું ઘર, એકતા નગરમાં 2025 માં 68.3 લાખ સ્થાનિક પ્રવાસીઓ નોંધાયા, જે 2023 માં 36.9 લાખથી લગભગ બમણા હતા.
