આજે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા છે. સર્વપિતૃ અમાવસ્યા એ પિતૃ પક્ષનો અંતિમ અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ દિવસ છે. તેને મહાલયા અમાવસ્યા અથવા વિસર્જની અમાવસ્યા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે, પૃથ્વી પર પધારેલા તમામ પિતૃઓને તેમના લોકમાં પાછા ફરતી વખતે આદરપૂર્વક વિદાય આપવામાં આવે છે. આ દિવસે પિતૃઓના નામે શ્રાદ્ધ વિધિ, તર્પણ (જળ અર્પણ) અને દાન-પુણ્ય કરવાની વિશેષ પરંપરા છે
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ શુભ તિથિએ તમામ જાણીતા અને અજાણ્યા પિતૃઓના નામે તર્પણ કરવામાં આવે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન, શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવા માટે કુતુપ, રોહિણ અને અપરાહ્ન (બપોરનો સમય) એ નિર્ધારિત સમયગાળા છે. સવાર, સાંજ અથવા સૂર્યાસ્ત પછી શ્રાદ્ધ કરવું વર્જિત માનવામાં આવે છે. જો તમે આ દિવસે તમારા પિતૃઓની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવા માંગતા હો, તો અમાવસ્યા તિથિ ક્યારે શરૂ થાય છે અને વિધિ કરવા માટેનો સૌથી શુભ સમય કયો છે તે જાણવું આવશ્યક છે.
સર્વપિતૃ અમાવસ્યાની તારીખ અને શ્રાદ્ધ મુહૂર્ત (શુભ સમય)
અમાવસ્યા તિથિનો સમય: સર્વપિતૃ અમાવસ્યા ૧૦ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ સવારે ૦૭:૨૨ વાગ્યે શરૂ થશે અને ૧૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ સવારે ૦૫:૨૮ વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
પ્રથમ શ્રાદ્ધનો સમય: ૧૦ ઓક્ટોબરના રોજ શ્રાદ્ધ અને તર્પણ માટેનો પ્રથમ સમયગાળો સવારે ૧૧:૪૫ થી બપોરે ૧૨:૩૧ સુધીનો છે. અવધિ – ૪૭ મિનિટ.
રોહિણ મુહૂર્ત: શ્રાદ્ધ વિધિ માટે રોહિણ મુહૂર્ત બપોરે ૧૨:૩૧ થી બપોરે ૦૧:૧૭ સુધીનું છે. સમયગાળો – ૪૭ મિનિટ.
આ ઉપરાંત, અંતિમ ‘અપરાહ્ન મુહૂર્ત’ (બપોરનો સમયગાળો) બપોરે ૦૧:૧૮ થી ૦૩:૩૭ સુધીનો છે, જેનો સમયગાળો ૨ કલાક અને ૨૦ મિનિટનો છે.
સમયનું મહત્વ: ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, પિતૃઓ ‘કુતુપ’, ‘રોહિણ’ અને ‘અપરાહ્ન કાળ’ના મુહૂર્તો (શુભ સમયગાળા) દરમિયાન કરવામાં આવતા ‘તર્પણ’ (જળ અર્પણ) અને ‘શ્રાદ્ધ’ વિધિઓને સ્વીકારે છે. નિર્ધારિત સમયે આ વિધિઓ કરવાથી પૂજાનો સંપૂર્ણ લાભ મળે છે અને ઘરમાં શાંતિ તથા સુખ જળવાઈ રહે છે.
‘સર્વપિતૃ અમાવસ્યા’ પર શ્રાદ્ધ વિધિની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા
પવિત્ર સ્નાન અને સંકલ્પ: શ્રાદ્ધના દિવસે વહેલા ઉઠો, સ્નાન કરો, સ્વચ્છ અને સાત્વિક (પવિત્ર) વસ્ત્રો પહેરો અને તમારા પિતૃઓનું ધ્યાન ધરતા શ્રાદ્ધ વિધિ કરવાનો દ્રઢ સંકલ્પ કરો.
તર્પણ વિધિ: બપોરના શુભ સમય દરમિયાન (સવારે ૧૧:૪૫ થી બપોરે ૩:૩૬ વચ્ચે), હાથમાં ‘કુશ’ ઘાસ અને કાળા તલ લો, જળ અર્પણ કરો અને પિતૃઓનું ધ્યાન ધરતા તર્પણ વિધિ કરો.
પંચબલિ (પાંચ અર્પણો) આપવા: ભોજન તૈયાર થઈ જાય પછી, સૌપ્રથમ દેવતાઓ, ગાય, કૂતરા, કાગડા અને કીડીઓ માટે અલગ-અલગ ભાગ કાઢી રાખો.
બ્રાહ્મણોને ભોજન અને દાન: ત્યારબાદ, શ્રદ્ધાપૂર્વક બ્રાહ્મણોને સાત્વિક ભોજન પીરસો અને તમારી ક્ષમતા મુજબ અનાજ, વસ્ત્રો અથવા તલનું દાન કરીને તેમના આશીર્વાદ મેળવો.
સાંજનો દીવો: સાંજના સમયે, ઘરના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર અથવા પીપળાના ઝાડ નીચે પિતૃઓના નામે દીવો પ્રગટાવો અને શાંતિ તથા સુખ માટે પ્રાર્થના કરો.
દાનનું મહત્વ: તર્પણ વિધિ બાદ જરૂરિયાતમંદો અથવા બ્રાહ્મણોને અનાજ, વસ્ત્રો અને તલનું દાન કરવું અત્યંત શુભ અને કલ્યાણકારી માનવામાં આવે છે
