રિન્યુએબલ એનર્જીએ આખી તાસીર બદલી નાખી, કોર્પોરેટ કંપનીઓ જેવા વહીવટના ફાયદા પણ દેખાવા લાગ્યા
સૌર ઉર્જાની મફતના ભાવે ખરીદી, કોલસાનો બોજો ઘટયો અને વીજ ચોરીનું દૂષણ પણ ઘટતા વીજ કંપનીઓ તેજીમાં
ગુજરાતમાં જીઈબીનું કંપનીકરણ કરી વિભાજન કર્યા બાદ સરકારે રિન્યુએબલ એનર્જી ક્ષેત્રને આપેલા પ્રોત્સાહનો અને છુટછાટોના કારણે ગુજરાતમાં વીજળીનું વિતરણ કરતી કંપનીઓની તિજોરી છલકાવા લાગી છે અને ગુજરાતની ચારેય વીજ કંપનીઓ પીજીવસીએલ, ડીજીવીસીએલ, એમજીવીસીએલ અને યુજીવીસીએલના નફામાં છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં 28 ગણા સુધીનો વધારો નોંધાયો છે.
જીઈબીના કંપનીકરણ બાદ વીજ કંપનીઓમાં કોર્પોરેટ ઢબે વહીવટી શરૂ થયા હતાં અને ધીરે ધીરે નફો પણ કોર્પોરેટ કંપનીઓ જેવો થવા લાગ્યો છે. જો કે, વીજળી એ આવશ્યક સેવામાં આવે છે અને સેવામાં નફાનો હેતુ ઓછો અને લોકોનીસેવા સુવિધાનો હેતુ વધુ હોય છે પરંતુ કોર્પોરેટ સ્ટાઈલના વહીવટ બાદ વીજ કંપનીઓ ‘સેવા’ કરવા સાથે ‘મેવા’ પણ મેળવી રહી છે.
કુદરતી સ્ત્રોતો થકી સસ્તી વીજળી મેળવવા ઉપરાંત વીજ વિતરણ વ્યવસ્થામાં મોટાપાયે ફેરફારો કરવામાં આવી રહ્યાં હોવાથી વીજ ચોરીનું દૂષણ પણ મહદઅંશે ઘટયું છે. સાથોસાથ લાઈન લોસમાં પણ ઘટાડો થઈ રહ્યો હોવાથી વીજ કંપનીઓના નફામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.
ગુજરાતની વીજળી વિતરણ કંપનીઓ (ડિસ્કોમ્સ) નો નફો છેલ્લા બે નાણાકીય વર્ષોમાં અનેક ગણો વધ્યો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં દક્ષિણ ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ (DGVCL) નો નફો લગભગ 28 ગણો વધીને 2022-23 માં રૂૂ. 76 કરોડ હતો તે વધીને 2023-24 માં રૂૂ. 1,966 કરોડ અને 2024-25 માં રૂૂ. 1,610 કરોડ થયો છે. ઉત્તર ગુજરાત વિજ કંપની લિમિટેડ (UGVCL) નો નફો 2023-24 માં 28 ગણો વધ્યો, જ્યારે પશ્ચિમ GVCL નો નફો 54 ગણો વધ્યો. ટોચના અધિકારીઓ કહે છે કે ડિસ્કોમ્સ માટે વીજળીનો ખર્ચ ઘટ્યો છે, જેના પરિણામે નફો વધ્યો છે. સૌર ઉર્જા ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ છે, જ્યારે વીજ ઉત્પાદન માટે વપરાતા આયાતી કોલસાના ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થયો છે. સૌર ઉર્જાનો ખર્ચ પરંપરાગત ઉર્જા કરતા લગભગ 1 રૂૂપિયા ઓછો છે. અધિકારીઓ કહે છે કે તેમાં વધુ ઘટાડો થવાની સંભાવના છે.
ડિસ્કોમ ગુજરાત ઉર્જા વિકાસ નિગમ લિમિટેડ પાસેથી વીજળી ખરીદે છે અને ઓછા વીજળી ખર્ચથી રાજ્યની તમામ ડિસ્કોમને ફાયદો થયો છે. “ખરીદવામાં આવેલી વીજળીની ઓછી કિંમત, ખાસ કરીને સૌર ઉર્જા, કાર્યકારી કાર્યક્ષમતા અને સારા નાણાકીય વ્યવસ્થાપનને કારણે નફો વધ્યો છે. બીજી તરફ, ડિસ્કોમ ચાર્જ ઘટાડીને અને માળખાગત સુવિધામાં સુધારો કરીને ગ્રાહકોને લાભ આપી રહી છે,” GUVNLના એક ટોચના અધિકારીએ જણાવ્યું હતું.
DGVCLએ તેના ઔદ્યોગિક ગ્રાહકોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો જોયો છે, જેનો તેને બે રીતે ફાયદો થયો છે. વીજળીનો ખર્ચ ઘટી રહ્યો છે જ્યારે ઔદ્યોગિક ગ્રાહકો પાસેથી મળતું વોલ્યુમ અને ચાર્જ રહેણાંક ગ્રાહકો કરતા વધારે છે. વધુમાં, રાજ્યમાં વધતા સૌર ઉર્જા માળખાના કારણે ગ્રીન ઉર્જા ઉત્પાદનમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.
“સૌર ઉર્જાનો ખર્ચ ઓછો હોવાથી, કોલસાના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. સાથે જ, ગ્રાહકો માટે વીજળીના ભાવમાં તાજેતરમાં યુનિટ દીઠ રૂૂ. 1 થી વધુનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે, તેમ ઉૠટઈકના ખઉ યોગેશ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું.
