અખાતી યુદ્ધમાં પર્યાવરણનો પરાજય: પંદર દી’માં વરસ જેટલું પ્રદૂષણ

કલાઇમેટ સંબંધિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટનું સંશોધન: શસ્ત્રો અને ઇમારતી પતનમાંથી ઉડતી રજ-ધુમાડાથી અખાતી આકાશ અસ્વસ્થ

ઈરાન યુદ્ધના પહેલા 14 દિવસોમાં (28 ફેબ્રુઆરીથી 14 માર્ચ, 2026), 5.6 મિલિયન ટન CO2 અને ગ્રીનહાઉસ વાયુઓનું ઉત્સર્જન થયું હતું – જે આઇસલેન્ડના કુલ વાર્ષિક ઉત્સર્જન કરતાં વધુ છે. ઇમારતોનું પતન, તેલ સુવિધાઓ પર હુમલા અને બળતણનો વપરાશ આ પ્રદૂષણના મુખ્ય પરિબળો હતા. ક્લાઈમેટ એન્ડ કોમ્યુનિટી ઇન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલ મુજબ, યુદ્ધ આબોહવા પર ભારે બોજ મૂકી રહ્યું છે. પર્યાવરણ હારી રહ્યું છે.
ઈરાન યુદ્ધ પહેલાથી જ મોટા પ્રમાણમાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ગેસ છોડ્યું છે. આ સંઘર્ષમાં, CO2 ઉત્સર્જનનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત ઘરો, શાળાઓ અને અન્ય ઇમારતોનો વિનાશ રહ્યો છે. યુ.એસ., ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા આ સંઘર્ષના પહેલા બે અઠવાડિયા દરમિયાન – ખાસ કરીને 28 ફેબ્રુઆરીથી 14 માર્ચ, 2026 સુધી – યુદ્ધે એટલી મોટી માત્રામાં ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ છોડ્યા કે તે સમગ્ર વિશ્વના કાર્બન બજેટને ઝડપથી ઘટાડી રહ્યું છે.

એક નવા અહેવાલ મુજબ, યુદ્ધરત પક્ષોએ આ 14-દિવસના સમયગાળા દરમિયાન વાતાવરણમાં આશરે 5.6 મિલિયન ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને અન્ય ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ છોડ્યા. જો આ દર આખા વર્ષ સુધી ચાલુ રહે, તો પરિણામી ઉત્સર્જન વિશ્વના 84 સૌથી ઓછા પ્રદૂષિત દેશોના કુલ વાર્ષિક કાર્બન ઉત્પાદન જેટલું થશે.
વધુમાં, આ આંકડા આઇસલેન્ડના કુલ વાર્ષિક કાર્બન ઉત્સર્જન કરતાં વધી જાય છે, કારણ કે 2024 માં, આઇસલેન્ડે કુલ 4.7 મિલિયન ટન CO2 ઉત્સર્જન કર્યું હતું. આ વિશ્ર્લેષણ ક્લાઇમેટ એન્ડ કોમ્યુનિટી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું અને 21 માર્ચે પ્રકાશિત થયું હતું.

સંશોધકોએ સૂચવ્યું છે કે યુદ્ધના પહેલા 14 દિવસો દરમિયાન ઇમારતોનું પતન ઉત્સર્જનનો એકમાત્ર સૌથી મોટો સ્ત્રોત હતો. ઈરાની રેડ ક્રેસન્ટ સોસાયટીના ડેટા અનુસાર, નીચે સૂચિબદ્ધ ઇમારતો નાશ પામી છે. 16,191 રહેણાંક મકાનો, 3,384 વાણિજ્યિક એકમો, 77 તબીબી કેન્દ્રો, 69 શાળાઓનો આ ઇમારતી પતનમાં કુલ સરવાળો થાય છે.

યુદ્ધ પછી આ ઇમારતોમાંથી કાટમાળ સાફ કરીને તેનું પુનર્નિર્માણ કરવાથી આશરે 2.7 મિલિયન ટન CO2 ઉત્સર્જન થવાની ધારણા છે – જે માલદીવના સમગ્ર વાર્ષિક કાર્બન ઉત્સર્જનની સમકક્ષ રકમ છે. સંશોધક પેટ્રિક બિગરે જણાવ્યું હતું કે દરેક મિસાઇલ હુમલો આપણા ગ્રહને વધુ ગરમ અને અસ્થિર બનાવે છે; તેની અસરોથી કોઈ સુરક્ષિત રહેતું નથી. ઉત્સર્જનનો બીજો સૌથી મોટો સ્ત્રોત તેલ સંગ્રહ સુવિધાઓ, રિફાઇનરીઓ અને તેલ ટેન્કરો પરના હુમલાઓ છે. સંશોધકોના અંદાજ મુજબ, આ સમયગાળા દરમિયાન 2.5 મિલિયનથી 5.9 મિલિયન બેરલ તેલ બાળી નાખવામાં આવ્યું હતું, જેમાંથી 2.1 મિલિયન ટન CO2 અને અન્ય ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ મુક્ત થયા હતા. આ આંકડો માલ્ટાના કુલ વાર્ષિક CO2 ઉત્સર્જન જેટલો જ છે.