આવતીકાલે ફોર્મ પાછા ખેંચવાની છેલ્લી ઘડી સુધી ‘ઓપરેશન લોટસ’ ઓન, કોંગ્રેસ-આપની વિકેટો ખેડવવા ભાજપના ‘મેનેજરો’ સક્રિય
ગણદેવી, કડી, ઉંઝા અને શહેર નગરપાલિકાઓમાં વગર મતદાને ‘કમળ’ ખીલ્યું, મહાપાલિકાઓની અને જિલ્લા પંચાયતોની પણ 20-20 બેઠકો બિનહરીફ
રાજ્યમાં 15 મહાનગરપાલિકા, 84 નગરપાલિકા, 34 જિલ્લા અને 260 તાલુકા પંચાયતો જેવી કુલ 393 સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં કુલ 39,387 ઉમેદવારી પત્રો ભરાયા હતા. જેમાં 13મીએ ફોર્મ ચકાસણી બાદ 9314 ફોર્મ રદ થયાં હતા. 29 ફોર્મ પરત ખેંચાયા હતા. હાલની સ્થિતિએ કુલ 30,015 ઉમેદવારો હરીફ ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી જંગમાં મોજુદ જરુર છે પરંતુ 15મી એપ્રિલ ઉમેદવારીપત્રો પરત ખેચાશે ત્યારબાદ જ આ સંસ્થાઓમાં ખરેખર ચૂંટણી જંગમાં રહેલા મહારથીઓનું આખરી ચિત્ર સ્પષ્ટ થશે.
15 મહાનગરપાલિકાઓમાં 5985 ભરાયેલા ઉમેદવારી પત્રોમાંથી 1373 ફોર્મ રદ થયાં છે. 84 નગરપાલિકાઓમાં 7818 ફોર્મ ભરાયા હતા. એમાંથી જે તે કારણોસર 1206 ફોર્મ રદ થયાં હતા. જ્યારે 34 જિલ્લા પંચયાતોમાં 4906 ઉમેદવારીપત્રો ભરાયા હતા. એમાંથી 1468 ફોર્મ રદ થયાં હતા. એવી જ રીતે 260 તાલુકા પંચાયતોમાં ભરાયેલા 20,638 ઉમેદવારીપત્રોમાંથી 5256 ઉમેદવારી પત્રો રદ થયાં હતા.
ગઇકાલે ફોર્મ ચકાસણી પૂર્ણ થતા રાજયમાં સ્થાનિક સ્વરાજયની સંસ્થાઓની 300 બેઠકો ભાજપનેી બિનહરિફ મળી ગઇ છે. જયારે આવતીકાલ તા.15 એપ્રિલના રોજ ઉમેદવારીપત્રકો પાછા ખેંચવાનો સમય બપોરે ત્રણ વાગ્યે પૂર્ણ થાય તે પહેલા કોંગ્રેસની વધુ વિકેટો ખડે તેવી પુરી શકયતા છે. ભાજપના ચુંટણી મેનેજરો ગઇકાલે સાંજથી જ ‘તડજોડ’ના કામે લાગી ગયા છે અને કોંગ્રેસ, આપ કે અપક્ષના જે પણ ઉમેદવારો સાથે મેળ પડે તેને ‘મેનેજ’ કરવા તનતોડ પ્રયાસો કરી રહ્યા છે ત્યારે આવતીકાલે સાંજે ચુંટણી ચિત્ર સ્પષ્ટ થતાં સુધીમાં બિનહરિફ બેઠકોનો આંકડો ઘણો ઉંચો જવાની શકયતા દર્શાવાય છે.
સામાન્ય રીતે લોકશાહીમાં ચૂંટણી એટલે રસાકસી, પ્રચારનો શોરબકોર અને મતદાનના દિવસે મતદારોની લાંબી કતારો. પરંતુ ગુજરાતનું વર્તમાન રાજકીય ચિત્ર કંઇક અલગ જ દિશામાં નિર્દેશ કરી રહ્યું છે. અહીં લોકશાહીનું પર્વ હવે ‘ઔપચારિકતા’ તરફ વળી રહ્યું હોય તેમ જણાય છે. આગામી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીમાં મતદાનની પ્રક્રિયાનો પ્રારંભ થાય તે પહેલા જ ભારતીય જનતા પાર્ટીએ જે રીતે ‘કેસરીયો સપાટો’ બોલાવ્યો છે, તે માત્ર રાજકીય વિજય નથી પણ ગુજરાતના રાજકારણમાં એક મોટા ‘પેરાડાઈમ શિફ્ટ’નો સંકેત છે.
ગુજરાત સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીના ઉમેદવારી ફોર્મની ચકાસણી અને નામ ખેંચવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જે આંકડાઓ સપાટી પર આવ્યા છે તે વિરોધ પક્ષો માટે ચિંતાજનક છે. રાજ્યભરમાં ભાજપના 300 થી વધુ ઉમેદવારો બિનહરીફ જાહેર થયા છે. એક વરિષ્ઠ વિશ્ર્લેષકની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો આ આંકડો માત્ર સંખ્યાત્મક પકડ નથી, પરંતુ વિરોધ પક્ષોમાં વ્યાપેલી ‘સંગઠનાત્મક શિથિલતા’ અને ‘વિપક્ષી શૂન્યાવકાશ’ નું જીવંત ઉદાહરણ છે. મતદાન પૂર્વે જ આટલી વિશાળ સંખ્યામાં વિજય મેળવવો એ ભાજપના પાયાના કાર્યકરો માટે મનોબળ વધારનારું છે, જ્યારે સામે પક્ષે વિરોધ પક્ષોના મનોબળ પર આ એક જોરદાર પ્રહાર છે જે આગામી સમયમાં ‘મનોવૈજ્ઞાનિક પરાજય’માં પરિણમી શકે છે.
રાજ્યની કુલ 84 નગરપાલિકાઓ પૈકી 4 નગરપાલિકાઓમાં તો ભાજપે મતદાન પહેલા જ સ્પષ્ટ બહુમતી હાંસલ કરીને વિરોધીઓના સૂપડા સાફ કરી દીધા છે. તેમાં ગણદેવી (દક્ષિણ ગુજરાત), કડી (ઉત્તર ગુજરાત), ઊંઝા (ઉત્તર ગુજરાત), શહેરા (મધ્ય ગુજરાત)નો સમાવેશ થાય છે.
આ વિજય માત્ર એક વિસ્તાર પૂરતો મર્યાદિત નથી. દક્ષિણ ગુજરાતના ગણદેવીથી લઈને ઉત્તર ગુજરાતના અઙખઈના હબ ગણાતા ઊંઝા અને કડી સુધી ભાજપની આ જીત એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે પક્ષનું સંગઠન રાજ્યના દરેક ભૌગોલિક છેડા સુધી અત્યંત મજબૂત છે.
આંકડાકીય માળખું દર્શાવે છે કે શહેરી મતદારોની સાથે સાથે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પણ ભાજપે પોતાની રણનીતિ અને જનસંપર્કથી વિપક્ષને હાંસિયામાં ધકેલી દીધો છે. ખાસ કરીને નગરપાલિકાઓમાં 178 બેઠકો પર બિનહરીફ વિજય એ ભાજપના ‘પેજ કમિટી’ મોડેલની સફળતા દર્શાવે છે.
આ ઐતિહાસિક બિનહરીફ વિજય રાજકીય વિશ્ર્લેષકો માટે અભ્યાસનો વિષય છે. એક તરફ ભાજપની ‘ચૂંટણી મશીનરી’ અને સક્ષમ નેતૃત્વ છે, તો બીજી તરફ વિપક્ષનું નેતૃત્વવિહોણું અને દિશાહીન આયોજન છે. મતદાન પહેલા જ આટલી મોટી સંખ્યામાં બેઠકો અંકે કરી લેવી એ 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પણ એક માર્ગ સૂચવે છે.
પરંતુ અહી એક પ્રશ્ન ઊભો થાય છે: શું આટલી મોટી સંખ્યામાં બિનહરીફ વિજય એ શાસક પક્ષ પ્રત્યેનો ‘અતૂટ જનવિશ્વાસ’ છે કે પછી રાજ્યમાં ‘સ્પર્ધાત્મક રાજકારણનો અંત’? શું લોકશાહીમાં વિપક્ષની આ શૂન્યતા લાંબે ગાળે તંદુરસ્ત પ્રણાલી માટે પડકારરૂૂપ સાબિત થશે? ગુજરાતના આ ‘કેસરીયા રેકોર્ડ’ બાદ હવે પછીના રાજકીય પ્રવાહો કઈ દિશામાં જશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. તમારી દ્રષ્ટિએ આ એકતરફી જંગ એ મજબૂત લોકશાહીનું લક્ષણ છે કે વિપક્ષી અસ્તિત્વના જોખમની નિશાની?
ભાજપને બિનહરીફ મળેલી બેઠકો
મહાનગરપાલિકા: 20 બેઠકો બિનહરીફ
નગરપાલિકા: 178 બેઠકો બિનહરીફ
જિલ્લા પંચાયત: 20 બેઠકો બિનહરીફ
તાલુકા પંચાયત: 90 બેઠકો બિનહરીફ
ભાજપે 2021નો રેકોર્ડ તોડ્યો
વર્ષ 2021માં જ્યારે સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણી યોજાઈ હતી, ત્યારે કુલ 221 બેઠકો બિનહરીફ થઈ હતી, જે તે સમયે એક મોટો રેકોર્ડ માનવામાં આવતો હતો. જોકે આ વખતે ભાજપે 300 નો આંકડો વટાવીને પોતાની જ જીતની ક્ષમતામાં આશરે 35% થી વધુનો વધારો નોંધાવ્યો છે. આ પ્રચંડ વિજયકૂચ એ સંકેત આપે છે કે ગુજરાતના રાજકારણમાં સ્પર્ધાનું તત્વ ધીમે ધીમે ઓસરી રહ્યું છે.
