પરમાણુ નિ:શસ્ત્રીકરણની કાયમી સંમતિ આપવી પડશે, તો અમેરિકા નાગરિક અણુ-ઉર્જા વિકસાવવા મદદ કરશે, ઓપન ધ હોર્મુઝ : ઇરાનનો નકારાત્મક પ્રત્યાઘાત
છેલ્લા 26 દિવસથી ચાલી રહેલા યુએસ- ઇરાન યુધ્ધનો અંત આવી રહ્યાનો દાવો અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કર્યો છે. પત્રકાર પરિષદમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે ભવિષ્યમાં કયારેય પરમાણું શસ્ત્રો નહીં રાખે તે બાબતે ઇરાને સંમત થવું પડશે. ઉપરાંત ઇરાનને તેલ પુરવઠા સહીત 15 બાબતોનો પ્લાન મોકલ્યો છે તે પણ સ્વીકારવો પડશે.
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાન એક કરાર પર પહોંચવા માટે ઉત્સુક છે. તેમણે કહ્યું હતું કે આ વાટાઘાટોનું નેતૃત્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ, સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો, મધ્ય પૂર્વ બાબતો માટે ટ્રમ્પના ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર કરી રહ્યા છે.
ઈરાન પર હુમલા બંધ કરવાની તેમની જાહેરાત પછી, યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો સ્વર બદલાયો હોય તેવું લાગે છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં, ટ્રમ્પે વારંવાર દાવો કર્યો છે કે ઈરાન યુએસ સાથે વાટાઘાટોમાં જોડાવા માટે સંમત થયું છે, અને બંને રાષ્ટ્રો યુદ્ધ ટાળવા માટે કરાર પર પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. જો કે, ઈરાની પક્ષ તરફથી અત્યાર સુધી આવા કોઈ સ્પષ્ટ સંકેતો મળ્યા નથી. દરમિયાન, ટ્રમ્પે હવે બીજો એક મહત્વપૂર્ણ દાવો કર્યો છે. યુએસ પ્રમુખે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન ભવિષ્યમાં ક્યારેય પરમાણુ શસ્ત્રો રાખવા માટે સંમત થયું નથી. ટ્રમ્પે એ પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ઈરાને યુએસને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સાથે જોડાયેલ એક મોટી ભેટ મોકલી છે.
મંગળવારે ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સોદો કરવા આતુર છે. ટ્રમ્પે નોંધ્યું હતું કે વાટાઘાટોનું નેતૃત્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ, સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો, મધ્ય પૂર્વ બાબતો માટે ટ્રમ્પના ખાસ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર કરી રહ્યા છે. તેમના નિવેદનમાં, ટ્રમ્પે કહ્યું, “હું અગાઉથી વધારે કહેવા માંગતો નથી, પરંતુ તેઓ સંમત થયા છે કે તેઓ ક્યારેય પરમાણુ શસ્ત્રો રાખશે નહીં.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે ઈરાની નેતૃત્વએ અમેરિકાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને તેલ પુરવઠા સંબંધિત એક મોટી ભેટ આપી છે. જોકે, ટ્રમ્પે ભેટ શું હતી તે જાહેર કર્યું ન હતું. તેમણે કહ્યું, “હું તમને તે ભેટ શું છે તે કહેવાનો નથી, પરંતુ તે ખૂબ મોટી વસ્તુ હતી. અને તેઓએ તે અમને આપી. તો, મારા માટે, તેનો અર્થ ફક્ત એક જ હતો – અમે યોગ્ય લોકો સાથે વાત કરી રહ્યા છીએ. ના, તે પરમાણુ શસ્ત્રો નહોતા. તેનો તેલ અને ગેસ સાથે સંબંધ હતો.”
યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ દાવો કર્યો કે અમેરિકાએ ઈરાન સામે યુદ્ધ જીતી લીધું છે. તેમણે કહ્યું, “મને આ કહેવું ગમતું નથી. અમે જીતી ગયા છીએ. આ યુદ્ધ જીતી ગયું છે… એવું નથી કે આપણે એવી યુદ્ધ જીતી રહ્યા છીએ જ્યાં તેમની પાસે નૌકાદળ નથી, વાયુસેના નથી, અને તેમની પાસે કંઈ જ નથી. અને શાબ્દિક રીતે, અમારા વિમાન તેહરાન અને તેમના દેશના અન્ય ભાગો પર ઉડી રહ્યા છે. તેઓ તેના વિશે કંઈ કરી શકતા નથી.”
ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાએ ઈરાનની પરમાણુ ક્ષમતાને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દીધી છે. તેમણે કહ્યું, “અમે તેને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દીધી છે. તેમની પરમાણુ ક્ષમતાને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દીધી છે. જો અમે તે હુમલો ન કર્યો હોત, તો તેમની પાસે બે અઠવાડિયા પછી જ પરમાણુ શસ્ત્રો હોત. તેમની પાસે પરમાણુ શસ્ત્રો હોત. અને તેઓ ચોક્કસપણે તેનો ઉપયોગ કરતા. અને તેઓ તેનો ઉપયોગ ઇઝરાયલ સહિત સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં કરતા.”
વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે પત્રકારો સાથે વાત કરતા, ટ્રમ્પે કહ્યું, “અમે હાલમાં વાટાઘાટોમાં રોકાયેલા છીએ.” આ વાટાઘાટોમાં ભાગ લઈ રહેલા ખાસ દૂતો સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનર, વિદેશ સચિવ માર્કો રુબિયો અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સ સાથે છે. ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ સંભવિત કરાર એ મૂળભૂત શરત પર આધારિત હશે કે ઈરાન પરમાણુ શસ્ત્રો પ્રાપ્ત ન કરે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઈરાનના યુરેનિયમ ભંડારની કસ્ટડી લેશે, અને બંને પક્ષો આ શરત અંગે સહમત હોય તેવું લાગે છે. ટ્રમ્પે એમ પણ સૂચવ્યું હતું કે, જો કોઈ કરાર થાય, તો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન સંયુક્ત રીતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
ટ્રમ્પની રાજદ્વારી આકાંક્ષાઓથી વિપરીત, જમીન પર લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ તીવ્ર બની રહી છે. પેન્ટાગોને મધ્ય પૂર્વમાં વધારાના ભૂમિ સૈનિકો તૈનાત કરવાનું શરૂૂ કર્યું છે. યુ.એસ. મરીન પ્રદેશ તરફ આગળ વધી રહ્યા છે, અને આર્મીના ચુનંદા 82મા એરબોર્ન ડિવિઝનમાંથી બ્રિગેડ કોમ્બેટ ટીમ તૈનાત કરવાની યોજના પણ ચાલી રહી છે. ઇઝરાયલના સંરક્ષણ પ્રધાન ઇઝરાયલ કાત્ઝે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇરાન પર તેમના હુમલાઓ સંપૂર્ણ તીવ્રતા સાથે ચાલુ રહેશે. વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ તેમના નજીકના સહાયક રોન ડર્મરને ઇઝરાયલી હિતોનું રક્ષણ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે યુએસ-ઇરાન વાટાઘાટો પર નજીકથી નજર રાખવા સૂચના આપી છે. સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (યુએઈ) એ પણ પોતાનું વલણ કડક બનાવ્યું છે. સાઉદી અરેબિયાએ યુએસને જાણ કરી છે કે જો ઇરાન તેમના ઉર્જા અને પાણીના માળખા પર હુમલો કરે છે, તો તેઓ ઇરાન સામે બદલો લેવા માટે તૈયાર છે.
