ત્રણ મહિનામાં 510માંથી 508ને ન્યાયાધીશ પંકજ ભાટિયાએ જામીન આપી દીધા
અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશ દ્વારા આપવામાં આવેલા નિર્ણયો ન્યાયતંત્રમાં ગંભીર ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. આ મામલો દહેજ મૃત્યુ સાથે સંકળાયેલા કેસોમાં જામીન આપવાના નિર્ણયો સાથે સંબંધિત છે. છેલ્લા ત્રણ મહિનાના આંકડા દર્શાવે છે કે ન્યાયાધીશ પંકજ ભાટિયાની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે લગભગ દરેક કેસમાં આરોપીઓને જામીન આપ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ બાબતે સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.
ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા વિશ્ર્લેષણમાં જણાવાયું છે કે ઓક્ટોબર અને ડિસેમ્બર 2025 વચ્ચે, ન્યાયાધીશ પંકજ ભાટિયાની અધ્યક્ષતાવાળી અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટની સિંગલ-જજ બેન્ચે દહેજ સંબંધિત મૃત્યુ સાથે સંકળાયેલા 510 કેસોમાંથી 508 કેસોમાં જામીન મંજૂર કર્યા હતા. આનો અર્થ એ થાય કે તેમણે કુલ કેસોના આશરે 99.6% કેસોમાં જામીન મંજૂર કર્યા હતા. જામીન આપવાના દરેક હુકમનો ડ્રાફટ એકસરખો અને રૂા.20000ની રકમ પણ તમામમાં એક સરખી જોઇ સુપ્રિમ ચોકીં ગઇ હતી.
દરમિયાન, 9 ફેબ્રુઆરીના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટની બે જજોની બેન્ચ – જેમાં ન્યાયાધીશ જે.બી. પારડીવાલા અને ન્યાયાધીશ કે.વી. વિશ્વનાથનનો સમાવેશ થાય છે – એ અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલા સમાન જામીન હુકમને રદ કરતી વખતે આકરા અવલોકનો કર્યા હતા. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે, આદેશ વાંચ્યા પછી, એ સમજવું અશક્ય હતું કે હાઈકોર્ટ ખરેખર શું કહેવા માંગતી હતી, અથવા આવા ગંભીર ગુનામાં સંડોવાયેલા આરોપીને જામીન આપવા માટે કયા આધારો ટાંકવામાં આવ્યા હતા. આરોપીને આપવામાં આવેલા જામીન રદ કરતી વખતે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેને તાત્કાલિક આત્મસમર્પણ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટના આ કડક અવલોકનોના થોડા દિવસો પછી, જસ્ટિસ પંકજ ભાટિયાએ મુખ્ય ન્યાયાધીશને જામીન સંબંધિત બાબતોને સંભાળવાની જવાબદારીમાંથી મુક્ત કરવા વિનંતી કરી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સુપ્રીમ કોર્ટના અવલોકનોએ તેમના પર “ખૂબ જ નિરાશાજનક અસર” કરી છે. અહેવાલ મુજબ, 510 કેસોમાં ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 304-ઇ (દહેજ મૃત્યુ) – અથવા ભારતીય ન્યાય સંહિતાની કલમ 80 – તેમજ દહેજ પ્રતિબંધક કાયદાની કલમ 3 અને 4 હેઠળ દાખલ કરાયેલા તમામ સંબંધિત આરોપોનું વિશ્ર્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આમાંના મોટાભાગના કેસોમાં, આરોપીઓ પતિ, સાસરિયાઓ અને અન્ય સંબંધીઓ હતા. કુલ આરોપીઓમાં 362 પતિ, 68 સાસુ અને 63 સસરાનો સમાવેશ થાય છે.
પોસ્ટ-મોર્ટમ રિપોર્ટ અનુસાર, 340 કેસોમાં મૃત્યુનું કારણ ફાંસી; 27 કેસોમાં ઝેર; 16 કેસોમાં ગળું દબાવવાનું; અને 11 કેસોમાં દાઝી જવાથી મૃત્યુ; જ્યારે થોડા કિસ્સાઓમાં, કારણ માથામાં ઈજા, ગૂંગળામણ અથવા ડૂબી જવાથી નોંધાયું હતું. જોકે, 510 કેસમાંથી, બે કિસ્સાઓમાં જામીન નામંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા.
એક કેસમાં, એક મહિલા તેના શરીરનો લગભગ 90 ટકા ભાગ દાઝી ગઈ હતી અને તેણે તેના પિતાને હુમલા વિશે જાણ કરી હતી. બીજા કેસમાં, આરોપી પતિ પર તેની પત્નીને ગોળી મારવાનો આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો. આ આંકડા જાહેર થયા પછી, ન્યાયિક નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અને ગંભીર ગુનાઓમાં જામીન આપવા માટે લાગુ કરાયેલા ધોરણો અંગે ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે. સુપ્રીમ કોર્ટના કડક અવલોકનથી આ સમગ્ર મામલો જાહેર ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
