ગેસની સપ્લાયમાં તોતીંગ કાપ; ઉદ્યોગો-સહકારી ક્ષેત્રને ફટકો

ઉદ્યોગોમાં 50 ટકા, ડેરી ઉદ્યોગમાં 40 ટકા ગેસ સપ્લાય અટકાવાઈ, દુધ સાગરના ઉત્પાદનમાં 50 ટકાનો ઘટાડો

હોટેલ-રેસ્ટોરામાં પણ કોમર્શિયલ ગેસ વિતરણમાં 50 ટકાનો કાપ લદાતા ધંધાને વ્યાપક અસર

મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તીવ્ર યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ગેસ અને તેલના પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડ્યો છે, જેની અસર હવે ગુજરાતમાં પણ જોવા મળી રહી છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના સંઘર્ષમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં તેલ અને ગેસની આપ-લેમાં અડચણો આવી છે, જેનાથી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં 28%થી વધુનો ઉછાળો આવ્યો છે અને ગેસની આયાતમાં ઘટાડો થયો છે. આ પરિસ્થિતિમાં ગુજરાત સરકારે કોમર્શિયલ અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં ગેસ સપ્લાયમાં મોટા કાપની જાહેરાત કરી છે, જ્યારે ઘરગથ્થુ વપરાશને અસર ન પડે તે માટે વ્યાપક તૈયારીઓ શરૂૂ કરી છે.

સરકારી સૂત્રો અનુસાર, ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં 50 ટકા, ફર્ટિલાઇઝર ઉદ્યોગમાં 40 ટકા, ડેરી ઉદ્યોગમાં 40 ટકા અને કોમર્શિયલ ગેસમાં 50 ટકાનો કાપ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આ કાપનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક ગેસ સંકટ છે, જે 28 ફેબ્રુઆરી 2026થી શરૂૂ થયેલા ’ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ને કારણે ઉદ્ભવ્યું છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાન પર વ્યાપક હુમલા કર્યા છે, જેમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અલી ખામેનેઈની હત્યા સહિત મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓથી ગલ્ફ વિસ્તારમાં અરાજકતા સર્જાઈ છે. ઈરાને જવાબમાં સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને અન્ય ગલ્ફ દેશો પર હુમલા કર્યા છે, જેનાથી તેલ અને ગેસના ટેન્કરોની હિલચાલ અટકી છે અને વૈશ્વિક પુરવઠો 20-30 ટકા ઘટ્યો છે.

ભારત, જે વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ગેસ આયાતકાર છે, આ સંકટથી સીધો અસરગ્રસ્ત થયો છે. ગુજરાતમાં પેટ્રોનેટ એલએનજી અને અન્ય ટર્મિનલ્સ પર આયાતમાં 40 ટકા જેટલો ઘટાડો થયો છે. સરકારે ઘરગથ્થુ વપરાશને પ્રાથમિકતા આપવા માટે કોમર્શિયલ અને ઔદ્યોગિક વપરાશમાં કાપની વ્યૂહરચના અપનાવી છે. ઊર્જા વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, “ઘરગથ્થુ ગેસ સપ્લાયને સંપૂર્ણપણે અસરમુક્ત રાખવા માટે અલ્ટરનેટિવ સ્ત્રોતો જેમ કે સ્થાનિક ગેસ ઉત્પાદન અને સ્ટોરેજમાંથી વધુ વપરાશ કરવામાં આવશે. તેમ જ ઔદ્યોગિક એકમોને બાયોગેસ કે અન્ય વિકલ્પો તરફ વળવા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.”

આ કાપની સૌથી વધુ અસર ડેરી ઉદ્યોગ પર પડી રહી છે. ગુજરાતની પ્રસિદ્ધ દૂધસાગર ડેરીમાં મિલ્ક પાવડરનું ઉત્પાદન રોજના 50 ટન જેટલું ઘટશે, જેનાથી બજારમાં દૂધ અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. ડેરીના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, “ગેસના 40 ટકા કાપને કારણે બે પ્લાન્ટને અસ્થાયી રીતે બંધ કરવા પડે તેવી સ્થિતિ છે. આનાથી 500થી વધુ કર્મચારીઓની રોજગારી અને ખેડૂતોની આવક પર અસર પડશે.” ગુજરાતમાં ડેરી ઉદ્યોગ વાર્ષિક 20 મિલિયન ટન દૂધનું ઉત્પાદન કરે છે, અને આ સંકટથી તેની નિકાસ પણ અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે.

ફર્ટિલાઇઝર ઉદ્યોગમાં 40 ટકા કાપને કારણે ખાદ્ય ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થશે, જે વધુમાં વધુ ખેડૂતોને અસર કરશે. કોમર્શિયલ ક્ષેત્રમાં 50 ટકા કાપથી હોટલ્સ, રેસ્ટોરાં અને અન્ય વ્યવસાયોને મુશ્કેલી પડશે. આર્થિક નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે તો ગુજરાતની અર્થવ્યવસ્થા પર મોટી અસર પડી શકે છે, કારણ કે રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક અને કૃષિ ક્ષેત્ર ગેસ પર આધારિત છે.

સરકારે આ સંકટને પહોંચી વળવા માટે કેન્દ્ર સરકાર સાથે સંકલન કરીને વધુ ગેસ આયાત અને અલ્ટરનેટિવ ઊર્જા સ્ત્રોતોના વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. નાગરિકોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે ગેસનો વપરાશ કરતી વખતે સાવચેતી રાખે અને વિકલ્પો અપનાવે. આ તાજા વિકાસથી ગુજરાતમાં મોંઘવારી અને આર્થિક અસ્થિરતાની આશંકા વધી છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિ માટેના પ્રયાસો ચાલુ છે.

ગુજરાતમાં એકપણ ચુલો બંધ ન થાય એના માટે સરકાર ચિંતિત : ઋષિકેશ પટેલ
ઉર્જા અને પેટ્રો કેમિકલ મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે ગેસના પુરવઠા અંગે કહ્યું કે, ગેસનો પુરવઠો ખોરવાય નહીં તેના માટે સરકાર આયોજન કરી રહી છે. રાજ્ય સરકારની પ્રયોરીટી ઘરોમાં ગેસની બોટલ પહોંચે તેમ છે. ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ગેસમાં 50 ટકા કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. ફર્ટિલાઈઝર કંપનીઓ અને દૂધની ડેરીમાં વપરાતા ગેસમાં 40 ટકાનો કાપ મૂક્યો છે. ગુજરાતમાં એકપણ ચૂલો બંધ ન થાય તેની ચિંતા સરકાર કરી રહી છે. કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં હજુ સુધી કોઈપણ પ્રકારનો કાપ નથી મુક્યો.