દબાણ કે યુદ્ધ દ્વારા પરમાણુ ઉર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગનો ઇરાનનો અબાધિત અધિકાર કોઇ છીનવી શકે નહીં: ઇરાનિયન સરકારનો પુનરોચ્ચાર
પાકિસ્તાન સેનાએ જણાવ્યું છે કે ગૃહમંત્રી મોહસીન નકવી સાથે અસીમ મુનીર હાલમાં ઈરાનની મુલાકાતે રહેલા પ્રતિનિધિમંડળનો ભાગ છે. આ મુલાકાતનો ઉદ્દેશ્ય બંને પક્ષો વચ્ચે વાતચીતનો માર્ગ મોકળો કરવાનો છે.
પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ, ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર, ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કરીને તેહરાન પહોંચ્યા. આ મુલાકાત યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવાના ઇસ્લામાબાદના ચાલુ પ્રયાસોનો એક ભાગ છે. આ વિકાસ ઇસ્લામાબાદમાં લગભગ 21 કલાક ચાલેલી ચર્ચાઓ પૂર્ણ થયાના થોડા દિવસો પછી થયો છે. દાયકાઓમાં વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય વાટાઘાટોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા છતાં, તે ચર્ચાઓ કોઈ કરાર પર પહોંચી શકી નહીં. પાકિસ્તાન સેનાએ પુષ્ટિ આપી હતી કે ગૃહમંત્રી મોહસીન નકવી સાથે અસીમ મુનીર હાલમાં ઈરાનમાં રહેલા પ્રતિનિધિમંડળના સભ્ય છે. આ મુલાકાતનો હેતુ બંને પક્ષો વચ્ચે સંદેશાઓના આદાન-પ્રદાનને સરળ બનાવવાનો અને વાટાઘાટોના બીજા રાઉન્ડ માટે પાયો નાખવામાં મદદ કરવાનો છે.
વાર્તાનો આ પછીનો રાઉન્ડ ફરી એકવાર ઇસ્લામાબાદમાં યોજાઈ શકે છે. તેહરાન પહોંચ્યા પછી, પાકિસ્તાની પ્રતિનિધિમંડળનું સ્વાગત ઈરાનના નાયબ વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાકચી દ્વારા કરવામાં આવ્યું. ઈરાની અધિકારીઓએ સંકેત આપ્યો કે, અગાઉની વાટાઘાટો નિષ્ફળ જવા છતાં, ઇસ્લામાબાદ ચેનલ દ્વારા વાતચીત ચાલુ છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાગાઇએ જણાવ્યું હતું કે, “રવિવારથી – જ્યારે ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળ તેહરાન પરત ફર્યું – પાકિસ્તાન દ્વારા અનેક સંદેશાઓનું આદાન-પ્રદાન કરવામાં આવ્યું છે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, “આજે, અમે ઇસ્લામાબાદમાં થયેલી ચર્ચાઓને આગળ વધારવા માટે પાકિસ્તાની પ્રતિનિધિમંડળના આગમનની સંપૂર્ણ અપેક્ષા રાખીએ છીએ.”
ચાલુ વાટાઘાટો છતાં, ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચોક્કસ “લાલ રેખાઓ” બદલી શકાતી નથી. ઇસ્માઇલ બાગાઇએ જણાવ્યું હતું કે યુરેનિયમ સંવર્ધનનો તેહરાનનો અધિકાર નિર્વિવાદ છે. જો કે, સંવર્ધનનું ‘સ્તર’ વાટાઘાટો માટે ખુલ્લું રહે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “દબાણ કે યુદ્ધ દ્વારા પરમાણુ ઊર્જાના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગનો અધિકાર છીનવી શકાય નહીં. ઈરાનની ચોક્કસ જરૂૂરિયાતોને આધારે, સંવર્ધનનું સ્તર અને પ્રકાર ચર્ચા માટે ખુલ્લો છે.” ઇસ્લામાબાદ વાટાઘાટો દરમિયાન, તેમણે યુ.એસ. દ્વારા કરવામાં આવેલી કેટલીક માંગણીઓને અતાર્કિક અને અવાસ્તવિક બંને ગણાવીને ફગાવી દીધી હતી.
ચાલુ મધ્યસ્થી પ્રયાસો વચ્ચે, યુ.એસ. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મિશ્ર સંકેતો મોકલ્યા છે. તેમણે સૂચવ્યું છે કે વાટાઘાટો થોડા દિવસોમાં ફરી શરૂૂ થઈ શકે છે – એક મોટી સફળતાની શક્યતા તરફ સંકેત આપે છે – જ્યારે, તેનાથી વિપરીત, પેન્ટાગોને મધ્ય પૂર્વમાં આશરે 10,000 સૈનિકો તૈનાત કર્યા હોવાના અહેવાલ છે.
ટ્રમ્પે ટિપ્પણી કરી હતી કે, “આગામી બે દિવસમાં કંઈક થઈ શકે છે. વાટાઘાટો માટે પાકિસ્તાન પાછા ફરવાની શક્યતા છે.” તેમણે અસીમ મુનીર દ્વારા ભજવવામાં આવેલી ભૂમિકાની પણ પ્રશંસા કરી, તેમને “શાનદાર” ગણાવ્યા અને વાટાઘાટો શક્ય બનાવવાનો શ્રેય આપ્યો. ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા એક અલગ નિવેદનમાં, યુ.એસ. રાષ્ટ્રપતિએ સૂચવ્યું કે સંઘર્ષ કદાચ તેના અંતની નજીક છે. તેમણે કહ્યું, “મને લાગે છે કે તે ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થઈ શકે છે.”
યુધ્ધવિરામને લંબાવવા માટે ઇરાન-અમેરિકા સૈદ્ધાંતિક સંમત
ઈરાની બંદરો પર યુએસ દ્વારા નાકાબંધી શરૂૂ થયાના થોડા દિવસો પછી, મધ્યસ્થી યુદ્ધગ્રસ્ત દેશો વચ્ચે યુદ્ધવિરામ લંબાવવાની સ્થિતિની નજીક પહોંચી ગયા છે. બે અઠવાડિયાનો યુદ્ધવિરામ આવતા અઠવાડિયે સમાપ્ત થવાનો છે અને ઈરાન અને યુએસ વચ્ચે વાટાઘાટો ફરી શરૂૂ થવાની સંભાવના છે. વાટાઘાટોને સરળ બનાવવા માટે, સીરિયન આરબ ન્યૂઝ એજન્સી (સના) અનુસાર, બંને રાષ્ટ્રો વચ્ચે યુદ્ધવિરામને પ્રારંભિક બે અઠવાડિયાની સમયમર્યાદાથી આગળ વધારવા માટે ’સૈદ્ધાંતિક’ કરાર થયો છે. ઈરાની બંદરો પર અમેરિકાની નાકાબંધી અને ઈરાની ધમકીઓના કારણે અઠવાડિયા જૂના કરારને ખતરો છે, પરંતુ પ્રાદેશિક અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ પ્રગતિ કરી રહ્યા છે. એસોસિએટેડ પ્રેસે અધિકારીઓને ટાંકીને જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને ઈરાન રાજદ્વારીને જગ્યા આપવા માટે યુદ્ધવિરામ લંબાવવા માટે “સૈદ્ધાંતિક રીતે” સંમત થયા છે.
પાકિસ્તાન જ એક માત્ર મધ્યસ્થી: વ્હાઇટ હાઉસ
અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની તરફથી સીઝફાયર લંબાવવા માટે કોઈ સત્તાવાર માંગ કરવામાં આવી નથી. વ્હાઈટ હાઉસે સંકેત આપ્યા છે કે ઈરાન સાથેની વાટાઘાટોનો આગામી રાઉન્ડ પણ પાકિસ્તાનમાં જ થઈ શકે છે. વ્હાઈટ હાઉસના જણાવ્યા મુજબ, હાલમાં પાકિસ્તાન જ એકમાત્ર સત્તાવાર મધ્યસ્થ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. વ્હાઈટ હાઉસના પ્રેસ સેક્રેટરી કેરોલિન લેવિટે તે અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે અમેરિકા સીઝફાયર વધારવાની માંગ કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે “આજે સવારે ખોટું રિપોર્ટિંગ થયું છે કે અમે સીઝફાયરના વિસ્તરણની માંગ કરી છે. હાલમાં આ વાત સાચી નથી.” જોકે, તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે વાતચીત સાચી દિશામાં આગળ વધી રહી છે અને ટૂંક સમયમાં સમજૂતી થઈ શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે રોયટર્સ દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે હજુ પણ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે બે અઠવાડિયા માટે સીઝફાયર લંબાવવામાં આવી શકે છે.
