હાઇકોર્ટને કલમ 227 (1) હેઠળ જિલ્લા ન્યાયતંત્ર પર દેખરેખ રાખવાની સત્તા: હાઇકોર્ટને તેના બંધારણીય અધિકારો અને ફરજોથી શા માટે વંચિત રાખવામાં આવે છે!: અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટ
છેલ્લા બે દાયકાથી વિવાદનો વિષય રહેલા જિલ્લા ન્યાયતંત્રની સેવા નિયમો ઘડવાના મુદે આજે અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટ અને સુપ્રિમ કોર્ટ સામસામે આવી ગયા છે. દેશની સર્વોપરી અદાલત સુપ્રિમ કોર્ટને અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટ અપીલ કરી કે જિલ્લા ન્યાયતંત્રની બાબતમાં સુપ્રિમે દુર રહેવું જોઇએ. હાઇકોર્ટને કલમ 227(1) હેઠળ જિલ્લા ન્યાય તંત્ર પર દેખરેખ રાખવાની સતા છે. બંધારણ હેઠળ હાઇકોર્ટને તેમની સતા અને ફરજથી શા માટે વંચીત કરવામાં આવી રહી છે? હવે હાઇકોર્ટને મજબુત કરવાનો સમય છે, તેમને નબળા બનાવવાનો નહીં. અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટની સુપ્રિમ કોર્ટને આ આક્ષેપથી નવો વિવાદ ઉભો થઇ શકે છે.
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટને જિલ્લા ન્યાયતંત્રના સેવા નિયમોમાં દખલ ન કરવા અપીલ કરી છે. વરિષ્ઠ વકીલોએ દલીલ કરી હતી કે હાઈકોર્ટને તેના બંધારણીય અધિકારોથી વંચિત ન રાખવું જોઈએ. આ મામલો બે દાયકાથી વિવાદનો વિષય રહ્યો છે.
રાજ્ય ન્યાયિક અધિકારીઓના સેવા નિયમો અંગે બે દાયકાથી ચાલી રહેલા અસંતોષે બુધવારે નવો વળાંક લીધો. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટને સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે તેણે આ મામલે હાથથી દૂર રહેવાનો અભિગમ અપનાવવો જોઈએ. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે હાઈકોર્ટને કલમ 227(1) હેઠળ જિલ્લા ન્યાયતંત્ર પર દેખરેખ રાખવાની સત્તા છે, અને તેથી, હાઈકોર્ટ સેવા નિયમો ઘડવા માટે જવાબદાર હોવી જોઈએ.
હાઈકોર્ટ તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ રાકેશ દ્વિવેદીએ સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યું, હાઈકોર્ટને તેના બંધારણીય અધિકારો અને ફરજોથી કેમ વંચિત રાખવામાં આવી રહી છે? હાઈકોર્ટને નબળી પાડવાને બદલે તેને મજબૂત બનાવવાનો સમય આવી ગયો છે. વસ્તુઓ ખૂબ આગળ વધી ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે જિલ્લા ન્યાયાધીશો માટે ભરતી, નિવૃત્તિ વય અથવા પ્રમોશન ક્વોટા જેવા મામલાઓમાં દખલ ન કરવી જોઈએ.
સુપ્રીમ કોર્ટની બંધારણીય બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ઓલ ઈન્ડિયા જ્યુડિશિયલ સર્વિસની વિભાવના હજુ પણ વિચારણા હેઠળ છે. બેન્ચે કહ્યું, અમારો હેતુ હાઈકોર્ટની સત્તાઓમાં ઘટાડો કરવાનો નથી, પરંતુ એ જોવાનો છે કે જિલ્લા ન્યાયાધીશોના પ્રમોશન માટે કેટલીક સામાન્ય માર્ગદર્શિકા ઘડી શકાય છે કે કેમ.
હાલમાં, જિલ્લા ન્યાયાધીશના પદ પર પ્રમોશન ત્રણ પદ્ધતિઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે: વરિષ્ઠતા-આધારિત પ્રમોશન, સીધી ભરતી અને મર્યાદિત વિભાગીય સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા. 2002માં, ગુણોત્તર 50:25:25 હતો, જે 2010માં બદલીને 65:25:10 કરવામાં આવ્યો, અને પછી સુપ્રીમ કોર્ટે ફરીથી તેને 50:25:25 કરવામાં આવ્યો.
પંજાબ અને હરિયાણા હાઈકોર્ટનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ મનિન્દર આચાર્યએ દલીલ કરી હતી કે બંને રાજ્યોમાં વર્તમાન સિસ્ટમ સારી રીતે કામ કરી રહી છે અને કોઈ નવા ક્વોટાની જરૂૂર નથી. કેરળ, બિહાર અને દિલ્હીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વકીલોએ પણ સુપ્રીમ કોર્ટના હાલના પ્રક્રિયામાં ફેરફાર સામે દલીલ કરી હતી.
