ભારત અને ચીન વચ્ચે સરહદ વિવાદના ઉકેલ તરફ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. બંને દેશોના ખાસ પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે 25મા રાઉન્ડની વાટાઘાટો દરમિયાન સરહદ શાંતિ, સીમાંકન અને વ્યવસ્થાપન સહિત આઠ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર સંમતિ સધાઈ હતી. ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ અને ચીનના વિદેશ પ્રધાન વાંગ યી વચ્ચે આ બેઠક થઈ હતી. દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સ્થિર કરવા અને સરહદ પર તણાવ ઘટાડવા માટે ઘણા નક્કર નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા.
નિર્ણયોમાં સરહદ વ્યવસ્થાપનને મજબૂત બનાવવા માટે વધારાના મીટિંગ પોઈન્ટ અને હોટલાઈન સ્થાપિત કરવા, વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) અંગે પરસ્પર સમજણ વધારવા અને રાજદ્વારી અને લશ્કરી ચેનલો દ્વારા જમીન સ્તરની પરિસ્થિતિઓનું વધુ સારી રીતે સંચાલન કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ આઠ મુદ્દાઓ પર થઇ સહમતી
ભારત અને ચીને સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતાનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને બંને દેશોના નેતાઓ દ્વારા આપવામાં આવેલા માર્ગદર્શન અનુસાર દ્વિપક્ષીય સંબંધોના સ્વસ્થ અને સ્થિર વિકાસ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ બનાવવા સંમત થયા.
સરહદ વિવાદના ઉકેલ માટે વાતચીતને આગળ વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો; બંને પક્ષો 2005 માં “રાજકીય પરિમાણો અને માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો” પરના કરાર અને અગાઉના ખાસ પ્રતિનિધિ વાટાઘાટોમાં થયેલી સમજૂતીઓના આધારે વાજબી અને પરસ્પર સ્વીકાર્ય ઉકેલ શોધવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
સરહદ સીમાંકન અને વ્યવસ્થાપન પર કાર્ય ઝડપી બનાવવામાં આવશે. સરહદ સીમાંકન પર નિષ્ણાત જૂથ અને બોર્ડર મેનેજમેન્ટ પર કન્સલ્ટેશન અને કોઓર્ડિનેશન માટે કાર્યકારી પદ્ધતિ (WMCC) હેઠળ કાર્યકારી જૂથ દ્વારા ચર્ચાઓ આગળ વધારવામાં આવશે. બંને જૂથો માટે પ્રારંભિક કાર્ય તેમના સંબંધિત સંદર્ભ શરતો (ToR)ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનું રહેશે.
LAC પર ઉદ્ભવતી કોઈપણ પરિસ્થિતિનો તાત્કાલિક ઉકેલ લાવવામાં આવશે. ગેરસમજ અને ખોટી ગણતરીઓને રોકવા માટે WMCC, સ્થાનિક કમાન્ડર-સ્તરની બેઠકો અને અન્ય હાલના લશ્કરી-દ્વિપક્ષીય માળખા જેવા મિકેનિઝમનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
સરહદ વ્યવસ્થાપનને મજબૂત બનાવવા માટે નવા સંદેશાવ્યવહાર મિકેનિઝમ્સ સ્થાપિત કરવામાં આવશે. જનરલ-લેવલ/સિનિયર સર્વોચ્ચ લશ્કરી કમાન્ડર (SHMC) બેઠકો માટે બે વધારાના મીટિંગ પોઇન્ટ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. પૂર્વીય અને મધ્ય ક્ષેત્રોમાં બે વધારાના લશ્કરી હોટલાઇન ચેનલો સ્થાપિત કરવા માટે પણ કરાર કરવામાં આવ્યો હતો.
કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રા અને સરહદી વેપાર અંગે સહયોગ વધશે. કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રા પર જનારા ભારતીય યાત્રાળુઓના બેચની સંખ્યા વધારવાના ચીનના પ્રયાસોની ભારતે પ્રશંસા કરી. બંને પક્ષોએ ત્રણ નિયુક્ત સરહદી વેપાર બિંદુઓને ફરીથી ખોલવાનું પણ સ્વાગત કર્યું.
સરહદ પાર નદીઓ પર ચર્ચા ફરી શરૂ થશે. સરહદ પાર નદીઓ પર ભારત-ચીન નિષ્ણાત-સ્તરીય મિકેનિઝમની આગામી બેઠક સપ્ટેમ્બર 2026 માં યોજાવાની છે. હાઇડ્રોલોજિકલ ડેટા શેરિંગ અને સંબંધિત એમઓયુના નવીકરણ જેવા મુદ્દાઓ પર વાતચીત ચાલુ રહેશે.
ખાસ પ્રતિનિધિઓની વાટાઘાટોનો 26મો રાઉન્ડ 2027 માં ભારતમાં યોજાશે. આનો અર્થ એ થયો કે બંને દેશો વચ્ચેના સરહદી વિવાદ અંગે ખાસ પ્રતિનિધિ સ્તરે આગામી રાઉન્ડની વાટાઘાટો ભારતમાં થશે.
