ઈસાઈ ધર્મ અપનાવનારાને અનુસૂચિત જાતિના લાભ ન મળી શકે: ધર્માંતરણ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો મહત્વનો ચુકાદો

સુપ્રીમ કોર્ટે આજે મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. હિન્દુ ધર્મ, શીખ ધર્મ કે બૌદ્ધ ધર્મ સિવાય અન્ય કોઈ ધર્મનો સ્વીકાર કરનાર વ્યક્તિ અનુસૂચિત જાતિ (SC) દરજ્જો કે તેની સાથે સંકળાયેલા લાભો માટે હકદાર નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશને સમર્થન આપ્યું હતું, જેમાં એક ખ્રિસ્તી પાદરી દ્વારા SC/ST કાયદા હેઠળ દાખલ કરાયેલી FIR રદ કરવામાં આવી હતી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ધર્મ પરિવર્તન કર્યા બાદ વ્યક્તિને અનુસૂચિત જાતિ (SC)નો દરજ્જો મળી શકશે નહીં. કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં જણાવ્યું છે કે, જે વ્યક્તિ હિન્દુ, શીખ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ સિવાય અન્ય કોઈ પણ ધર્મ સ્વીકારે છે, તેને અનુસૂચિત જાતિના સભ્ય ગણી શકાય નહીં. અદાલતે ખાસ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવે છે, તો તેને SC/ST એક્ટ હેઠળ મળતા રક્ષણ કે લાભનો અધિકાર રહેશે નહીં. જસ્ટિસ પીકે મિશ્રા અને જસ્ટિસ એ વી અંજારિયાની બેન્ચે આંધ્રપ્રદેશ હાઈકોર્ટના નિર્ણયને યથાવત રાખતા જણાવ્યું હતું કે, જે વ્યક્તિ સક્રિયપણે ખ્રિસ્તી ધર્મનું પાલન કરે છે, તે SC/ST અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ, 1989 હેઠળ રક્ષણ કે અન્ય કોઈ બંધારણીય લાભોનો દાવો કરી શકે નહીં.

આંધ્ર પ્રદેશના રહેવાસી ચિંતાદા આનંદે અનુસૂચિત જાતિ શ્રેણીના હોવાનો દાવો કરીને FIR દાખલ કરી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો હતો કે અમુક વ્યક્તિઓએ તેમના પર શારીરિક હુમલો કર્યો હતો અને જાતિવાદી અપશબ્દોનો ઉપયોગ કરીને તેમનું અપમાન કર્યું હતું. આરોપી પક્ષોએ SC/ST કાયદા હેઠળ દાખલ કરાયેલી FIRને પડકારવા માટે હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. ત્યાં, તેમણે દલીલ કરી હતી કે ફરિયાદીએ ખ્રિસ્તી ધર્મ અપનાવ્યો હતો. તેમણે રજૂઆત કરી હતી કે તે દસ વર્ષથી વધુ સમયથી પાદરી તરીકે કામ કરી રહ્યો છે અને તેથી, હવે અનુસૂચિત જાતિનો સભ્ય રહ્યો નથી. 30 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ, હાઈકોર્ટે આ દલીલ સ્વીકારી અને પાદરી દ્વારા દાખલ કરાયેલી FIR રદ કરી.

જસ્ટિસ પ્રશાંત મિશ્રા અને જસ્ટિસ એન.વી. અંજારિયાની બનેલી સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે બંધારણ (અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ, 1950નો ઉલ્લેખ કર્યો. બેન્ચે અવલોકન કર્યું કે, આ આદેશની કલમ 3 અનુસાર, જે વ્યક્તિ હિન્દુ ધર્મ, શીખ ધર્મ અથવા બૌદ્ધ ધર્મ સિવાયના ધર્મમાં ધર્માંતરણ કરે છે તે જન્મથી પ્રાપ્ત થયેલ અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો તાત્કાલિક ગુમાવે છે. અનુસૂચિત જાતિના સભ્ય ન હોય તેવા વ્યક્તિને કોઈ બંધારણીય લાભ, અનામત અથવા કાનૂની રક્ષણ આપી શકાતું નથી.

સુપ્રીમ કોર્ટે ફરિયાદીના દાવાને પણ ફગાવી દીધો કે તેની પાસે તહસીલદાર દ્વારા જારી કરાયેલ પ્રમાણપત્ર છે, જે તેને ‘મદિગા’ અનુસૂચિત જાતિના સભ્ય તરીકે ઓળખાવે છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ જાતિ પ્રમાણપત્ર અગાઉ રદ કરવું જોઈતું હતું અને આ પ્રમાણપત્રના આધારે, તે SC/ST કાયદા હેઠળ રક્ષણ મેળવી શકતો નથી.