સુપ્રીમ કોર્ટે બુલડોઝરની કાર્યવાહી પર મૂક્યો પ્રતિબંધ, પરંતુ આ સ્થાનો પર નિર્ણય લાગુ થશે નહીં

બુલડોઝરની કાર્યવાહી પર સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વનો નિર્ણય આપ્યો છે. તેમણે બુલડોઝરની કાર્યવાહી પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટનો આ આદેશ કોઈ એક રાજ્ય માટે નથી, પરંતુ સમગ્ર દેશ માટે છે. કોર્ટે કહ્યું છે કે કોઈના ઘરને માત્ર એ આધાર પર તોડી શકાય નહીં કે તે ગુનાહિત કેસમાં દોષિત છે અથવા આરોપી છે. અમારો આદેશ છે કે આવી સ્થિતિમાં અધિકારીઓ કાયદાની અવગણના કરી શકે નહીં અને બુલડોઝર જેવી કાર્યવાહી કરી શકે. કોર્ટે કહ્યું છે કે મૂળભૂત અધિકારોને આગળ વધારવા અને વૈધાનિક અધિકારોને સાકાર કરવા માટે વહીવટી તંત્રને સૂચનાઓ જારી કરી શકાય છે.

બુલડોઝરની કાર્યવાહી પર પ્રતિબંધ મૂકતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે એ પણ જણાવ્યું કે તેનો નિર્ણય ક્યાં લાગુ થશે નહીં. આજે ચુકાદો સંભળાવતા સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે તેનો નિર્દેશ એવા સ્થળો પર લાગુ થશે નહીં જ્યાં જાહેર જમીન પર કોઈ અનધિકૃત બાંધકામ છે. અને તે પણ જ્યાં ડિમોલિશન માટે કોર્ટનો આદેશ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે જે સરકારો મનસ્વી રીતે બુલડોઝર ચલાવે છે તે કાયદો પોતાના હાથમાં લેવા માટે દોષિત છે. ઘર બનાવવું એ બંધારણીય અધિકાર છે. આશ્રયનો અધિકાર એ મૂળભૂત અધિકાર છે. કોર્ટે વધુમાં કહ્યું હતું કે ઘર માત્ર મિલકત નથી પરંતુ સમગ્ર પરિવાર માટે આશ્રયસ્થાન છે અને તેને તોડતા પહેલા રાજ્યએ વિચારવું જોઈએ કે શું આ આત્યંતિક પગલું સમગ્ર પરિવારને આશ્રયથી વંચિત કરવા માટે જરૂરી છે કે કેમ.

જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ અને જસ્ટિસ વિશ્વનાથનની ખંડપીઠે કહ્યું કે જો લોકોના ઘરો માત્ર એટલા માટે તોડી પાડવામાં આવે છે કે તેઓ આરોપી અથવા દોષિત છે, તો તે સંપૂર્ણપણે ગેરબંધારણીય હશે. ચુકાદો આપતી વખતે જસ્ટિસ ગવઈએ કહ્યું કે મહિલાઓ અને બાળકો માટે આખી રાત રસ્તા પર રહેવું સારી વાત નથી. ખંડપીઠે નિર્દેશ આપ્યો હતો કે કારણ બતાવો નોટિસ આપ્યા વિના કોઈ ડિમોલિશન કરવું જોઈએ નહીં અને નોટિસ જારી થયાના 15 દિવસની અંદર પણ કોઈ ડિમોલિશન હાથ ધરવામાં આવવું જોઈએ નહીં.

બેન્ચે ડિમોલિશનની કાર્યવાહીની વીડિયોગ્રાફી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. ખંડપીઠે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, જો જાહેર જમીન પર અનધિકૃત બાંધકામ હોય અથવા તો કોર્ટ દ્વારા ડિમોલિશનનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હોય, તો તેની સૂચના ત્યાં લાગુ થશે નહીં.

તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે બંધારણ અને ફોજદારી કાયદાના પ્રકાશમાં, આરોપી અને દોષિતોને ચોક્કસ અધિકારો અને સુરક્ષા છે. દેશમાં મિલકતોને તોડી પાડવા માટે માર્ગદર્શિકા નક્કી કરવાની વિનંતી કરતી અરજીઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટે આ ચુકાદો આપ્યો હતો.