હાલમાં, 3,500 થી વધુ જાહેર હિતની અરજીઓ (PILs) સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પેન્ડિંગ છે. PILsનો આ જથ્થો સર્વોચ્ચ અદાલત માટે ચોંકાવનારો છે, જે મુખ્યત્વે બંધારણીય અર્થઘટન અને તાત્કાલિક ફોજદારી અપીલોને લગતા કેસો માટે જવાબદાર છે. આમાંથી, 698 અરજીઓ 10 વર્ષથી વધુ સમયથી પેન્ડિંગ છે. વધુમાં, સૌથી જૂની અરજી 42 વર્ષથી વણઉકેલાયેલી રહી છે.
કાયદા મંત્રાલય દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, મોટાભાગની બાકી રહેલી PILs પર્યાવરણ, જમીન કાયદા અને કૃષિ ભાડૂઆત સંબંધિત બાબતો સાથે સંબંધિત છે. બંધારણીય અદાલતે વર્ષ 2025 માં સૌથી વધુ PILs – 570 – સ્વીકારી હતી. તેની સમક્ષ પહેલાથી જ 80,000 થી વધુ કેસ પેન્ડિંગ હોવાથી, આ PILs એ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત પર બોજ વધુ વધાર્યો છે.
છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે 1,872 પીઆઈએલનો નિકાલ કર્યો છે. જોકે, આ આંકડો પેન્ડિંગ કેસોના ભારણને ઘટાડવા માટે પૂરતો નથી. ગયા અઠવાડિયે, કાયદા પ્રધાન અર્જુન રામ મેઘવાલે લોકસભામાં માહિતી આપી હતી કે, 10 માર્ચ સુધીમાં, સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પેન્ડિંગ પીઆઈએલની કુલ સંખ્યા 3,525 હતી.
પીઆઈએલ કેસોના નિકાલમાં લાગતા સરેરાશ સમય અંગે માહિતી ઉપલબ્ધ નથી. મેઘવાલે નોંધ્યું હતું કે, 2014થી દાખલ થયેલી પીઆઈએલ જે પેન્ડિંગ છે, તેમાં સૌથી વધુ 570 અરજીઓ 2025 માં દાખલ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 2019 માં 347, 2020 માં 306 અને 2026 માં 293 અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ હાલમાં પેન્ડિંગ રહેલી સૌથી જૂની પીઆઈએલ 1984 માં દાખલ કરવામાં આવી હતી. વધુમાં, 1985 થી પેન્ડિંગ રહેલી બે અન્ય અરજીઓ પણ છે. આ ત્રણેય કેસ એમ.સી. મહેતા વિરુદ્ધ ભારતીય સંઘ મુકદ્દમા સાથે જોડાયેલા છે. આમાંથી બે પર્યાવરણીય કાયદાઓ સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે એક હાઉસિંગ અને મ્યુનિસિપલ કાયદાઓ સાથે જોડાયેલી છે.
