મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારને લગતી અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી. જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બનેલી બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે જો ચૂંટણી પંચ દ્વારા લેવાયેલા નિર્ણયોમાં સર્વસંમતિનો અભાવ હોય, તો તેના પર રોક લગાવી શકાય છે. બેન્ચે નોંધ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચ અંગેના અખબારી અહેવાલો 100 ટકા સચોટ, આંશિક રીતે સાચા અથવા સંપૂર્ણપણે ખોટા હોઈ શકે છે; કોર્ટ આજે માત્ર આવા અહેવાલોના આધારે કોઈ આદેશ પસાર કરી શકે નહીં. કોર્ટ ચૂંટણી પંચનો જવાબ સાંભળવા માંગે છે.
જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે જણાવ્યું હતું કે કોર્ટ ચૂંટણી પંચ પાસેથી જવાબ માંગશે, કારણ કે નક્કર માહિતીની જરૂૂર છે. નોટિસ જારી કરવામાં આવશે અને સુપ્રીમ કોર્ટ ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોની તપાસ કરશે. સુપ્રીમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે જો એવું જાણવા મળે કે નિર્ણયો સર્વસંમતિ કે બહુમતીથી લેવામાં આવ્યા નથી, તો તેના પર રોક લગાવી શકાય છે. જોકે, કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તે એકતરફી રીતે એવું તારણ કાઢી શકે નહીં કે તમામ નિર્ણયો એકતરફી રીતે લેવામાં આવ્યા હતા.
બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા કે બહુમતીથી, તે અંગે કોર્ટને ચકાસાયેલ માહિતીની જરૂૂર છે. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી હતી કે, “અમે ઉતાવળમાં કોઈ પગલું ભરી શકીએ નહીં” હાલ પૂરતું, સુપ્રીમ કોર્ટે CECને સસ્પેન્ડ કરવાનો વચગાળાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) અને ચૂંટણી કમિશનરો (ECs) ને કાર્યવાહી (prosecution) સામે આપવામાં આવેલી કાનૂની સુરક્ષાની માન્યતાની તપાસ કરવા માટે સંમત થઈ છે. કોર્ટ એવા આક્ષેપોની પણ તપાસ કરશે કે CEC ચૂંટણીના સંચાલન સંબંધિત નિર્ણયો એકતરફી રીતે લઈ રહ્યા છે.
જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ તબક્કે એવો કોઈ વચગાળાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો જે CEC (મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર) ને સર્વસંમતિ વિના ચૂંટણી સંબંધિત કોઈપણ નિર્ણય લેતા અટકાવે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો હતો કે તે પહેલાં આ બાબતે ચકાસાયેલી અને અધિકૃત માહિતી મેળવવા અને સંબંધિત પક્ષોના પ્રતિભાવો સાંભળવા માંગે છે.
સુધારેલા ફોર્મ 6ને અમે મંજૂરી આપી નથી
સુપ્રીમ કોર્ટે સોમવારે કહ્યું કે તેણે કોઈ પણ સુધારિત ’ફોર્મ 6’ને મંજૂરી આપી નથી, જેનો ઉપયોગ ચૂંટણી પંચ (EC) નવા મતદારોની નોંધણી માટે કરે છે. કોર્ટની આ ટિપ્પણી 2025માં ફોર્મમાં દાખલ કરવામાં આવેલા એક ’પરિશિષ્ટ’ (annexure) અંગેના મોટા વિવાદના સંદર્ભમાં આવી છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આ વિવાદના જવાબમાં 28 સપ્ટેમ્બરના નિવેદનમાં ચૂંટણી પંચે કહ્યું હતું કે ’ફોર્મ 6’ સાથે જોડાયેલા ઘોષણાપત્રને સુપ્રીમ કોર્ટે “માન્ય રાખ્યું” હતું.
જોકે, ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્ય કાંતે આજે કહ્યું કે કોર્ટ એ જાણવા માટે રેકોર્ડ તપાસવા માંગે છે કે ફેરફારો કોણે કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું, “સુધારિત ’ફોર્મ 6’ને અમારા દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી નથી, આ બાબત એકદમ સ્પષ્ટ રહેવી જોઈએ.” તેમણે કહ્યું, “જ્યારે રેકોર્ડ રજૂ કરવામાં આવશે, ત્યારે અમે જોવા માંગીએ છીએ કે ’ફોર્મ 6’માં ફેરફાર કોણે કર્યા છે.”
