આવકવેરા અપીલીય અદાલત (આઈટીએટ)ની અમદાવાદ બેન્ચે એક મહત્વના ચુકાદામાં કહ્યું છે કે આવકવેરા વિભાગ એક વખત વેચાણને સ્વીકારીને આવકવેરાની ગણતરી કરે તો પછી તે ખરીદીને બોગસ ગણીને શંકા કરી શકે નહીં. આઈટીએટે એક વ્યક્તિગત વેપારીની 2019-20 અને 2020-21ની આવકવેરા વર્ષ માટેની અપીલોને મંજૂર કરીને પુન:મૂલ્યાંકનની કાર્યવાહીને રદ કરી છે.
વેપારી કોપર સ્ક્રેપ અને ઇંગોટ્સનો વ્યવસાય કરે છે. વિભાગે જીએસટી વિભાગ અને તપાસ એકમમાંથી મળેલી માહિતીના આધારે કુલ આશરે 22.5 કરોડ રૂૂપિયાની ખરીદીને બોગસ ગણી હતી. પુન:મૂલ્યાંકનમાં અધિકારીએ આખી રકમને અસ્પષ્ટ ખર્ચ તરીકે ઉમેરીને આવકમાં વધારો કર્યો હતો. પ્રથમ અપીલમાં પણ આ ઉમેરો જાળવી રાખવામાં આવ્યો હતો.
આઈટીએટે જોકે કહ્યું કે પુન:મૂલ્યાંકનનું કારણ અસ્પષ્ટ અને અસ્પષ્ટ માહિતી પર આધારિત હતું. અધિકારીએ જરૂૂરી તપાસ કર્યા વગર અને વેપારીના જવાબ તથા દસ્તાવેજોને ધ્યાનમાં લીધા વગર કાર્યવાહી આગળ વધારી હતી. ટ્રિબ્યુનલે નોંધ્યું કે વેચાણને સ્વીકારવામાં આવ્યા પછી અને વ્યાપક દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા પછી ખરીદીમાં કોઈ ચોક્કસ ખામી દર્શાવવામાં આવી ન હતી. વળી, સમાંતર જીએસટી તપાસમાં વેપારીની સમજૂતી સ્વીકારવામાં આવી હતી, જે પુન:મૂલ્યાંકનના આધારને નબળો પાડે છે.
ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ સુલભ પદશાહે આ ચુકાદાને મહત્વનો ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ આદેશ સૂચવે છે કે ’વિશ્વાસનું કારણ’ દસ્તાવેજી પુરાવા સાથે હોવું જોઈએ. માત્ર જીએસટી વિભાગ અથવા અન્ય વિંગમાંથી મળેલી માહિતીના આધારે પુન:મૂલ્યાંકન ન થઈ શકે. વેચાણ અથવા આવક સ્વીકાર્યા પછી માત્ર ખરીદી પર જ શંકા ન કરી શકાય. જો જીએસટી વિભાગે કોઈ વિરોધી કાર્યવાહી ન કરી હોય તો આવકવેરા અધિકારી વગર મજબૂત પુરાવા આગળ વધી શકે નહીં.
આ ચુકાદો આવકવેરા વિભાગની કાર્યપદ્ધતિ અને વેપારીઓના અધિકારોને લઈને મહત્વની દિશા નિર્દેશ કરે છે. તે વેપારીઓને રાહત આપે છે અને વિભાગને વધુ મજબૂત પુરાવા સાથે આગળ વધવાની સલાહ આપે છે.