આવતા વરસે શરૂ થનાર રાષ્ટ્રવ્યાપી પ્રક્રિયા માટે સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પાડતું કેન્દ્ર
કોરોનાને કારણે પાછી ઠેલાયેલી વસ્તી ગણતરી હવે રાગે પડવા તરફ
સંપૂર્ણ ડિજિટલ કાર્યવાહીમાં જાતિજ્ઞાતિની બારીક વિગતો સમાવી લેવાશે
કેન્દ્ર સરકારે 2027 ની વસ્તી ગણતરી માટે એક નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું છે. ગુરુવારે જારી કરાયેલા આ જાહેરનામામાં રહેઠાણ, પરિવાર અને વાહનો સંબંધિત 33 પ્રશ્નોની યાદી છે. વસ્તી ગણતરી દરમિયાન પરિવારના સૌથી વૃદ્ધ સભ્યને આ માહિતી આપવાની રહેશે. વસ્તી ગણતરી બે તબક્કામાં પૂર્ણ થશે. બીજો તબક્કો ફેબ્રુઆરી 2027 માં શરૂૂ થશે. પ્રથમ તબક્કામાં ઘરગથ્થુ યાદીઓ અને સંબંધિત ડેટાનું સંકલન કરવામાં આવશે. બીજા તબક્કામાં વસ્તી ગણતરી કરવામાં આવશે.
ભારત સરકારે 2027 ની વસ્તી ગણતરીના પ્રથમ તબક્કા માટે એક પ્રશ્નાવલી બહાર પાડી છે: ઘરની યાદી અને ઘરની ગણતરી. તે દરેક ઘર, મકાન અને સંસ્થાની વિગતો રેકોર્ડ કરશે. ઘર પાકું છે કે કાચું, તેમાં પાણી, વીજળી અને શૌચાલય જેવી સુવિધાઓ છે કે નહીં અને મકાન રહેણાંક છે કે વ્યાપારી છે કે નહીં તે જેવી માહિતી નોંધવામાં આવશે. બીજા તબક્કા માટે પ્રશ્નાવલી એટલે કે વસ્તી ગણતરી પછીથી બહાર પાડવામાં આવશે. ઉંમર, લિંગ, શિક્ષણ, રોજગાર, ભાષા અને ધર્મ જેવી માહિતી રેકોર્ડ કરવામાં આવશે.
અગાઉ, કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે 8 જાન્યુઆરીએ જાહેરાત કરી હતી કે 2027 ની વસ્તી ગણતરીનો પ્રથમ તબક્કો 1 એપ્રિલથી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવશે. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો આ કાર્ય 30 દિવસની અંદર પૂર્ણ કરશે. વધુમાં, સરકારે જણાવ્યું છે કે રહેવાસીઓને ઘર યાદી પ્રક્રિયા શરૂૂ થાય તેના 15 દિવસ પહેલા તેમની માહિતી સબમિટ કરવાની તક આપવામાં આવશે. મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે કોવિડ-19 રોગચાળાને કારણે વસ્તી ગણતરી મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. તે 2021 માં પૂર્ણ થવાનું હતું, પરંતુ હવે 2027 માં પૂર્ણ થશે.
સરકારે જાહેરાત કરી છે કે વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ હશે. 30 લાખ કર્મચારીઓ મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા માહિતી એકત્રિત કરશે. મોબાઇલ એપ્લિકેશન, પોર્ટલ અને રીઅલ-ટાઇમ ડેટા ટ્રાન્સફર વસ્તી ગણતરીને પેપરલેસ બનાવશે. આ એપ્લિકેશન એન્ડ્રોઇડ અને શઘજ બંને ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ પર ઉપલબ્ધ રહેશે.
જાતિ સંબંધિત ડેટા પણ ડિજિટલ રીતે એકત્રિત કરવામાં આવશે. સ્વતંત્રતા પછી આ પહેલી વાર છે જ્યારે વસ્તી ગણતરીમાં જાતિ વસ્તી ગણતરીનો સમાવેશ કરવામાં આવશે.
1931 માં જાતિ આધારિત વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ નિર્ણય ખુદ વડા પ્રધાનની અધ્યક્ષતામાં બનેલી કેબિનેટ સમિતિ દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો. 2011 ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, ભારતની વસ્તી 1.21 અબજ હતી, જેમાં 51.5% પુરુષો અને 48.5% સ્ત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.
