રક્ષાબંધન એ ભાઈ-બહેન વચ્ચેના પ્રેમ, વિશ્વાસની ઉજવણીનો તહેવાર છે. આ દિવસે બહેન તેના ભાઈના કાંડામાં રાખડી બાંધે એક છે, અને તે તેનું રક્ષણ કરવાનું વચન આપે છે. પંચાંગ (હિન્દુ પંચાંગ) અનુસાર રક્ષાબંધનનો તહેવાર આ વર્ષે 28 ઓગસ્ટ 2026, શુક્રવારના રોજ ઉજવાશે. રાખડી બાંધવી એ એક સરળ વિધિ લાગે છે, પરંતુ હિન્દુ ધાર્મિક પરંપરાઓ તેના માટે ચોક્કસ માર્ગદર્શિકા સૂચવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શુભ સમયે અને નિર્ધારિત રીતે આ વિધિ કરવાથી તહેવારની પવિત્રતા અને શુભતા જળવાઈ રહે છે. ચાલો આપણે રાખડી બાંધવા સાથે સંકળાયેલા કેટલાક નિયમો જોઈએ.
રક્ષાબંધન દરમિયાન ભદ્રકાળ (એક અશુભ સમય) પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ કહે છે કે વ્યક્તિએ ભદ્રકાળ દરમિયાન શુભ કાર્યો કરવાનું ટાળવું જોઈએ. પરિણામે, રાખી બાંધતા પહેલા પંચાંગમાં ભદ્રની સ્થિતિ તપાસવામાં આવે છે. જોકે, આ વર્ષે રક્ષાબંધનના દિવસે ભદ્રકાળ નો પડછાયો નથી, કારણ કે ભદ્રકાળ 27 ઓગસ્ટની રાત્રે – તહેવાર શરૂ થાય તે પહેલાં સમાપ્ત થાય છે.
રાખડી બાંધતી વખતે દિશાનું ધ્યાન રાખો
ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર રાખડી બાંધતી વખતે ભાઈએ પૂર્વ અથવા ઉત્તર તરફ મુખ કરીને બેસવું જોઈએ. બહેન તેના ભાઈ તરફ મુખ કરીને બેસે છે, પૂજા થાળી તૈયાર કરે છે, અને તિલક લગાવીને, અક્ષત (અખંડ ચોખાના દાણા) અર્પણ કરીને અને રાખડી બાંધીને વિધિ કરે છે.
તૂટેલી કે ક્ષતિગ્રસ્ત રાખડી ન બાંધો
રક્ષાબંધન પર તમારા ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધતા પહેલા, તેનું કાળજીપૂર્વક નિરીક્ષણ કરો. જો રાખડી તૂટેલી હોય, છૂટો દોરો હોય, અથવા કોઈપણ રીતે નુકસાન થયું હોય તો રાખડી બાંધવાનું ટાળવાનો રિવાજ છે. રાખડી ભાઈ-બહેનો વચ્ચેના બંધન અને રક્ષણના વચનનું પ્રતીક છે; તેથી, લોકો આ પ્રસંગ માટે સ્વચ્છ અને અખંડ રાખડી પસંદ કરવાનું શુભ માને છે.
રાખડી બાંધતી વખતે ટાળવા જેવી બાબતો
રક્ષાબંધન વિધિમાં ઉતાવળ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. વિધિ શરૂ થાય તે પહેલાં *પૂજા* થાળી અને બધી જરૂરી વસ્તુઓ તૈયાર રાખવી શ્રેષ્ઠ છે.
રાખડી થાળીમાં સમાવિષ્ટ કરવા જેવી વસ્તુઓ
પૂજા થાળીમાં રોલી અથવા કુમકુમ (સિંદૂર), અક્ષત (અખંડ ચોખાના દાણા), દીવો (દીવો), મીઠાઈઓ અને રાખડી હોઈ શકે છે. ઘણા પરિવારોમાં ભગવાન ગણેશની પૂજા કરીને રક્ષાબંધન વિધિ શરૂ કરવાની પરંપરા છે. બહેન ભગવાન ગણેશને બોલાવીને શરૂઆત કરી શકે છે. ત્યારબાદ, તે તેના ભાઈના કપાળ પર તિલક અને અક્ષત (અખંડ ચોખાના દાણા) લગાવે છે, આરતી કરે છે, અને પછી તેના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે.
રાખડી બાંધતા પહેલા શું કરવું જોઈએ?
રાખી બાંધતા પહેલા, તમારા ભાઈને સ્વચ્છ જગ્યા પર બેસાડો. પૂજા થાળી તૈયાર કરો અને દેવતાનું આહ્વાન કરો. આગળ, તમારા ભાઈના કપાળ પર કુમકુમનું તિલક લગાવો. તિલક અને અક્ષત લગાવ્યા પછી, આરતી કરો અને તેના કાંડા પર રાખડી બાંધો. રાખડી બાંધ્યા પછી તમારા ભાઈને મીઠાઈ ખવડાવો અને તેના સુખી અને સમૃદ્ધ જીવન માટે પ્રાર્થના કરો.
