વ્યાપારી LPG ક્વોટા 70 ટકા વધારીને લેબર-ઇન્ટેન્સિવ ઉદ્યોગોને રાહત અપાઇ
કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રમાં બે મહત્વના નિર્ણયો લીધા છે. એક તરફ વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અસ્થિરતા વચ્ચે ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ (ATF)ની નિકાસ પર વિન્ડફોલ ટેક્સ ફરી લાદવામાં આવ્યો છે, તો બીજી તરફ લેબર-ઇન્ટેન્સિવ ઉદ્યોગોને ટેકો આપવા વ્યાપારી LPGના ક્વોટામાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ બંને પગલાંથી સરકારના રેવેન્યુ મેનેજમેન્ટ અને ઔદ્યોગિક રાહતના સંતુલનની વ્યૂહરચના સ્પષ્ટ થાય છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના આદેશ અનુસાર, ડીઝલની નિકાસ પર રૂૂપિયા 21.5 પ્રતિ લીટર અને ATFની નિકાસ પર રૂૂપિયા 29.5 પ્રતિ લીટરનો વિન્ડફોલ ટેક્સ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેક્સ તરત જ અમલમાં આવી ગયો છે. વર્ષ 2024માં સરકારે આવા ટેક્સને દૂર કર્યા હતા, પરંતુ હાલમાં મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલતા તણાવ અને વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં વધઘટને કારણે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
છેલ્લા દિવસોમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 119 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યા હતા અને હાલમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ 107 અને WTI 93.6ની આસપાસ છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં સપ્લાય વિક્ષેપની આશંકાઓને કારણે ભાવમાં વધુ વધારાની સંભાવના છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ જણાવ્યું કે, “ઉચ્ચ વૈશ્વિક ભાવ વચ્ચે તેલ કંપનીઓના નુકસાનને ઘટાડવા સરકારે ટેક્સ રેવેન્યુમાં ઘટાડો સ્વીકાર્યો છે.” આ સાથે પેટ્રોલ પર સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઈઝ ડ્યુટીને રૂૂ.13થી ઘટાડીને રૂૂ.3 પ્રતિ લીટર કરવામાં આવી છે, જ્યારે ડીઝલ પરની ડ્યુટીને શૂન્ય કરી દેવામાં આવી છે (નિકાસ માટે અલગ).
બીજા નિર્ણયમાં, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે વ્યાપારી (નોન-ડોમેસ્ટિક) LPGની સપ્લાયને પ્રી-ક્રાઈસિસ સ્તરના 70% સુધી વધારી દીધી છે. આમાં 40% બેઝ ક્વોટા, 10% રિફોર્મ-આધારિત ઈન્સેન્ટિવ અને 20% વધારાની નવી એલોકેશનનો સમાવેશ થાય છે. આ રાહત ખાસ કરીને સ્ટીલ, ઓટોમોબાઈલ્સ, ટેક્સટાઈલ્સ અને ડાઈઈંગ, કેમિકલ્સ તથા પ્લાસ્ટિક્સ જેવા લેબર-ઇન્ટેન્સિવ અને પ્રોસેસ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ માટે છે, જ્યાં LPGનો ઉપયોગ વિશેષ હીટિંગ માટે થાય છે અને તેને પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG)થી સરળતાથી બદલી શકાતો નથી.
પેટ્રોલિયમ સેક્રેટરી ડો. નીરજ મિત્તલે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવોને પત્ર લખીને આ નિર્ણયની જાણ કરી છે. તેમણે રાજ્યોને PNG પ્રમોશનના સુધારા અમલમાં મૂકીને 10% વધારાનો લાભ લેવા અપીલ કરી છે. જે ઉદ્યોગોમાં LPG અનિવાર્ય છે તેમને PNG કનેક્શન માટે અરજીની ફરજિયાત જરૂૂરિયાતમાં છૂટ આપવામાં આવી છે. આ પગલું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનને સ્થિર કરવા અને રોજગારી જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
આ બંને નિર્ણયો વૈશ્વિક તેલ બજારની અનિશ્ચિતતા અને આંતરિક ઔદ્યોગિક પડકારો વચ્ચે સરકારની સંતુલિત અભિગમને દર્શાવે છે. નિકાસ પર ટેક્સથી સરકારી આવક વધશે, જ્યારે LPG ક્વોટા વધારાથી હજારો લેબર-આધારિત એકમોને ઉત્પાદન ફરી શરૂૂ કરવામાં મદદ મળશે. આ પગલાંથી રિફાઈનરીઓ, નિકાસકારો અને ઉદ્યોગો બંનેને અસર થવાની સંભાવના છે, પરંતુ તે વ્યાપક આર્થિક હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યા છે.
