દિલ્હીના જંતર-મંતર પર થયેલા વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન કથિત ‘મેટાલિક પેલેટ ગન’ના ઉપયોગનો મામલો હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચી ગયો છે. આ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પોલીસને મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશ આપતાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે બળપ્રયોગ અંગેના સ્ટેન્ડિંગ ઓર્ડર અને સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોટોકોલ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની ખંડપીઠે કેન્દ્ર સરકારને નોટિસ પાઠવી જવાબ પણ માંગ્યો છે. અરજદારોનો દાવો છે કે હાલની પોલીસ ગાઇડલાઇન્સ મુજબ પ્રદર્શન દરમિયાન ધાતુના પેલેટ્સનો ઉપયોગ કરવાની કોઈ મંજૂરી નથી.
સુનાવણી દરમિયાન, અરજદારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ વૃંદા ગ્રોવરે જણાવ્યું હતું કે જંતર-મંતર વિરોધ પ્રદર્શનમાં ઘાયલ થયેલા વિદ્યાર્થીઓના શરીરમાંથી ધાતુના ગોળીઓ કાઢવામાં આવી હતી, જ્યારે દિલ્હી પોલીસના SOPમાં રબર બુલેટ અને પ્લાસ્ટિક ગોળીઓ જેવા ઓછા ઘાતક વિકલ્પોનો ઉલ્લેખ છે. તેણીએ દલીલ કરી હતી કે ધાતુના ગોળીઓનો ઉપયોગ અધિકૃત નથી અને બળના ઉપયોગ માટે નિર્ધારિત ‘ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ’નું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી.
જવાબમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી પોલીસને બળના ઉપયોગ સંબંધિત સ્થાયી આદેશો અને ‘બળના ગ્રેડેડ ઉપયોગ’ સંબંધિત સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા રેકોર્ડ પર રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જો અરજદારો બળના ઉપયોગ અંગેના નિયમો અને નીતિને સંપૂર્ણપણે પડકારવા માંગતા હોય, તો તેમણે તેમની અરજીમાં સુધારો કરવાની જરૂર પડશે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો કે તે બળના ક્રમિક ઉપયોગની પદ્ધતિ અને તેના પ્રોટોકોલની માન્યતાની પણ તપાસ કરી શકે છે.
અરજીમાં ભીડને વિખેરવા માટે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ કરવા પર પ્રતિબંધ, તેમજ 20 જુલાઈના વિરોધ દરમિયાન ઘાયલ થયેલા તમામ લોકો માટે વળતર અને યોગ્ય તબીબી સારવારની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજદારોનો દાવો છે કે શાંતિપૂર્ણ પ્રદર્શનકારીઓ સામે પેલેટ ગનનો ઉપયોગ માત્ર અપ્રમાણસર જ નથી પણ બંધારણીય મૂલ્યોની પણ વિરુદ્ધ છે.
સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે લેડી હાર્ડિંગ હોસ્પિટલને પેલેટથી ઘાયલ થયેલા અરજદાર અને તે જ વિરોધમાં ઘાયલ થયેલા અન્ય લોકોને જરૂરી તબીબી સંભાળ પૂરી પાડવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો. કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે તપાસ સંબંધિત તબીબી રેકોર્ડ અને અન્ય આવશ્યક દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રીતે સાચવવામાં આવશે. કેસની આગામી સુનાવણીમાં કેન્દ્ર સરકાર પાસેથી પેલેટ ગન અને સંબંધિત નિયમોના ઉપયોગ માટે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) અંગે વિગતવાર જવાબ માંગવામાં આવ્યો છે.
