GST દરોના તર્કસંગતકરણ (રેશનાલાઇઝેશન)ના એક વર્ષ પછી, કોમોડિટીના ઊંચા ભાવને કારણે મળેલા લાભોનો મોટો હિસ્સો ધોવાઈ ગયો છે; ખાદ્યપદાર્થોથી લઈને ગ્રાહક વપરાશની વસ્તુઓ અને ઓટોમોબાઈલ્સ સુધીની અનેક પ્રોડક્ટ્સના ભાવ ધીમે ધીમે વધી રહ્યા છે.
જે ક્ષેત્રોમાં દરો ઘટાડવામાં આવ્યા હતા અને મોટાભાગની વસ્તુઓ પરના અમુક સ્લેબ તથા સેસ (ઉપકર) દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, તેમાં ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્ર સૌથી વધુ ફાયદાકારક સાબિત થયું છે. શરૂૂઆતમાં ગ્રાહકોએ ઓછી કિંમત ચૂકવી, માંગમાં વેગ આવ્યો અને વેચાણે નવી ઊંચાઈઓ સર કરી.
ICRAના જણાવ્યા અનુસાર, ઓગસ્ટ 2026માં પૂરા થયેલા 11 મહિના દરમિયાન ઓટોમોબાઈલનું છૂટક વેચાણ 29 મિલિયન યુનિટ સુધી પહોંચ્યું હતું, જે અગાઉના વર્ષની સરખામણીમાં 20%નો વધારો દર્શાવે છે. પેસેન્જર વાહનોના રજીસ્ટ્રેશનમાં 22%નો વધારો થયો હતો, જ્યારે ટુ-વ્હીલરમાં 20%, કોમર્શિયલ વાહનોમાં 19% અને ટ્રેક્ટરમાં 23%નો વધારો નોંધાયો હતો. ICRAના કોર્પોરેટ રેટિંગ્સ વિભાગના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ અને ગ્રુપ હેડ જિતિન મક્કરે જણાવ્યું હતું કે, “અમલીકરણ બાદના છેલ્લા 11-12 મહિનાના મૂલ્યાંકન પરથી કહી શકાય કે GST દરોના તર્કસંગતકરણે વપરાશ અંગેની ભાવના (ક્ધઝમ્પશન સેન્ટિમેન્ટ)ને નોંધપાત્ર વેગ આપ્યો છે.”
વાહનોના ભાવ મૂળ લાભ અને ત્યારબાદ તેમાં થયેલા ઘટાડા (અસર ઓછી થવી) બંનેને સ્પષ્ટ કરે છે. મારુતિ અલ્ટો K10 STD (O), જેની કિંમત દર ઘટાડતા પહેલા રૂૂ. 4.2 લાખ હતી, તે 22 સપ્ટેમ્બર, 2025 પછી ઘટીને રૂૂ. 3.7 લાખ થઈ હતી અને તે સ્તર પર જળવાઈ રહી છે. મહિન્દ્રા સ્કોર્પિયો-ગ ણ2ની કિંમત રૂૂ. 13.9 લાખથી ઘટીને રૂૂ. 13.2 લાખ થઈ હતી, પરંતુ હવે તેની કિંમત રૂૂ. 13.6 લાખ છે (ગ્રાફિક જુઓ).
ઝડપથી વેચાતી ગ્રાહક ચીજવસ્તુઓ (FMCG)ના ક્ષેત્રમાં પરિણામો મિશ્ર રહ્યા છે. અનેક આવશ્યક વસ્તુઓ પર GST 12% અથવા 18% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી શરૂૂઆતમાં સરેરાશ ભાવમાં લગભગ 10%નો ઘટાડો થયો હતો. પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ સાથે જોડાયેલા ફુગાવા સહિત, કાચા માલ, ઉર્જા અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં વધારો કરવા માટે કંપનીઓએ ત્યારથી ભાવમાં 6-7% વધારો કર્યો છે. પાર્લે પ્રોડક્ટ્સના ચીફ માર્કેટિંગ ઓફિસર મયંક શાહે જણાવ્યું હતું કે, “ગ્રાહકો હજુ પણ 2-3% વધુ સારા છે.” જોકે, તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો ઇનપુટ-કોસ્ટ ફુગાવો ચાલુ રહે તો દિવાળીની નજીક કંપનીઓને ભાવમાં બીજા રાઉન્ડની વધારાની જરૂૂર પડી શકે છે.
નેસ્લે ઇન્ડિયાએ જણાવ્યું હતું કે GST ઘટાડાથી “વપરાશમાં સકારાત્મક વધારો” થયો છે. પરંતુ ઇક્વિરસ સિક્યોરિટીઝના ગ્રાહક-ક્ષેત્રના વિશ્ર્લેષક રોનક શાહે જણાવ્યું હતું કે તેનાથી FMCG કંપનીઓ માટે “સીધી માંગમાં વધારા કરતાં વધુ પોષણક્ષમતામાં વધારો” થયો છે.
વસ્ત્રોના ભાવ વધશે
2,500 રૂૂપિયાથી વધુ કિંમતના કપડાં GST 12% થી વધીને 18% થયો, જેનાથી તહેવારો અને પ્રસંગોના વસ્ત્રો પર અસર પડી. “GST 2.0 સુધારાઓ અથવા ઘટાડાથી કિંમતો પર ખાસ અસર પડી નથી,” ક્લોથિંગ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયાના મુખ્ય માર્ગદર્શક રાહુલ મહેતા અપેક્ષા રાખે છે કે આ તહેવારોની મોસમમાં વસ્ત્રોના ભાવ 8-10% વધશે, જોકે ઉત્પાદકો, બ્રાન્ડ્સ અને રિટેલર્સ બોજનો એક ભાગ શોષી લેશે તેમ ગ્રાહક ભાવમાં 5-7% નો ઘટાડો થઈ શકે છે.
