સંભલ હિંસા કેસના આરોપી મુલ્લા અફરોઝની અટકાયત (પ્રિવેન્ટિવ ડિટેન્શન) અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.સુપ્રીમ કોર્ટે યુપી સરકાર પર ₹10 લાખનો દંડ ફટકાર્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પોલીસ કસ્ટડી દરમિયાન કરવામાં આવેલી કથિત કબૂલાતના આધારે જ કોઈ વ્યક્તિ વિરુદ્ધ અટકાયતનો આદેશ જારી કરી શકાય નહીં.
મુલ્લા અફરોઝે પોતાની અટકાયતને પડકારવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો. અગાઉ, અલાહાબાદ હાઈકોર્ટે તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. આ મામલાની સુનાવણી જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા અને જસ્ટિસ શીલ નાગુની બેંચ સમક્ષ થઈ હતી. કોર્ટે 8 સપ્ટેમ્બરે સુનાવણી પૂર્ણ કરી ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ મુખ્ય પ્રશ્ન એ હતો કે શું પોલીસ કસ્ટડી દરમિયાન કરવામાં આવેલી કથિત કબૂલાતના આધારે નેશનલ સિક્યુરિટી એક્ટ (NSA) હેઠળ અટકાયતનો આદેશ જારી કરી શકાય કે કેમ. સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે યુપી સરકારને આ જ મુદ્દે સવાલ કર્યા હતા.
ઉત્તર પ્રદેશ સરકારે દલીલ કરી હતી કે ઉપલબ્ધ સામગ્રી પરથી એવી આશંકા ઊભી થાય છે કે મુલ્લા અફરોઝ ભવિષ્યમાં હિંસા ભડકાવી શકે છે અથવા જાહેર વ્યવસ્થામાં ખલેલ પહોંચાડી શકે છે; જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે પોલીસ કસ્ટડી દરમિયાન કરવામાં આવેલી કથિત કબૂલાતને ‘પ્રિવેન્ટિવ ડિટેન્શન’ (અટકાયત) માટેના માન્ય આધાર તરીકે સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે પોલીસ કસ્ટડીમાં કરવામાં આવેલી કથિત કબૂલાતના આધારે NSA હેઠળ અટકાયતનો આદેશ જારી કરી શકાય નહીં.
મુલ્લા અફરોઝને 2024ના સંભલ હિંસા કેસમાં આરોપી બનાવવામાં આવ્યા હતા. સંભલમાં શાહી જામા મસ્જિદના સર્વેક્ષણ દરમિયાન હિંસા થઈ હતી, જેમાં ચાર લોકોના મોત થયા હતા. પોતાની અટકાયતને પડકારતા મુલ્લા અફરોઝે દલીલ કરી હતી કે કથિત કબૂલાતના આધારે તેમને બાદમાં હિંસાના કેસમાં સંડોવવામાં આવ્યા હતા.
મુલ્લા અફરોઝની 13 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ NSAની કલમ 3(2) હેઠળ અટકાયત કરવામાં આવી હતી. યુપી સરકારે અલાહાબાદ હાઈકોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે હિંસાને કારણે વિસ્તારમાં કાયદો-વ્યવસ્થા અને જાહેર શાંતિ પર અસર પડી હતી, અને ઉપલબ્ધ સામગ્રીના આધારે તેમને ભવિષ્યમાં આવી પ્રવૃત્તિઓ કરતા રોકવા માટે અટકાયત જરૂરી હતી. હાઈકોર્ટે જૂન 2026માં તેમની અરજી ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે અટકાયતનો આદેશ સંબંધિત અધિકારીના ‘વ્યક્તિગત સંતોષ’ (subjective satisfaction) અને રેકોર્ડ પર ઉપલબ્ધ સામગ્રી પર આધારિત હતો. ત્યારબાદ, મુલ્લા અફરોઝે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આને પડકાર્યું હતું.
સુપ્રીમ કોર્ટે ૮ સપ્ટેમ્બરે આ મામલે સુનાવણી પૂર્ણ કર્યા બાદ પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટે પોલીસ કસ્ટડીમાં કરવામાં આવેલી કથિત કબૂલાતની સુસંગતતા અને તેના આધારે કરાયેલી નિવારક અટકાયતની કાયદેસરતા અંગે ખાસ કરીને પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. મુલ્લા અફરોઝની અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં ‘સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન’ (વિશેષ રજા અરજી) તરીકે દાખલ કરવામાં આવી હતી. કોર્ટના રેકોર્ડ મુજબ, આ કેસમાં યુપી સરકાર, સંભલના ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ અને અન્ય અધિકારીઓ પ્રતિવાદી છે.
