1953માં ફ્રાન્સિસ ક્રિક સાથે ડીએનએના ડબલ-હેલિક્સ માળખાની શોધ કરનાર નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા વૈજ્ઞાનિક જેમ્સ વોટસનનું 97 વર્ષની વયે અવસાન થયું છે. વોટસન, ક્રિક અને મૌરિસ વિલ્ક્ધિસને 1962માં ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિનમાં નોબેલ પુરસ્કાર અપાવનાર આ ક્રાંતિકારી શોધે મોલેક્યુલર બાયોલોજીના ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવી દીધી હતી.
1928માં શિકાગોમાં જન્મેલા વોટસને કેમ્બ્રિજમાં સંશોધન ચાલુ રાખતા પહેલા શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં અભ્યાસ કર્યો હતો, જ્યાં તેમણે ક્રિક સાથે સહયોગ કર્યો હતો અને ડીએનએના માળખાને ઉજાગર કરવા માટે રોઝાલિન્ડ ફ્રેન્કલિનની એક્સ-રે છબીઓ પર નિર્માણ કર્યું હતું.
વોટસને બાદમાં હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ભણાવ્યું હતું અને કોલ્ડ સ્પ્રિંગ હાર્બર લેબોરેટરીના ડિરેક્ટર તરીકે સેવા આપી હતી, જ્યાં તેમણે સંસ્થાને વિશ્વ-અગ્રણી સંશોધન કેન્દ્રમાં રૂૂપાંતરિત કરવામાં મદદ કરી હતી.
જોકે, વોટસનની પાછળની કારકિર્દી જાતિ અને બુદ્ધિમત્તા પર વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણીઓથી ઢંકાઈ ગઈ હતી, જેના કારણે તેમને કોલ્ડ સ્પ્રિંગ હાર્બર લેબોરેટરીના ચાન્સેલર તરીકે બરતરફ કરવામાં આવ્યા હતા અને અનેક માનદ પદવીઓ રદ કરવામાં આવી હતી. 2014 માં, વોટસન ફરીથી હેડલાઇન્સમાં આવ્યા જ્યારે તેમણે પોતાનો નોબેલ પુરસ્કાર મેડલ 4.8 મિલિયન ડોલરમાં વેચ્યો, જેમાં તેમણે વૈજ્ઞાનિક સમુદાય તરફથી તેમના બહિષ્કારનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમના વિવાદો છતાં, વોટસનનું આનુવંશિકતાના ક્ષેત્રમાં યોગદાન મહત્વપૂર્ણ રહ્યું છે અને આજે પણ જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસને આકાર આપી રહ્યું છે.
