આજના ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઈન બેંકિંગ અને ડિજિટલ પેમેન્ટનો ઉપયોગ ઝડપથી વધ્યો છે. જોકે, સાયબર છેતરપિંડી અને ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ પણ સતત વધી રહ્યા છે. આ મુદ્દાને સંબોધતા, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે નવા ડ્રાફ્ટ નિયમોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ નિયમોનો હેતુ ઓનલાઈન બેંકિંગ છેતરપિંડીના કિસ્સાઓમાં ગ્રાહકોને રાહત આપવા અને બેંકોની જવાબદારીઓ નક્કી કરવાનો છે.
RBI ના પ્રસ્તાવિત નિયમો અનુસાર, જો કોઈ ગ્રાહકને છેતરપિંડીવાળા ઓનલાઈન બેંકિંગ વ્યવહારોને કારણે ₹50,000 સુધીનું નુકસાન થાય છે, તો તે વળતર મેળવી શકે છે. ગ્રાહકને કુલ નુકસાનના 85 ટકા અથવા મહત્તમ ₹25,000, જે ઓછું હોય તે વળતર આપવામાં આવશે. જો કે, આ લાભ જીવનમાં ફક્ત એક જ વાર મળશે. વળતર મેળવવા માટે કેટલીક પૂર્વશરતો છે. સૌ પ્રથમ, ગ્રાહકે પાંચ દિવસની અંદર બેંક અને નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ અથવા હેલ્પલાઇન 1930 ને છેતરપિંડીની જાણ કરવી આવશ્યક છે.
વધુમાં, બેંકની તપાસમાં સાબિત થવું આવશ્યક છે કે છેતરપિંડી સાચી છે અને ગ્રાહક તરફથી કોઈ ઇરાદાપૂર્વકની બેદરકારી નથી.
RBI ના ડ્રાફ્ટ નિયમો અનુસાર, જો બેંક તરફથી બેદરકારી અથવા સુરક્ષા ખામીઓને કારણે ઓનલાઈન છેતરપિંડી થાય છે તો ગ્રાહક જવાબદાર રહેશે. આવા કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહક સંપૂર્ણ રિફંડ મેળવી શકે છે. વધુમાં, જો છેતરપિંડી કોઈ થર્ડ પાર્ટી દ્વારા થાય છે અને ગ્રાહક પાંચ દિવસની અંદર તેની જાણ કરે છે, તો પણ ગ્રાહકની જવાબદારી શૂન્ય ગણવામાં આવશે.
