ચીન તેના વ્યૂહાત્મક દાવપેચ પર અડગ છે. તેણે તિબેટમાં યાર્લુંગ ત્સાંગપો નદીના નીચલા ભાગ પર વિશ્વના સૌથી મોટા બંધ પર સત્તાવાર રીતે બાંધકામ શરૂૂ કર્યું છે. ગંભીર ચિંતાનો વિષય એ છે કે બાંધકામ સ્થળ ભારતીય સરહદથી માત્ર 50 કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે. આ વિશાળ પ્રોજેક્ટ બ્રહ્મપુત્રા નદીના ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રદેશો પર, ખાસ કરીને અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામમાં, ગંભીર સંકટનો પડછાયો પાડે છે. ગુપ્તચર સ્ત્રોતો અને સેટેલાઇટ છબીઓનો ઉલ્લેખ કરીને, એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતના વારંવાર વાંધાઓ છતાં ચીન આ પ્રોજેક્ટને ઝડપથી આગળ ધપાવી રહ્યું છે.
યાર્લુંગ ત્સાંગપો નદી તિબેટથી વહે છે અને ભારતમાં પ્રવેશ કરે છે, જ્યાં તેને સિયાંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આસામમાં આગળ વધતાં, તે શક્તિશાળી બ્રહ્મપુત્ર નદી બની જાય છે. ભારતીય અધિકારીઓએ આ મેગા-ડેમ અંગે ગંભીર ચેતવણીઓ જારી કરી છે. એવી આશંકા છે કે આ ડેમ નદીના કુદરતી પ્રવાહને સંપૂર્ણપણે વિક્ષેપિત કરી શકે છે, સ્થાનિક પર્યાવરણને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને નીચલા સ્તરના વિસ્તારોમાં કૃષિ પ્રવૃત્તિઓને સ્થગિત કરી શકે છે. તે અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામમાં અણધારી અને ખતરનાક પૂરની પેટર્ન તરફ પણ દોરી શકે છે.
જોકે ચીન દાવો કરે છે કે આ પ્રોજેક્ટનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ્ય મોટા પાયે જળવિદ્યુત ઉત્પાદન છે, ભારત જેવા નીચલા સ્તરના દેશો માટે પરિણામો ખૂબ જ સંવેદનશીલ અને અસ્થિર હોઈ શકે છે.
ભારત સરકાર આ સંવેદનશીલ પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. લોકસભામાં એક લેખિત જવાબમાં, સરકારે સ્પષ્ટતા કરી કે તે બ્રહ્મપુત્ર નદીના બેસિન તેમજ ચીનના જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ સાથે સંબંધિત તમામ પ્રવૃત્તિઓ પર નજીકથી નજર રાખી રહી છે. સરકાર નદીના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકોના જીવન, સંપત્તિ અને આજીવિકાનું રક્ષણ કરવા માટે તમામ જરૂૂરી પગલાં લઈ રહી છે.
ભારત સરકાર આ સંભવિત ખતરાને પહોંચી વળવા માટે બે મોરચે કામ કરી રહી છે. ભારતે ચીની અધિકારીઓ સમક્ષ સ્પષ્ટપણે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કર્યું છે, ચીનને સરહદ પાર નદી પ્રોજેક્ટ્સ અંગે સંપૂર્ણ પારદર્શિતા જાળવવા, વાસ્તવિક સમયનો ડેટા શેર કરવા અને કોઈપણ બાંધકામ હાથ ધરતા પહેલા પૂર્વ પરામર્શમાં જોડાવા ભારપૂર્વક વિનંતી કરી છે.
ચીનના કોઈપણ પગલાનો સામનો કરવા માટે, ભારત સરકાર ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોમાં તેની સ્થિતિ મજબૂત કરી રહી છે. આ પ્રયાસના ભાગ રૂૂપે, કોઈપણ કટોકટીની પરિસ્થિતિનો તાત્કાલિક પ્રતિભાવ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પૂર આગાહી પ્રણાલીઓ, નદી દેખરેખ નેટવર્ક અને માળખાગત સુવિધાઓને ઝડપથી અપગ્રેડ કરવામાં આવી રહી છે.
