’ઇન્ડિયા રેટિંગ્સ એન્ડ રિસર્ચ’ (Ind-Ra)ના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રતિકૂળ ’બેઝ ઇફેક્ટ’ (આધાર અસર), હવામાન સંબંધિત પરિબળો અને ઊર્જાના ભાવમાં અચાનક થયેલા વધારાને કારણે ઓક્ટોબરમાં ભારતમાં જથ્થાબંધ અને છૂટક ફુગાવામાં તીવ્ર ઉછાળો આવી શકે છે. એજન્સીને અપેક્ષા છે કે જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) આધારિત ફુગાવો 12% ને વટાવી જશે અને ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત છૂટક ફુગાવો 6% થી વધી જશે. જથ્થાબંધ ભાવ પરનું આ સતત દબાણ ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી ચાલુ રહી શકે છે, જ્યારે ફુગાવાનું દબાણ યથાવત રહેશે તો રિઝર્વ બેંક ઓફ ભારત (RBI) નીતિગત દરોમાં વધુ વધારો કરવાનું વિચારી શકે છે.
જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) દ્વારા માપવામાં આવતો ભારતનો જથ્થાબંધ ફુગાવો સપ્ટેમ્બરમાં વધીને 11.39% ના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો હતો, જે ઓગસ્ટમાં 9.92% હતો. ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) દ્વારા માપવામાં આવતો છૂટક ફુગાવો પણ સપ્ટેમ્બરમાં વધીને 23 મહિનાની ટોચે એટલે કે 5.54% પર પહોંચ્યો છે, જે અગાઉના મહિનામાં 4.83% હતો.
Ind-Ra એ જણાવ્યું હતું કે ઊર્જાના ભાવમાં, ખાસ કરીને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે જથ્થાબંધ ફુગાવો વધુ ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે. બીજી તરફ, છૂટક ફુગાવો આંશિક રીતે સરકારના હસ્તક્ષેપ પર આધારિત હોય છે, જેમ કે કર અને શુલ્કમાં ફેરફાર અથવા ઇંધણના પંપ ભાવમાં કરવામાં આવતા ફેરફારો. સ્થાનિક સ્તરે ઇંધણના ભાવ, વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં થતા ફેરફારો સાથે તાલ મિલાવી શક્યા નથી. ભારતીય રૂૂપિયાના મૂલ્યમાં ઘટાડો થવાથી આયાત ખર્ચ વધ્યો છે, જેના કારણે ફુગાવાનું દબાણ વધુ તીવ્ર બન્યું છે.
રેટિંગ એજન્સીએ નોંધ્યું છે કે ફુગાવાનું દબાણ જથ્થાબંધ અને છૂટક બંને ભાવ સ્તરો પર ફેલાઈ રહ્યું છે. એજન્સીએ ચેતવણી આપી છે કે પ્રતિકૂળ ’બેઝ ઇફેક્ટ’ જથ્થાબંધ ફુગાવા પર દબાણ કરવાનું ચાલુ રાખશે, જેના કારણે WPI દર ઓછામાં ઓછા ફેબ્રુઆરી 2027 સુધી બે આંકડામાં (10% થી ઉપર) રહી શકે છે.
Ind-Ra ના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી દેવેન્દ્ર કુમાર પંતે જણાવ્યું હતું કે જો પશ્ચિમ એશિયા (ઠયતિં અતશફ) સંકટનો ઉકેલ આવે, તો ફુગાવાની સ્થિતિમાં સુધારો થઈ શકે છે. જોકે, જો ઊર્જાના ભાવ ઊંચા રહે અને ફુગાવો ફેલાતો રહે, તો RBI વર્તમાન કડક નાણાકીય નીતિના તબક્કા દરમિયાન નીતિગત દરોમાં વધુ 50 થી 75 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરી શકે છે. RBI ની નાણાકીય નીતિ સમિતિએ ગયા અઠવાડિયે બેન્ચમાર્ક નીતિ દરમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરીને 5.50% કર્યો હતો. ફેબ્રુઆરી 2023 પછી આ કેન્દ્રીય બેંકનો પહેલો દર વધારો હતો, જે વધતા ફુગાવાના જોખમો વચ્ચે કડક નાણાકીય નીતિ તરફના પરિવર્તનને ચિહ્નિત કરે છે.
તહેવારોમાં થનાર ખર્ચમાં 6 ટકાનો ઘટાડો થશે
’લોકલસર્કલ’ દ્વારા કરવામાં આવેલા એક સર્વેક્ષણ મુજબ, વધતી જતી મોંઘવારી અને લોન લેવાના ઊંચા ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને, શહેરી ભારતમાં તહેવારો દરમિયાન થનારો ખર્ચ 2025ના ₹2.10 લાખ કરોડથી ઘટીને 2026માં ₹1.97 લાખ કરોડ (6 ટકાનો ઘટાડો) થવાની ધારણા છે. આ દરમિયાન દરેક પરિવાર સરેરાશ લગભગ ₹20,000 ખર્ચવાનું આયોજન કરી રહ્યો છે. આ સર્વેક્ષણમાં 307 જિલ્લાઓના શહેરી પરિવારો તરફથી 67,000થી વધુ પ્રતિભાવો મળ્યા હતા. સર્વેમાં સામેલ લોકોમાંથી 57 ટકાએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ આ તહેવારોની સીઝનમાં બિન-જરૂૂરી વસ્તુઓ પાછળ ખર્ચ કરી શકે છે, જ્યારે 31 ટકા લોકોએ કહ્યું કે તેઓ આવો કોઈ ખર્ચ કરવાનું આયોજન ધરાવતા નથી. રિપોર્ટમાં ટાંકવામાં આવેલા સરકારી આંકડા મુજબ, ક્ધઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ (CPI) દ્વારા માપવામાં આવતો છૂટક ફુગાવો (રિટેલ મોંઘવારી) ઓગસ્ટના 4.83 ટકાથી વધીને સપ્ટેમ્બરમાં 5.54 ટકા થયો છે, જ્યારે ખાદ્ય પદાર્થોનો ફુગાવો 5.97 ટકાથી વધીને 7.74 ટકા પર પહોંચ્યો છે.
