ઓકટોબરમાં મતદારોની સંખ્યા સામે નવી યાદીમાં 5.45 લાખ ઘટયા
રાજસ્થાનમાં સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન (SSR) 2027 હેઠળ ગુરુવારે પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવેલી નવીનતમ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીએ એક નવો આંકડાકીય કોયડો ઊભો કર્યો છે, જેના કારણે એક જ વર્ષના ગાળામાં રાજ્યમાં ત્રણ અલગ-અલગ સત્તાવાર મતદાર આંકડાઓ સામે આવ્યા છે. ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) સાથે સંકળાયેલી આ SSR ડ્રાફ્ટ યાદીમાં અંદાજે 5.26 કરોડ મતદારો નોંધાયા છે. આ આંકડો ફેબ્રુઆરીમાં પ્રસિદ્ધ થયેલી અંતિમ સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) યાદીના 5.15 કરોડ મતદારો કરતાં આશરે 11 લાખ જેટલો વધારે છે, પરંતુ ઓક્ટોબરની શરૂૂઆતમાં રાજ્ય ચૂંટણી પંચ (SEC) દ્વારા જાહેર કરાયેલી અંતિમ મતદાર યાદીના 5.45 કરોડ મતદારો કરતાં ઘણો ઓછો છે.
મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી નવીન મહાજન દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, નવી SSR ડ્રાફ્ટ યાદીમાં 2,75,24,780 પુરુષ મતદારો, 2,51,42,052 મહિલા મતદારો અને 584 ટ્રાન્સજેન્ડર મતદારોનો સમાવેશ થાય છે. આ સુધારણા માટે 1 જાન્યુઆરી, 2027ની લાયકાતની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે અને ચૂંટણી પંચે 12 નવેમ્બરથી 11 ડિસેમ્બર સુધી દાવા અને વાંધા રજૂ કરવા માટેની પ્રક્રિયા ખુલ્લી મૂકી છે, ત્યારબાદ 4 જાન્યુઆરી, 2027ના રોજ અંતિમ મતદાર યાદી પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે. જોકે આ નવો આંકડો અગાઉની બે યાદીઓની બરાબર વચ્ચેનો છે, પરંતુ એક જ રાજ્યની અલગ-અલગ સત્તાવાર યાદીઓમાં આટલો મોટો તફાવત કેમ જોવા મળી રહ્યો છે તે અંગેના પ્રશ્નો હજુ પણ વણઉકેલ્યા છે.
ચૂંટણી અધિકારીઓનું માનવું છે કે SIR અને SSR પ્રક્રિયાઓની કાર્યપદ્ધતિમાં રહેલો તફાવત આ આંકડાકીય ફેરફાર માટે આંશિક રીતે જવાબદાર છે. સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) એ એક ઊંડાણપૂર્વકની ચકાસણી પ્રક્રિયા છે, જેમાં બૂથ-લેવલ અધિકારીઓ ઘરે-ઘરે જઈને ગણતરી કરે છે અને હાલના મતદારોએ યાદીમાં નામ જાળવી રાખવા માટે પ્રી-ફિલ્ડ ફોર્મ જમા કરાવવા પડે છે. તેનાથી વિપરીત, સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન (SSR) અગાઉ પ્રસિદ્ધ થયેલી અંતિમ યાદીને આધાર બનાવે છે, જેમાં હાલના મતદારોના નામ આપમેળે આગળ વધારવામાં આવે છે અને તેમને ફરીથી લાયકાત સાબિત કરવાની જરૂૂર રહેતી નથી, પરંતુ માત્ર નવા નામ ઉમેરવા, રદ કરવા અને સુધારા કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે.
