કોર્ટમાં મહિલા વકીલોને ચેમ્બર ફાળવવામાં આવતી નથી: લૈંગિક અસમાનતા સામે વિરોધનું પ્રતિક બનતા અનિતા ઝા
બિહારના મધુબનીની એક મહિલા વકીલે કોર્ટમાં પોતાની કારને પોતાની કેબિનમાં ફેરવી દીધી છે. છેલ્લા 13 વર્ષથી, વકીલ અનિતા ઝા મધુબની જિલ્લા કોર્ટમાં પોતાની કારની પાછળની સીટ પરથી કામ કરે છે. તેમની ટાટા ટિયાગો કાર તેમની ઓફિસ તરીકે કામ કરે છે. ગ્રાહકો સતત આવે છે અને જાય છે, અને હવામાન બદલાય છે. વર્ષોથી કોર્ટ પાર્કિંગમાં એક વાત યથાવત રહી છે તે છે અનિતાની દરરોજ કાર્યકારી દિવસે જિલ્લા કોર્ટમાં પોતાની કારમાં આવવાની અને પાછળની સીટ પરથી કામ કરવાની આદત.
સવારે 10 થી 11 વાગ્યાથી સાંજે 5 વાગ્યા સુધી, તેમની ટાટા ટિયાગો કાર મધુબનીના જલધારી ચોક વિસ્તારમાં સ્થિત કોર્ટ પરિસરમાં તેમના વકીલની કેબિન તરીકે કામ કરે છે, જ્યાં તે અરજીઓ તૈયાર કરે છે, ગ્રાહકોને સલાહ આપે છે અને કાનૂની વ્યૂહરચના ઘડે છે.
2011 માં, અનિતાએ વિનંતી કરી હતી કે મહિલા વકીલો માટે એક ચેમ્બર ફાળવવામાં આવે, કારણ કે તેઓ સવારે 10 વાગ્યાથી સાંજે 4 વાગ્યા સુધી કોર્ટરૂૂમમાં સતત કામ કરે છે. એક વર્ષ પહેલાં, અનિતાએ મહિલા ચેમ્બર માટે આશરે 1.5 મિલિયન રૂૂપિયા એકઠા કર્યા હતા, પરંતુ તે તેમને ક્યારેય ફાળવવામાં આવ્યા ન હતા. અનિતાનો દાવો છે કે તેમને ટોણો મારવામાં આવ્યો હતો અને કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેમને પુરુષ-પ્રભુત્વવાળી કોર્ટહાઉસમાં જમીન જોઈએ છે.
અનિતાએ આગળ સમજાવ્યું, ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ 2013 માં, મહાકુંભ મેળા દરમિયાન, તે ગંગાના પવિત્ર પાણીમાં ઉભી હતી ત્યારે તેના મનમાં એક જ વિચાર આવ્યો: મારે મધુબની છોડવું પડશે. જો કે, તેને પછીથી સમજાયું કે ભાગી જવું એ ઉકેલ નથી. જો હું સફળ થવા માંગતી હોઉં, તો મારે તે અહીં કરવું પડશે. હું ક્યાં જઈશ?અનિતાનો પોતાની કારમાં પ્રેક્ટિસ શરૂૂ કરવાનો નિર્ણય માત્ર વિરોધનું પ્રતીક જ નહીં, પણ વિજાતીય વ્યક્તિઓ તરફથી થતી હેરાનગતિ સામેનો વિરોધ પણ હતો. 13 વર્ષ પછી પણ, અનિતા નિયમિતપણે કામ પર આવે છે, તેના ગ્રાહકોને મળે છે અને તેની કારમાં સુનાવણીની તૈયારી કરે છે. અનિતા કહે છે કે આ કાર-કેન્દ્રિત ચેમ્બર તેના પ્રતિકારનું પ્રતીક છે.
’કોઈ પણ મહિલા વકીલને કોર્ટમાં રૂૂમ ફાળવવામાં આવ્યો નથી’
વકીલના ગણવેશમાં સજ્જ અનિતાએ પોતાનું દુ:ખ વ્યક્ત કરતાં કહ્યું, “આટલી મોટી કોર્ટમાં કાયદાની પ્રેક્ટિસ કરવાના મારા 28 વર્ષમાં, મને કે અન્ય કોઈ મહિલા વકીલને કોઈ રૂૂમ ફાળવવામાં આવ્યો નથી.” વકીલે 1 માર્ચ, 2013 ના દિવસને યાદ કર્યો, જ્યારે તેણીએ કોર્ટ સંકુલમાં મહિલા વકીલો માટે રૂૂમની માંગણી કરી હતી, પરંતુ તેના પુરુષ સાથીદારો દ્વારા તેનું અપમાન કરવામાં આવ્યું હતું.અનિતા યાદ કરે છે, “જિલ્લા કોર્ટમાં મહિલા વકીલો માટે એક સામાન્ય જગ્યાનું ઉદ્ઘાટન થયાને 13 વર્ષ થઈ ગયા છે. જો કે, થોડા દિવસો પછી, તેને મહિલા રૂૂમ તરીકે નિયુક્ત કરતું સાઇન દૂર કરવામાં આવ્યું અને તેના સ્થાને અન્ય પુરુષ વરિષ્ઠોના નામ લગાવવામાં આવ્યા.” 2013 માં, અનિતા અને 10-12 અન્ય મહિલા વકીલોને ખબર પડી કે મહિલા ચેમ્બરનું સાઇન કાઢી નાખવામાં આવ્યું છે અને તેના સ્થાને પુરુષ વકીલનું નામ લગાવવામાં આવ્યું છે.
