ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે NCERTની ધોરણ 8ની નવી બુકમાં ‘ન્યાયપાલિકામાં ભ્રષ્ટાચાર’નું ચેપ્ટર સામેલ કરવા પર રોષ વ્યક્ત કર્યો છે. બુધવારે CJIએ કહ્યું- કોઈને પણ ન્યાયપાલિકાને બદનામ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. કાયદો પોતાનું કામ કરશે. કોર્ટ આ મામલે જાતે જ એક્શન લેવાનો વિચાર કરી રહ્યું છે.
NCERTએ ધોરણ 8 ના સામાજિક વિજ્ઞાનનું એક નવું પુસ્તક બહાર પાડ્યું છે. પહેલીવાર, પુસ્તકમાં ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર પર એક વિભાગ ઉમેરવામાં આવ્યો છે. અપડેટેડ આવૃત્તિ પાછલી આવૃત્તિઓથી અલગ છે. પુસ્તકમાં એક પ્રકરણ “આપણા સમાજમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા” શીર્ષક ધરાવે છે, જે સિસ્ટમની નબળાઈઓ અને પેન્ડિંગ કેસોની ચર્ચા કરે છે.
પુસ્તક સ્પષ્ટપણે આ સમસ્યાના પાયાને દર્શાવે છે. તેમાં વિવિધ અદાલતોમાં આશરે ૫૩,૩૨૧,૦૦૦ પેન્ડિંગ કેસોની યાદી છે. આમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં ૮૧,૦૦૦, ભારત ભરની હાઈકોર્ટમાં ૬૨.૪ લાખ (૬૨,૪૦,૦૦૦) અને જિલ્લા અને ગૌણ અદાલતોમાં આશરે ૪૭ મિલિયન (૪૭૦,૦૦૦,૦૦૦) કેસોનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રકરણ જાહેર ધારણાઓ અને ચિંતાઓને પણ સંબોધે છે.
આ પ્રકરણમાં જણાવાયું છે કે લોકો ન્યાયતંત્રના વિવિધ સ્તરે ભ્રષ્ટાચારનો અનુભવ કરે છે. ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે ન્યાય મેળવવો મુશ્કેલ છે. ભારતના ભૂતપૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈને ટાંકીને, પુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરરીતિઓ જાહેર વિશ્વાસને નબળી પાડે છે.
ભ્રષ્ટાચારનો ઉલ્લેખ કરતા, પુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે ન્યાયતંત્રના સભ્યો વિરુદ્ધ ફરિયાદો સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ પબ્લિક ગ્રીવન્સ રિડ્રેસલ એન્ડ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ દ્વારા દાખલ કરી શકાય છે. પુસ્તક અનુસાર, ૨૦૧૭ થી ૨૦૨૧ દરમિયાન આ સિસ્ટમ દ્વારા ૧,૬૦૦ થી વધુ ફરિયાદો મળી હતી.
કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે ૧૩ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ લોકસભામાં જણાવ્યું હતું કે ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ના કાર્યાલયને છેલ્લા દસ વર્ષમાં વર્તમાન ન્યાયાધીશો વિરુદ્ધ ૮,૬૩૦ ફરિયાદો મળી છે. એક પ્રશ્નના જવાબમાં તેમણે કહ્યું કે ૨૦૧૬ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન ન્યાયાધીશો વિરુદ્ધ ૮,૩૬૦ ફરિયાદો દાખલ કરવામાં આવી હતી.
મંત્રી દ્વારા શેર કરાયેલ કોષ્ટક મુજબ, ૨૦૧૬ માં CJI ના કાર્યાલયને ન્યાયાધીશો વિરુદ્ધ ૭૨૯ ફરિયાદો મળી હતી. આ પછી ૨૦૧૭ માં ૬૮૨, ૨૦૧૮ માં ૭૧૭ અને ૨૦૧૯ માં ૧,૦૩૭ ફરિયાદો નોંધાઈ હતી. ૨૦૨૦ અને ૨૦૨૧ માં, આવી ફરિયાદો અનુક્રમે ૫૧૮ અને ૬૮૬ હતી. ૨૦૨૨માં ૧,૦૧૨ ફરિયાદો મળી હતી. આ પછી ૨૦૨૩માં ૯૭૭, ૨૦૨૪માં ૧,૧૭૦ અને ૨૦૨૫માં ૧,૧૦૨ ફરિયાદો મળી હતી.
