સરેરાશ ખાધ ઘટીને 20 ટકા થઈ, ગત વર્ષની તુલનામાં વાવણી 92 લાખ હેકટર ઓછી
ભારત હવામાન વિભાગ (IMD) ના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, 1 જુલાઈથી 6 જુલાઈ દરમિયાન દેશમાં સામાન્ય 48 મીમીની સામે 53.3 મીમી વરસાદ પડ્યો છે, જે 11 ટકા વધુ વરસાદ થયો છે. છતાં દિલ્હીમાં સામાન્ય 21 મીમીની સામે માત્ર 6.6 મીમી વરસાદ નોંધાયો છે, જેના કારણે શહેરમાં 68 ટકા વરસાદની ખાધ રહી છે, જે દેશમાં સૌથી વધુ છે.
આ વિરોધાભાસ દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાની અસમાન પ્રકૃતિને દર્શાવે છે, જ્યાં મોટી હવામાન પ્રણાલીઓ દેશના એક ભાગને ભીંજવી શકે છે જ્યારે બીજા ભાગને અસામાન્ય રીતે શુષ્ક છોડી શકે છે. તે જ સમયે, બંગાળની ખાડી પરના દબાણના કારણે ઓડિશા, છત્તીસગઢ અને પૂર્વ ભારતમાં વ્યાપક વરસાદ પડ્યો છે. સક્રિય ચોમાસાના ટ્રફથી હિમાલયની તળેટીના ભાગોમાં પણ વરસાદ પડ્યો છે. જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહમાં દેશની સરેરાશ ચોમાસાની ખાધ ઘટી 20 ટકા થઈ છે.
છતા ચોમાસાના કવરેજમાં તાજેતરમાં ક્રમિક સુધારો થયો હોવા છતાં, દેશના લગભગ 52 ટકા ભાગમાં વરસાદની અછત છે. દોલાટ કેપિટલના એક અહેવાલ મુજબ, સમગ્ર ભારતમાં કૃષિ પૃષ્ઠભૂમિ મોસમી વરસાદની મોટી ખાધ, મધ્ય ભારતમાં તીવ્ર ભેજનું તાણ અને મર્યાદિત જળાશયોની ભરપાઈનો સામનો કરી રહ્યું છે. કુલ ખરીફ વાવણી 350.9 લાખ હેક્ટર થઈ છે, જે પાછલા વર્ષના ચોમાસાની શરૂૂઆતની તુલનામાં 92.0 લાખ હેક્ટરનો નોંધપાત્ર વિલંબ દર્શાવે છે. “વર્તમાન વાવેતર વિસ્તાર હજુ પણ નોંધપાત્ર વિલંબ દર્શાવે છે, ગયા વર્ષે કુલ ખરીફ વાવણી 92.0 લાખ હેક્ટર ઓછી છે, જોકે ગયા વર્ષના ચોમાસાની શરૂૂઆત વાર્ષિક સરખામણી માટે પ્રતિકૂળ આધાર બનાવે છે.
જોકે, પાંચ વર્ષના સામાન્ય કરતા, મોસમી ખાધ 22.5 લાખ હેક્ટર જેટલી ઓછી છે; કઠોળ અને બરછટ અનાજ પહેલાથી જ સામાન્ય કરતા વધારે છે, જ્યારે ખાધ તેલીબિયાં, કપાસ અને ચોખામાં કેન્દ્રિત રહી છે,” અહેવાલમાં જણાવાયું છે. હવામાન મોરચે, જૂન દરમ્યાન શુષ્ક પરિસ્થિતિઓને કારણે સમગ્ર ભારતમાં સંચિત મોસમી વરસાદ સામાન્ય કરતાં 38 ટકા ઓછો છે. મધ્ય ભારતમાં સૌથી તીવ્ર મોસમી ખાધ 45 ટકા છે, ત્યારબાદ પૂર્વ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં સામાન્ય સ્તરથી 40 ટકા ઓછો છે.
આઈએમડી અનુસાર, આગામી 3 દિવસમાં દેશના મધ્ય ભાગોમાં ચોમાસાની સ્થિતિ સક્રિય રહેવાની સંભાવના છે. જે રાજ્યોમાં હજુ પણ વરસાદની મોટી ઉણપ છે તેમાં ખેતીની દ્રષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બિહાર (56 ટકા), ઉત્તર પ્રદેશ (45 ટકા) અને ઝારખંડ (47 ટકા)નો સમાવેશ થાય છે. દક્ષિણમાં, કેરળ (28 ટકા) અને કર્ણાટક (25 ટકા) માં સંચિત મહત્તમ વરસાદની ઉણપ નોંધાઈ છે. તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશમાં આ અછત ઘણી ઓછી છે જ્યારે તમિલનાડુમાં 29 ટકા વધુ વરસાદ પડ્યો છે. જૂન 2026 માં 40 ટકા વરસાદની અછત સાથે સમાપ્ત થયો. 1901 પછીનો પાંચમો સૌથી શુષ્ક જૂન હતો. પૂર્વ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં છેલ્લા 126 વર્ષોમાં સૌથી ઓછો વરસાદ પડ્યો હતો.
