બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી મુખ્ય જવાબદાર, 25 મહિનાના વિશ્ર્લેષણ આધારિત ફાર્મારેકનો ડેટા જાહેર
શું ગુજરાતમાં ડાયાબિટીસના કેસ વધી રહ્યા છે, કે દવાનું વેચાણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે? કદાચ બંને. ફાર્મારેકના ડેટા દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં ડાયાબિટીસ વિરોધી દવાઓનો મૂવિંગ એન્યુઅલ ટોટલ (MAT) માર્ચ 2026માં રૂૂ. 1,196 કરોડને સ્પર્શ્યો છે, જે માર્ચ 2024માં રૂૂ. 962 કરોડથી બે વર્ષમાં 25% નો વધારો દર્શાવે છે.
જ્યારે ડાયાબિટીસ દવાઓના વેચાણમાં વાર્ષિક વૃદ્ધિ સરેરાશ 13% ની આસપાસ છે, ત્યારે જાન્યુઆરી-માર્ચ 2026ના ત્રિમાસિક ગાળામાં અગાઉના વર્ષોના સમાન સમયગાળાની તુલનામાં વાર્ષિક ધોરણે 20%-22% નો તીવ્ર ઉછાળો નોંધાયો છે.
ગુજરાતના દવાના વેચાણના 25-મહિનાના વિશ્ર્લેષણ પર આધારિત ડેટા દર્શાવે છે કે આ પાંચ મહિનાના સમયગાળા દરમિયાન ડાયાબિટીસ વિરોધી સેગમેન્ટમાં માસિક વેચાણ રૂૂ. 83 કરોડથી રૂૂ. 109 કરોડ થયું છે. ગુજરાતમાં એકંદર વૃદ્ધિ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં પણ આગળ નીકળી ગઈ છે.
ફાર્મારેકના વાઇસ-પ્રેસિડેન્ટ (વાણિજ્યિક) શીતલ સપલેએ જણાવ્યું હતું કે, “મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ, GLP-1 હજુ પણ લગભગ રૂૂ. 1,600 કરોડનું નાનું છે, જે લગભગ રૂૂ. 23,000 કરોડના ડાયાબિટીસ વિરોધી બજારની તુલનામાં છે. મુખ્ય તફાવત એ છે કે પ્રીમિયમ કિંમતને કારણે GLP-1 બજાર ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે. સંપૂર્ણ જથ્થામાં, તે નોંધપાત્ર રીતે નાનું રહે છે.”
“વેચાણમાં વધારો આંશિક રીતે ભારતમાં ઉપલબ્ધ એન્ટિ-ડાયાબિટીક દવાઓની શ્રેણીના વિસ્તરણને કારણે પણ પ્રેરિત છે, જે રોગના વધુ સારા સંચાલનમાં મદદ કરે છે. બે કે તેથી વધુ દવાઓનો સમાવેશ કરતી સંયોજન ઉપચારનો વધતો ઉપયોગ પણ પ્રિસ્ક્રિપ્શન વોલ્યુમમાં વધારો કરી રહ્યો છે, કારણ કે તે દર્દીઓ માટે વધુ અસરકારક અને અનુકૂળ બંને છે,” એક નિષ્ણાતે જણાવ્યું હતું.
ડોકટરો આ વૃદ્ધિને બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલીની આદતો સાથે પણ જોડે છે, જેના કારણે ડાયાબિટીસનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે. ચિકિત્સકો ચેતવણી આપે છે કે આ ઊંચા વેચાણના આંકડા પણ સમસ્યાની હદને સંપૂર્ણપણે પ્રતિબિંબિત કરી શકતા નથી, કારણ કે ગુજરાતની ડાયાબિટીસ વસ્તીનો એક મોટો ભાગ નિદાનથી અજાણ છે.
“અગાઉ, જ્યારે કેટલાક પરમાણુઓ ઉપલબ્ધ હતા, ત્યારે મુખ્યત્વે વજન ઘટાડવા માટે આહાર અને કસરત પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવતું હતું, જેના પરિણામે માત્ર 4%-5% ઘટાડો થયો હતો.
આ સેમાગ્લુટાઇડ- અને ટિર્ઝેપેટાઇડ-આધારિત દવાઓ સાથે તુલનાત્મક નથી, જ્યાં કેટલાક કિસ્સાઓમાં વજન ઘટાડવું 15%-20% સુધી પહોંચી શકે છે. મોટાભાગની પરિસ્થિતિઓમાં આ દવાઓ ફક્ત વજન ઘટાડવા માટે સૂચવવામાં આવતી નથી – તે ડાયાબિટીસ, હાયપરટેન્શન, ઑસ્ટિયો આર્થરાઇટિસ અને કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર રોગોના બોજને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. તેથી, નિષ્ણાતો દ્વારા તેમને કડક રીતે સૂચવવા જોઈએ,” તેમણે કહ્યું.
ડો. ફાટકએ ઉમેર્યું હતું કે પશ્ચિમી દેશોમાં આ પરમાણુઓના લાંબા ગાળાના ઉપયોગથી જાગૃતિ આવી છે, જે તેમના લોન્ચ પછી ભારતમાં તેમની ઝડપી સ્વીકૃતિને પણ સમજાવી શકે છે.
