મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવ અને ઈરાન-આધારિત સંઘર્ષને કારણે હોર્મુઝ જલડમરૂ મધ્યમાં તેલની આપૂર્તિમાં વિક્ષેપ પડ્યો છે. આ સંકટ વચ્ચે રશિયાએ ભારતને મોટી રાહત આપવાનું એલાન કર્યું છે. રશિયા લગભગ 95 લાખ બેરલ (9.5 મિલિયન બેરલ) રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ ભારત તરફ વાળવા તૈયાર છે, જે હાલમાં ભારતીય જળસીમા પાસે જહાજોમાં ઉપલબ્ધ છે અને કેટલાક અઠવાડિયામાં પહોંચી શકે છે. રોયટર્સના અહેવાલ અનુસાર, મધ્ય પૂર્વના તણાવને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી તેલની નિકાસ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે.
આ માર્ગ દ્વારા વિશ્વના મોટા ભાગના તેલનું વેપાર થાય છે અને ભારતના લગભગ 40 ટકા ક્રૂડ ઓઇલ આયાત આ જ માર્ગ પર આધારિત છે. મુખ્યત્વે ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા અને અન્ય ગલ્ફ દેશોમાંથી આવતું તેલ હવે અટવાયું છે. આ સ્થિતિમાં ભારત, જે વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ વપરાશકાર છે, વૈકલ્પિક સ્ત્રોત શોધવા મજબૂર થયું છે.
રશિયાએ આ તકનો લાભ લઈને ભારતને મદદ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. એક ઉદ્યોગ સ્ત્રોતે જણાવ્યું કે રશિયા ભારતની ક્રૂડ આવશ્યકતાના 40 ટકા સુધી પૂરી પાડવા તૈયાર છે, જે અગાઉ 30 ટકા આસપાસ હતું. હાલમાં ભારતીય જળવિસ્તારમાં રશિયન ક્રૂડથી ભરેલા જહાજો ઉપલબ્ધ છે, જે નોન-રશિયન બેડા દ્વારા ભારત તરફ મોકલી શકાય છે. આ ખેપથી ભારતીય રિફાઇનરીઓને તાત્કાલિક રાહત મળશે.
ભારત પાસે હાલમાં ક્રૂડ ઓઇલનો સંગ્રહ માત્ર 25 દિવસની માંગ માટે પૂરતો છે, જ્યારે રિફાઇન્ડ પ્રોડક્ટ્સ જેવા કે ડીઝલ, પેટ્રોલ અને કઙૠનો સંગ્રહ પણ મર્યાદિત છે. આ સ્થિતિમાં રશિયન તેલની આપૂર્તિ ઊર્જા સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. રશિયા અને ભારત વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઊર્જા સહયોગ વધ્યો છે અને આ પગલું તેને વધુ મજબૂત બનાવશે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં વધારો થવાની શક્યતા છે, પરંતુ રશિયન આપૂર્તિથી ભારતને કેટલીક અસર ઓછી થઈ શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે હોર્મુઝનું સંકટ લાંબા સમય સુધી ન રહે, પરંતુ આ દરમિયાન રશિયા સાથેનો વધુ સહયોગ ભારત માટે ફાયદાકારક રહેશે. આ વિકાસ ભારત-રશિયા સંબંધોને નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે અને ઊર્જા ક્ષેત્રે વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે ભારતની સ્થિરતા જાળવવામાં મદદ કરશે.