પહેલાં નિકાસ, હવે આયાત: ખાંડમાં સરકારનો ફ્લોપ શો

આગામી તહેવારોની મોસમ પહેલા ખાંડના રેકોર્ડ ભાવને ઠંડો પાડવા માટે સરકારે ગુરુવારે લગભગ એક દાયકામાં પહેલીવાર 31 ઓક્ટોબર સુધી 1 મિલિયન ટન કાચી ખાંડની ડ્યુટી-ફ્રી આયાતને મંજૂરી આપી.
સરકારની ખાંડ નીતિમાં આ એક તીવ્ર યુ-ટર્ન દર્શાવે છે. માત્ર નવ મહિના પહેલા, નવેમ્બર 2025 માં, સરકારે નિકાસ માટે 1.5 મિલિયન ટન ખાંડને મંજૂરી આપી હતી, જે બાદમાં બમ્પર પાકની અપેક્ષા વચ્ચે વધારીને 2 મિલિયન ટન કરવામાં આવી હતી. જોકે, વેપાર ભાગ્યે જ આગળ વધ્યો તે પહેલાં જ, ફક્ત 800,000 ટન મોકલવામાં આવ્યો હતો, સરકારે સ્થાનિક સ્ટોક કડક થતાં નિકાસ પર નિયંત્રણ મૂક્યું હતું. નીતિમાં ફેરફારથી હવે 2025-26 માં ખાંડના ઉત્પાદન અને સ્ટોકના અંદાજ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.

એક વરિષ્ઠ ઉદ્યોગ અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, 2026 ની શરૂૂઆતમાં ચેતવણીના સંકેતો દેખાઈ આવ્યા હતા. “તેમ છતાં, ફેબ્રુઆરીમાં, જ્યારે પિલાણ સીઝન પહેલાથી જ વીતી ચુકી હતી. ત્યારે સરકારે અગાઉના 1.5 મિલિયન ટન કરતાં વધુ 500,000 ટન નિકાસને મંજૂરી આપી હતી.

આ અધિકારીએ જણાવ્યું કે “અમારી પાસે માહિતી છે કે પુરવઠામાં કટોકટી માર્ચમાં જ શરૂૂ થઈ હતી, જ્યારે મિલો તેમના માસિક સ્થાનિક વેચાણ ક્વોટાને પૂર્ણ કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી હતી. જ્યારે ભાવ ઉપર તરફ વધી રહ્યા હતા ત્યારે ખતરાની ઘંટડી વાગવી જોઈતી હતી.

બે મહિનામાં, સ્થાનિક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં લગભગ 40%નો ઉછાળો આવ્યો છે. મહારાષ્ટ્રની આગેવાની હેઠળ દેશભરમાં એક્સ-મિલ ભાવ હાલમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂૂ. 5,400-5,560 છે, જેમાં જ-ગ્રેડ રૂૂ. 5,750 અને ખ-ગ્રેડ રૂૂ. 5,850-5,900 છે.

ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ 2025-26 માં ચોખ્ખી ખાંડનું ઉત્પાદન 27.9 મિલિયન ટન હતું, 2.4 મિલિયન ટન ઇથેનોલ માટે વાળ્યા પછી. 4.7 મિલિયન ટનનો ખુલતો સ્ટોક સાથે, કુલ ઉપલબ્ધતા 32.6 મિલિયન ટન હતી. 28 મિલિયન ટનના સ્થાનિક વપરાશ સામે, બંધ સ્ટોક શરૂૂઆતમાં આરામદાયક લાગતો હતો. 800,000 ટન નિકાસ પછી, કેટલાક અંદાજ મુજબ સ્ટોક ઘટીને 3.5-3.9 મિલિયન ટન થઈ ગયો, જે 6 મિલિયન ટનના ધોરણ બફર – ત્રણ મહિનાના વપરાશ કરતાં ઘણો નીચે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે હવે જાહેર કરાયેલી આયાતનું પ્રમાણ લગભગ અગાઉ નિકાસ કરાયેલા જથ્થા જેટલું જ છે.

દસકામાં પહેલીવાર આયાત પછી નવો પુરવઠો ઓકટોબરથી મળશે

ભારતમાં ખાંડના ભાવ બે મહિનામાં લગભગ 40% વધ્યા છે કારણ કે ઓછા ઉત્પાદનને કારણે પુરવઠો કડક બન્યો છે, જેના કારણે ભારતને લગભગ એક દાયકામાં પહેલી વાર ખાંડની આયાત કરવાની ફરજ પડી છે. ભારતમાં મુઠ્ઠીભર પોર્ટ-આધારિત ખાંડ રિફાઇનરીઓ છે જે કાચી ખાંડને શુદ્ધ કરવા અને પરિણામી સફેદ ખાંડની નિકાસ કરવા માટે ડ્યુટી-ફ્રી આયાત કરે છે. આના પરિણામે સ્થાનિક બજારમાં ઝડપથી લગભગ 300,000 ટનનો ઉમેરો થઈ શકે છે. જોકે, નવી દિલ્હી સ્થિત એક વૈશ્વિક ટ્રેડિંગ ફર્મના ડીલરે જણાવ્યું હતું કે ભારત મુખ્યત્વે બ્રાઝિલથી કાચી ખાંડની આયાત કરે તેવી શક્યતા છે, જેમાં શિપમેન્ટમાં લગભગ બે મહિનાનો સમય લાગશે, એટલે કે આયાત તાત્કાલિક નહીં પણ ઓક્ટોબરથી સ્થાનિક પુરવઠામાં વધારો કરશે.