જુલાઇમાં લાંબા ગાળાની સરેરાશના 94 ટકા ઓછો વરસાદ પડશે: બંગાળની ખાડીમાં હળવું દબાણ અને ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બરમાં પોઝિટિવ ડાયપોલ આશાનું કિરણ
દેશભરમાં ચોમાસાની ધીમી ગતિ ચિંતાનું કારણ બની રહી છે. આ વચ્ચે, IMD એ ગઇકાલે જુલાઈ માટે તેની આગાહી જાહેર કરી. તે આગાહી કરે છે કે, પેસિફિક મહાસાગરમાં ’અલ નીનો’ ના સતત મજબૂત થવાને કારણે, દેશના મોટાભાગના ભાગોમાં મહિના દરમિયાન સામાન્યથી ઓછો વરસાદ પડવાની સંભાવના છે.
હવામાન વિભાગે જણાવ્યું હતું કે જુલાઈમાં વરસાદ લાંબા ગાળાના સરેરાશ (LPA) ના 94 ટકા કરતા ઓછો હોઈ શકે છે. 1971 થી 2020 સુધીના ડેટા દર્શાવે છે કે જુલાઈમાં દેશમાં સરેરાશ 280.4 મીમી વરસાદ પડ્યો હતો; જોકે, આ વર્ષના આંકડા તે આંકડાથી ઓછા રહેવાની ધારણા છે. ભારત પહેલેથી જ એક સદીમાં સૌથી સૂકા જૂન મહિનાનો સામનો કરી રહ્યું છે. જૂનમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં 39 ટકા ઓછો હતો, જે 1901 પછીનો પાંચમો સૌથી સૂકો જૂન છે.
હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના મોટાભાગના પ્રદેશો – મધ્ય, પશ્ચિમ અને ઉત્તર ભારતના મોટા ભાગો સહિત – સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ પડવાની શક્યતા છે. જો કે, કેટલાક વિસ્તારો આ ખાધથી બચી શકે છે; ઉત્તરપશ્ચિમ ભારત, પૂર્વ-મધ્ય ભારત અને પૂર્વીય દ્વીપકલ્પીય પ્રદેશના ભાગોમાં સામાન્ય અથવા સામાન્ય કરતાં વધુ વરસાદ પડવાની અપેક્ષા છે. વધુમાં, ઉત્તરપૂર્વ ભારતમાં દેશના બાકીના ભાગોની તુલનામાં ભેજનું સ્તર અને વરસાદ વધુ પડી શકે છે.
આ સુસ્ત ચોમાસાની અસર કૃષિ ક્ષેત્રમાં સૌથી વધુ સ્પષ્ટ છે. ગયા અઠવાડિયે જાહેર કરાયેલા સરકારી ડેટા અનુસાર, આ વર્ષે ખરીફ પાકની વાવણી ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની તુલનામાં આશરે 23 ટકા ઘટી છે. જમીનમાં ભેજના અભાવે ડાંગર, કઠોળ, સોયાબીન અને કપાસ જેવા પાકોના વાવેતરમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે.
જોકે, હવામાન વિભાગને બંગાળની ખાડી પર ઓછા દબાણવાળા ક્ષેત્રની રચનાને કારણે આગામી દિવસોમાં ચોમાસાની સ્થિતિમાં થોડો સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. વધુમાં, ઓસ્ટ્રેલિયાના હવામાન વિભાગે સંકેત આપ્યો છે કે ચોમાસાની ઋતુના બીજા ભાગમાં (ઓગસ્ટ-સપ્ટેમ્બર) ’પોઝિટિવ હિંદ મહાસાગર ડાયપોલ’ વિકસિત થઈ શકે છે, જે સંભવત: ચોમાસાને થોડી ગતિ આપશે.
પરંતુ વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપે છે કે જો અલ નીનો મજબૂત બનતો રહેશે, તો આ રાહત અલ્પજીવી રહેશે. જુલાઈમાં સામાન્ય રીતે મોસમનો સૌથી ભારે વરસાદ નોંધાય છે, તેથી આ પરિસ્થિતિ દેશના કૃષિ પર સીધી અસર કરશે, જે ફુગાવાને વધારશે.
