આવતીકાલથી પરિવહન કંપનીઓ, ઔદ્યોગિક-વ્યાપારી ગ્રાહકો જથ્થાની મર્યાદા વગર પેટ્રોલ પંપ પરથી ઇંધણ ખરીદી શકશે
ભારતમાં 1 જુલાઈથી પેટ્રોલ અને ડીઝલની ખરીદીમાં મોટો ફેરફાર અમલમાં આવ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે રિટેલ પેટ્રોલ પંપો પરથી મોટા વ્યાપારી ખરીદદારો દ્વારા બળતણ ખરીદી પર મર્યાદા લાદવામાં આવેલા કામચલાઉ નિયંત્રણો હટાવી લીધા છે. હવે, પરિવહન કંપનીઓ, ફેક્ટરીઓ, ઉદ્યોગો અને અન્ય વ્યાપારી ગ્રાહકો પહેલાની જેમ કોઈપણ જથ્થા મર્યાદા વિના સીધા પેટ્રોલ પંપો પરથી પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદી શકશે.
આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં મહિનાઓ સુધી ચાલેલા તણાવ પછી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં પરિસ્થિતિ ધીમે ધીમે સામાન્ય થઈ રહી છે અને ભારતમાં બળતણની ઉપલબ્ધતામાં પણ સુધારો થયો છે. જૂન 2026 માં, પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા યુદ્ધ અને વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં વિક્ષેપોને કારણે ક્રૂડ ઓઇલ અને ઇંધણ પુરવઠા પર અસર પડી. સરકારે દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની અછતનો ભય વ્યક્ત કર્યો. પરિણામે, સરકારે કટોકટીના પગલાં લીધાં અને વ્યાપારી ખરીદદારોને છૂટક પેટ્રોલ પંપો પરથી મોટી માત્રામાં ઇંધણ ખરીદવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. આ પગલાંનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સામાન્ય લોકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવા, સંગ્રહખોરી અટકાવવા અને સમાન ઇંધણ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાનો હતો.
સરકારના નિર્ણય પાછળનું બીજું મુખ્ય કારણ ડીઝલના ભાવમાં તફાવત હતો. તે સમયે, ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક ગ્રાહકો માટે ઉપલબ્ધ ડીઝલ છૂટક ભાવ કરતાં લગભગ 40 રૂૂપિયા પ્રતિ લિટર વધુ કિંમત ધરાવતું હતું. પરિણામે, ઘણી કંપનીઓ અને પરિવહન સંચાલકોએ વધુ મોંઘા ઔદ્યોગિક ડીઝલને બદલે સીધા પેટ્રોલ પંપો પરથી સસ્તું ડીઝલ ખરીદવાનું શરૂૂ કર્યું. આના પરિણામે સરકારી તેલ કંપનીના પેટ્રોલ પંપો પર ડીઝલની માંગમાં અચાનક વધારો થયો, જ્યારે ખાનગી કંપનીઓના પંપો પર વેચાણ ઘટવા લાગ્યું.
ભારતમાં, ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOC), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) મળીને દેશના લગભગ 90 ટકા પેટ્રોલ પંપ, અથવા 100,000 થી વધુનું સંચાલન કરે છે. આ સરકારી માલિકીના પંપો પર ડીઝલની માંગમાં ઝડપી વધારાને કારણે ઘણા સ્થળોએ પુરવઠાનું દબાણ વધ્યું. દરમિયાન, ખાનગી કંપનીઓના પેટ્રોલ પંપો પર ઇંધણનું વેચાણ પ્રમાણમાં ઓછું રહ્યું, કારણ કે તેઓ બજાર આધારિત ભાવે ઇંધણ વેચતા હતા.
હવે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં પરિસ્થિતિ સામાન્ય થઈ ગઈ છે અને વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠો સ્થિર થયો છે, ત્યારે સરકારે આ પ્રતિબંધો હટાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. આનો અર્થ એ છે કે પરિવહન કંપનીઓ, લોજિસ્ટિક્સ ઓપરેટરો, ફેક્ટરીઓ અને અન્ય વાણિજ્યિક ગ્રાહકો રિટેલ પેટ્રોલ પંપો પરથી સામાન્ય રીતે પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદી શકશે.
