રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI)એ સામાન્ય લોકોના હિતમાં એક મહત્વપૂર્ણ અને કડક નિર્ણય લીધો છે. હવે બેંકો લોન આપતી વખતે વીમો અથવા ULIP જેવા અન્ય નાણાકીય ઉત્પાદનોને ફરજિયાતપણે વેચી શકશે નહીં. આ નિયમોનો હેતુ ગ્રાહકોને અનાવશ્યક વીમા ખરીદવાની મજબૂરીમાંથી મુક્તિ આપવાનો છે.
ઘણી વખત જોવા મળે છે કે લોન મંજૂર કરાવવા માટે બેંકના કર્મચારીઓ અથવા એજન્ટો લોકોને કહે છે કે લોન મળે તેના માટે આ વીમો પણ લેવો જ પડશે. આ પ્રથા હવે બંધ થશે. જો તમને વીમાની જરૂૂર હોય તો તમે કોઈપણ વીમા કંપની પાસેથી સ્વતંત્ર રીતે પસંદ કરી શકશો. બેંક તમને ફરજિયાત કરી શકશે નહીં. આ નિર્ણયથી લાખો સામાન્ય ગ્રાહકોને ફાયદો થશે, કારણ કે તેઓ પોતાની જરૂૂરિયાત અને સમજ મુજબ વીમો ખરીદી શકશે.
બેંકની એપ્લિકેશન અથવા વેબસાઇટ પર વપરાતી છેતરપિંડીની વિવિધ યુક્તિઓ જેને ‘ડાર્ક પેટર્ન્સ’ કહેવામાં આવે છે, તેના પર પણ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. આવી યુક્તિઓથી ગ્રાહકોને ભ્રમિત કરીને વીમો અથવા અન્ય સેવાઓ વેચવામાં આવતી હતી. હવે આ પ્રકારની છેતરપિંડી ગેરકાયદેસર ગણાશે.
વીમા વેચાણમાં કોઈપણ પ્રકારની છેતરપિંડી અથવા મિસ-સેલિંગ સાબિત થશે તો બેંકે ગ્રાહકને તેના પૂરા પૈસા પરત આપવા પડશે અને વધારામાં નુકસાનનું વળતર પણ આપવું પડશે. ગ્રાહકને વીમો લેવા માટે તેની સ્પષ્ટ અને અલગ સંમતિ લેવી ફરજિયાત છે. એક વીમા માટેની સંમતિને બીજા વીમા માટે ગણી શકાશે નહીં.
એજન્ટો અને માર્કેટિંગ કર્મચારીઓને પણ કડક નિયમો લાગુ પડશે. તેઓ સવારે 9 વાગ્યાથી સાંજે 7 વાગ્યા સુધી જ ગ્રાહકોનો સંપર્ક કરી શકશે. વિના પરવાનગી ઘરે અથવા ઓફિસે આવીને ત્રાસ આપી શકશે નહીં. તેઓ પોતાને બેંકના અધિકારી તરીકે ખોટું રજૂ કરી શકશે નહીં.RBIએ આ નિયમો ગ્રાહકોની સુરક્ષા અને પારદર્શિતા વધારવા માટે જારી કર્યા છે.
આ નવા નિયમો 1 જાન્યુઆરી 2027થી દેશભરની તમામ વ્યાપારી બેંકોમાં અમલમાં આવશે. બેંકોએ આ તારીખ સુધીમાં તેમની પ્રક્રિયાઓ અને સિસ્ટમને અપડેટ કરવી પડશે. આ નિર્ણયથી ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગ અને સામાન્ય લોકોને મોટો રાહત મળશે. તેઓ હવે લોન લેતી વખતે અનાવશ્યક વીમાના બોજમાંથી બચી શકશે. વીમા ક્ષેત્રમાં પણ સ્પર્ધા વધશે અને ગ્રાહકોને વધુ સારા વિકલ્પો મળશે. આ પગલું નાણાકીય વ્યવસ્થાને વધુ વિશ્વસનીય અને ન્યાયી બનાવવા તરફનું મહત્વનું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. (લગભગ 400 શબ્દો)
