દેશની લોકશાહી અને ચૂંટણી પ્રક્રિયાને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ રોહિન્ટન ફલી નરીમન દ્વારા અત્યંત ગંભીર અને સનસનાટીભર્યા નિવેદનો આપવામાં આવ્યા છે. રાજકોટની ખ્યાતનામ રાજકુમાર કોલેજ ખાતે યોજાયેલા એક વિશેષ કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત રહેલા ન્યાયાધીશ નરીમને ચૂંટણી પંચની કાર્યશૈલી અને ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક પ્રક્રિયા સામે આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચ જેવી સ્વતંત્ર સંસ્થા દ્વારા ગેરરીતિ કે પક્ષપાત ચલાવી શકાય નહીં.
કાર્યક્રમમાં પોતાના વક્તવ્ય દરમિયાન રોહિન્ટન ફલી નરીમને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, બંધારણનું હૃદય અને લોકશાહીનું મૂળ તત્વ જે દરેક નાગરિકનો મતદાનનો અધિકાર છે, તે આજે ખૂબ જ જોખમમાં મૂકાઈ ગયો છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ચૂંટણી જેવી પવિત્ર પ્રક્રિયામાં જો નાગરિકોના મતાધિકારનું રક્ષણ ન થાય, તો લોકશાહીની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે.
આ ચર્ચા દરમિયાન તેમણે અગાઉની ચૂંટણીઓ અને વહીવટી પ્રક્રિયાઓનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે SIR (Special Intensive Revision અથવા સંબંધિત વહીવટી પ્રક્રિયા) ની કામગીરી દરમિયાન મોટા પાયે મતદારો તેમના મૂળભૂત મતાધિકારથી વંચિત રહ્યા હતા. ઉદાહરણ આપતા તેમણે જણાવ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળની ચૂંટણી દરમિયાન જ અંદાજે 90 લાખ જેટલા મતદારો મતદાન કરવાથી વંચિત રહી ગયા હતા, જે લોકશાહી માટે અત્યંત ચિંતાજનક બાબત છે.
ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરતા પૂર્વ જજે જણાવ્યું હતું કે, ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકની સમગ્ર પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે તત્કાલીન સરકારના હાથમાં છોડી દેવી તે એક મોટો ’રેડ ફ્લેગ’ (ચેતવણીની નિશાની) સમાન છે. આ પ્રકારની વ્યવસ્થા સંસ્થાની નિષ્પક્ષતા સામે સવાલો ઊભા કરે છે. તેમણે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ માંગ કરી છે કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનર અધિનિયમ (ઈઊઈ એક્ટ) ની કાયદાકીય માન્યતા અને બંધારણીય યોગ્યતા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે વહેલી તકે પોતાનો ચુકાદો આપવો જોઈએ, જેથી ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા અક્ષ્ણ રહી શકે.
