કોક્રોચ પાર્ટીના નીટ પરીક્ષા પેપર લીક સંબંધી આંદોલનને જેમને કારણે નવી તાકાત મળી હતી તે લડાખના પર્યાવરણવિદ સોનમ વાંગચુકે કેન્દ્રીય પ્રધાન જે.પી. નડ્ડા અને જિતેન્દ્રસિંહની હાજરીમાં પારણા કર્યા એ જોતા આંદોલન વ્યવહારમાં પુરૂં થઇ ગયું માની શકાય. વાંગચુકના દાવા પ્રમાણે સરકારે તેમને હિંસામાં સામેલ ન હોય તેમની સામે કેસ નહીં નોંધાય, નીટ પરીક્ષા ગેરરીતીની પરીક્ષા મુલત્વી રખાતા આત્મહત્યા કરનારા વિદ્યાર્થીઓને વળતર તથા સંસદમાં પરીક્ષાસંબંધી જવાબદેહી મામલે સાર્થક ચર્ચાની લેખીત ખાતરી મળ્યા પછી તેમણે રાજીખુશીથી પારણા કર્યા છે. આ બદલ તેમણે સરકારનો આભાર પણ માન્યો છે. નોંધપાત્ર એ છે કે આંદોલનકારીઓની શિક્ષણપ્રધાનના રાજીનામાની માગણી વિશે વાંગચુક અને સરકાર બન્ને પક્ષોએ ચુપકીદી રાખી છે. શિક્ષણમંત્રીના રાજીનામાની ખાતરી ન અપાય હોય તો માની શકાય કે સરકારનો હાથ ઉપર રહ્યો છે.
આ મુદ્દે વિદ્યાર્થીઓ અને વિપક્ષમાં ફાટફુટ પડી શકે છે. બીજી તરફ વિપક્ષો પાસેથી એક મોટો મુદ્દો છિનવાઇ ગયો છે. વાંગચુકના પારણા અગાઉ પીએમએ વીડીયો સંદેશ જારી કરી પરીક્ષાચોરી મામલે તત્કાલ એકશન સંસદીય કાર્યવાહીની ખાતરી આપી હતી. સવાલ એ છે કે જો સમસ્યાઓનો ઉકેલ ફક્ત સારા ઇરાદાથી જ શક્ય હોત, તો દેશમાં મોટી સંખ્યામાં યુવાનોને રસ્તા પર ઉતરવાની ફરજ પડી ન હોત. જ્યારે નીટ પેપર લીક અને ત્યારબાદ સમગ્ર પરીક્ષા રદ થવાથી વિદ્યાર્થીઓના અસંતોષનું તાત્કાલિક કારણ બન્યું, તો પ્રશ્ન એ રહે છે: શું આ પેપર લીકનો પહેલો બનાવ હતો? દેશવ્યાપી વિરોધ અને પોલીસના પ્રતિભાવ અંગે તીવ્ર ટીકા છતાં, સરકાર જવાબદારી નક્કી કરવાનું જરૂૂરી કેમ માનતી નથી? વાસ્તવિકતા એ છે કે ઘણા વર્ષોથી, વિવિધ પરીક્ષાઓમાં પ્રશ્નપત્ર લીક થવાની ઘટનાઓ વારંવાર પ્રકાશમાં આવી છે; જ્યારે પણ કોઈ ઘટના વધતી હતી, ત્યારે સરકારનો પ્રાથમિક પ્રતિભાવ ફક્ત પરીક્ષા રદ કરવાનો હતો.
છતાં, ન તો સંચાલક એજન્સીને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવી હતી, ન તો સંબંધિત વિભાગના મંત્રીને આ ભૂલ માટે જવાબ આપવા માટે બોલાવવામાં આવ્યા હતા. વિપક્ષના આરોપ મુજબ, 2014 માં ભારતીય જનતા પાર્ટીના નેતૃત્વ હેઠળના રાષ્ટ્રીય લોકશાહી જોડાણ (ગઉઅ) સત્તામાં આવ્યા પછી 152 પ્રશ્નપત્રો લીક થયા છે, જેનાથી લગભગ 7.5 કરોડ વિદ્યાર્થીઓ પ્રભાવિત થયા છે. એવું લાગે છે કે પ્રશ્નપત્ર લીકના અગાઉના બનાવોને અવગણવાથી એકઠા થયેલા રોષ હવે ઉભરી આવ્યા છે. ભવિષ્યમાં પરિસ્થિતિ સુધારવાનો સારો ઇરાદો વ્યક્ત કરવાને બદલે, સરકારે ઉચ્ચ સ્તરે જવાબદારી નક્કી કરવી જોઈએ અને દોષિતો સામે કાર્યવાહી કરીને સ્પષ્ટ સંદેશ આપવો જોઈએ, જેનાથી દેશના યુવાનોનો વિશ્વાસ પુન:સ્થાપિત થયો હોત. જો સરકારે આંદોલનની શરૂૂઆતમાં જ ગંભીરતા બતાવી હોત અને વિરોધીઓ સાથે વાતચીત કરી હોત, તો કદાચ મામલો આટલો જટિલ ન બન્યો હોત.
