સુપ્રીમ કોર્ટે આજે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં ચૂંટણી આયોગ ઓફ ઈન્ડિયા (ECI ) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયાને સંપૂર્ણપણે વૈધ જાહેર કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ECI એ તેની કાનૂની સત્તાની બહાર કોઈ કાર્યવાહી કરી નથી અને આ પ્રક્રિયા અતિરેકી કે અસંવૈધાનિક નથી.
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચીની બેંચે કહ્યું કે SIR પ્રક્રિયા વોટરલિસ્ટની શુદ્ધતા જાળવવા માટે જરૂૂરી છે અને તે લોકશાહીના મૂળ સિદ્ધાંતોને મજબૂત કરે છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે આ પ્રક્રિયાRepresentation of the People Act હેઠળ વૈધ છે અને તેને સામાન્ય રિવિઝન પ્રક્રિયાથી અલગ હોવા માત્રથી અમાન્ય ગણી શકાય નહીં.
આ ચુકાદામાં બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, કેરળ, તમિલનાડુ સહિત અનેક રાજ્યોમાં ચાલતી SIR પ્રક્રિયાને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. કોર્ટે કહ્યું કે ચૂંટણી આયોગ વોટરોની નાગરિકતા નક્કી કરી શકે નહીં. જો કોઈ વ્યક્તિને શંકાસ્પદ માનવામાં આવે તો તેના વિરુદ્ધ કેન્દ્ર સરકાર યોગ્ય તપાસ કરશે. 2002-2003ના વોટરલિસ્ટમાં નામ ન હોય તેવા વોટરોએ પૂર્વજોનું લિંકેજ સાબિત કરવું પડશે. સુપ્રીમ કોર્ટે આધાર કાર્ડને પણ વધારાના દસ્તાવેજ તરીકે સ્વીકાર્ય કર્યું છે.
યાચિકાકર્તાઓએ આ પ્રક્રિયાને NRC જેવી ગણીને વિરોધ કર્યો હતો, જેને કોર્ટે નકારી કાઢ્યો છે. આ ચુકાદો જાન્યુઆરી 2026માં આરક્ષિત કરવામાં આવ્યા પછી આજે આપવામાં આવ્યો છે. ચૂંટણી આયોગે આ પ્રક્રિયાને વોટરલિસ્ટમાં ડુપ્લિકેટ અને અયોગ્ય વોટરોને દૂર કરવા માટે જરૂૂરી ગણાવી હતી. આ નિર્ણયથી બિહાર અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોમાં વોટરલિસ્ટ સુધારણાની પ્રક્રિયા વેગ પકડશે અને આગામી ચૂંટણીઓમાં વધુ સ્વચ્છ અને પારદર્શક વોટિંગ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત થશે.
