CEC અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂકને નિયંત્રિત કરતા 2023ના કાયદાને પડકારતી અરજીઓને મોટી બેંચને સોંપવી જોઈએ કે કેમ, તે અંગે સુપ્રીમ કોર્ટના બે ન્યાયાધીશો વચ્ચે સર્વસંમતિ સધાઈ શકી નહીં. ન્યાયાધીશ દીપાંકર દત્તા અને ન્યાયાધીશ એસ.સી. શર્માની બનેલી બેંચે આ મુદ્દે અલગ-અલગ મંતવ્યો વ્યક્ત કર્યા, પરિણામે સમગ્ર મામલો બંધારણીય બેંચને સોંપવામાં આવ્યો.
ન્યાયાધીશ દત્તાએ નોંધ્યું હતું કે પાંચ દિવસ સુધી અરજીઓની સુનાવણી થઈ હોવા છતાં, બંને ન્યાયાધીશો કોઈ સમાન અભિપ્રાય પર પહોંચી શક્યા ન હતા. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે સંયુક્ત ચુકાદો બંધારણીય સુમેળને પ્રોત્સાહન આપત, પરંતુ તેમના મંતવ્યો અલગ હતા.
ન્યાયાધીશ દત્તાએ વધુમાં અવલોકન કર્યું હતું કે દેશનું શાસન કાયદાના શાસન દ્વારા ચાલે છે, વ્યક્તિઓ દ્વારા નહીં, અને એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે કોર્ટનો ચુકાદો તે આપનાર ન્યાયાધીશોના કાર્યકાળ પછી પણ ટકી રહેવો જોઈએ.
સુનાવણી દરમિયાન, ન્યાયાધીશ દત્તાએ સોલિસિટર જનરલ દ્વારા રજૂ કરાયેલી દલીલનો આકરો જવાબ આપ્યો હતો. સોલિસિટર જનરલે આ મામલાની સરખામણી ન્યાયાધીશો દ્વારા ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરવાની પ્રક્રિયા સાથે કરી હતી. ન્યાયાધીશ દત્તાએ આ દલીલને ખોટી ગણાવીને ફગાવી દીધી હતી અને કહ્યું હતું કે તેને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢવી જોઈએ. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે માત્ર ન્યાયાધીશો જ ન્યાયાધીશોની નિમણૂક કરે છે તેવો ખ્યાલ અમુક વર્ગો દ્વારા ફેલાવવામાં આવેલી વાતો છે અને તેનો વાસ્તવિકતા સાથે કોઈ સંબંધ નથી.
અરજદારોએ દલીલ કરી હતી કે પસંદગી સમિતિમાંથી ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને બાકાત રાખીને સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટના 2023ના ચુકાદાને નબળો પાડ્યો છે.
તેમણે દલીલ કરી હતી કે હવે નિમણૂકો પર વડાપ્રધાન અને તેમની પસંદગીના મંત્રીનું વર્ચસ્વ રહેશે, કારણ કે સમિતિમાં તેમનું બહુમતી નિયંત્રણ હશે. અરજીઓમાં ખાસ કરીને કાયદાની કલમ 7 અને 8 ને પડકારવામાં આવી હતી, જેમાં નિમણૂક પ્રક્રિયાની રૂૂપરેખા આપવામાં આવી છે. અરજદારોએ માંગણી કરી હતી કે સરકાર પસંદગી સમિતિમાં ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને ફરીથી સામેલ કરે. આ અરજીઓ ’એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ’ (ADR), કોંગ્રેસ નેતા જયા ઠાકુર, સંજય નારાયણરાવ મેશ્રામ, ધર્મેન્દ્રસિંહ કુશવાહા અને વકીલ ગોપાલસિંહ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી.
