રિઝર્વ બેન્ક ઑફ ઈન્ડિયા (આરબીઆઈ)ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (એમપીસી)એ બુધવારે બેન્ચમાર્ક રેપો રેટને 5.25 ટકા પર યથાવત્ રાખ્યો છે. આ નિર્ણયથી આરબીઆઈએ સતત ચોથી વખત પોલિસી રેટમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ ત્રણ દિવસની બેઠક બાદ આ જાહેરાત કરી.
છ સભ્યોની કમિટીએ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા, અસ્થિર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને વધતી મુદ્રાસ્ફીતિની ચિંતા વચ્ચે વેઈટ-એન્ડ-વોચ અભિગમ અપનાવ્યો છે. સ્ટેન્ડિંગ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી (એસડીએફ) રેટ 5 ટકા અને માર્જિનલ સ્ટેન્ડિંગ ફેસિલિટી (એમએસએફ) તથા બેન્ક રેટ 5.5 ટકા પર યથાવત્ રાખવામાં આવ્યા છે.
ગવર્નર મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું કે હેડલાઈન મુદ્રાસ્ફીતિ મધ્યમ-ગાળાના 4 ટકાના લક્ષ્યાંકથી વધી છે, પરંતુ તે મુખ્યત્વે ઇંધણના ભાવ વધવાને કારણે છે. વ્યાપક કિંમતના દબાણો હજુ નિયંત્રણમાં છે. કોર મુદ્રાસ્ફીતિ (કિંમતી ધાતુઓને બાદ કરતાં) હજુ પણ નરમ છે.
આરબીઆઈએ નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માટે વાસ્તવિક જીડીપી વૃદ્ધિનો અંદાજ 6.7 ટકા રાખ્યો છે, જેમાં જોખમો સમતોલ છે. સીધી મુદ્રાસ્ફીતિ (સીપીઆઈ)નો અંદાજ 5 ટકા અને કોર મુદ્રાસ્ફીતિનો અંદાજ 4.3 ટકા રાખવામાં આવ્યો છે. હેડલાઈન ફુગાવો નજીકના ગાળામાં વધુ વધશે અને ત્રીજા ત્રિમાસિકમાં ટોચ પર પહોંચશે, ત્યારબાદ તે ઘટશે.
આરબીઆઈએ જણાવ્યું કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર હજુ પણ તીવ્ર બજાર સ્વિંગ, સતત મુદ્રાસ્ફીતિની ચિંતા અને નીતિની અપેક્ષાઓમાં ફેરફારનો સામનો કરી રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થાયી યુદ્ધવિરામની રાહત ઝડપથી અદૃશ્ય થઈ ગઈ છે અને જુલાઈમાં સંઘર્ષ ફરી શરૂૂ થયો છે. અસ્થિર તેલના ભાવ, અટકેલી મુદ્રાસ્ફીતિની અપેક્ષાઓ અને મોટા અર્થતંત્રોમાં નાજુક જાહેર નાણાં નોંધપાત્ર નકારાત્મક જોખમો ઊભા કરે છે.
ઘરેલું મોરચે ભારતીય અર્થતંત્ર વૈશ્વિક પવન વિરુદ્ધ પણ મજબૂત રહ્યું છે. ખાનગી વપરાશ મજબૂત છે, રોકાણ સ્થિતિસ્થાપક છે અને સેવા નિકાસ સાથે મર્ચેન્ડાઈઝ નિકાસમાં પણ પુનરુત્થાન જોવા મળ્યું છે. જોકે, ઊર્જા ભાવ અને સપ્લાય ચેનના દબાણો ઊંચા અને અનિશ્ચિત છે. એલ નિનોને કારણે દક્ષિણ-પશ્ચિમ મોન્સૂન અપૂરતો અને અસમાન રહેવાનું જોખમ પણ છે. એમપીસીએ કહ્યું કે મુદ્રાસ્ફીતિ, તેના માર્ગ અને રચના અંગે વધુ સ્પષ્ટતા મળે ત્યાં સુધી કોઈ નીતિગત પગલું ભરવાની જરૂૂર નથી.
10 અને 20 રૂા.ની પ્લાસ્ટિકની નોટ આવતા વર્ષે ચલણમાં મૂકાશે
સરકારે આરબીઆઈને 2 અબજ પોલિમર બેન્કનોટ્સ છાપવાની મંજૂરી આપી છે. 1 અબજ 10 રૂૂપિયાની અને 1 અબજ 20 રૂૂપિયાની નોટ્સ ફીલ્ડ ટ્રાયલ માટે છાપવામાં આવશે. હાલમાં પેપર કરન્સીને સંપૂર્ણપણે બદલવાનો કોઈ પ્રસ્તાવ નથી અને બંને પ્રકારની નોટ્સ કાનૂની ટેન્ડર તરીકે ચાલુ રહેશે. ગવર્નર મલ્હોત્રાએ કહ્યું: જો બધું યોજના મુજબ ચાલે તો અમે આગામી નાણાકીય વર્ષની શરૂૂઆતમાં તેમને (પોલિમર નોટ્સ) પરિભ્રમણમાં લાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટ હાલ પાયલોટ સ્ટેજમાં છે અને ભારતીય પરિસ્થિતિઓ, આબોહવા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ટેસ્ટ રિઝલ્ટ્સના આધારે વિસ્તરણનો નિર્ણય લેવામાં આવશે.
