ભારતમાં રમતગમત પ્રતિભાની કોઈ કમી નથી. દેશમાંથી ઘણા ખેલાડીઓ ઉભરી આવ્યા છે જેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દેશનું ગૌરવ વધાર્યું છે. જોકે, કૌશલ્ય વિકાસનો સતત અભાવ, તેમજ પૂરતી તકો અને માળખાગત સુવિધાઓનો અભાવ નકારી શકાય નહીં. આ વચ્ચે, બીજી એક ગંભીર સમસ્યા એટલી કડક થઈ ગઈ છે કે ભારતીય રમતગમતની વિશ્વસનીયતા પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવી રહ્યો છે.
આ મુદ્દો ડોપિંગ વિરોધી નિયમોનું સંપૂર્ણ પાલન કરવામાં નિષ્ફળતાને કારણે ઉદ્નવ્યો છે. આ જ કારણ છે કે તાજેતરમાં ‘એથ્લેટિક્સ ઇન્ટિગ્રિટી યુનિટ’ દ્વારા જાહેર કરાયેલ ડોપિંગ ઉલ્લંઘનકારોની વૈશ્વિક યાદીમાં ભારત ફરી એકવાર ટોચ પર છે. આ સંદર્ભમાં, મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્ન એ છે કે શું દેશમાં ડોપિંગ વિરોધી નિયમોની ગંભીરતાને સમજવામાં બેદરકારી છે, અથવા અન્ય કારણો છે. અહીં મુદ્દો ફક્ત રમતવીરો જ નહીં પરંતુ સરકાર, વહીવટકર્તાઓ અને કોચની યોગ્યતા, સતર્કતા અને સંવેદનશીલતાનો પણ છે.
નોંધનીય છે કે છેલ્લા બે વર્ષમાં ડોપિંગ ઉલ્લંઘન કરનારાઓની યાદીમાં સતત ટોચ પર રહેવાને કારણે, વર્લ્ડ એથ્લેટિક્સે ગયા એપ્રિલમાં ભારતને ડોપિંગનું ’ખૂબ જ ઊંચું’ જોખમ ધરાવતો દેશ જાહેર કર્યો હતો. જોકે સરકારે પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને ડોપિંગ વિરોધી કાર્યક્રમો શરૂૂ કર્યા છે, પરંતુ તેમાં સામેલ જોખમોની તુલનામાં તેમની ગુણવત્તા ખૂબ જ અપૂરતી લાગે છે. જ્યારે એ સાચું છે કે નિયમ ઉલ્લંઘન થાય ત્યારે વ્યક્તિગત ખેલાડીને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવે છે, તો આ વહીવટકર્તાઓ અથવા રમતગમત સંઘોને તેમની જવાબદારીમાંથી મુક્ત કરતું નથી.
જો કોઈ રમતવીર અજાણતામાં પ્રતિબંધિત પદાર્થનું સેવન કરે છે – પછી ભલે તે દવા, ખોરાક અથવા પીણાં દ્વારા હોય – તો સમગ્ર રમતગમત ઇકોસિસ્ટમ જવાબદારી ભોગવે છે. એથ્લેટ્સ નિયમો વિશે સતર્ક અને સારી રીતે માહિતગાર રહે તેની ખાતરી કરવા માટે સંચાલકો અને કોચની ફરજ છે, તેમજ નિયમિત દેખરેખ જાળવી રાખવી. આ સંદર્ભમાં, પ્રતિક્રિયાશીલ અમલીકરણથી આગળ વધવું અને ’ડોપ-મુક્ત ભારત’ બનાવવા માટે પરિવર્તનશીલ પરિવર્તન તરફ પગલાં લેવા જરૂૂરી છે.
