કેન્દ્રીય આંકડા મંત્રાલયના ચોંકાવનારા આંકડા, ખાદ્યતેલના પ્રમાણમાં લીલા શાકભાજીનો વપરાશ ઓછો
સ્થૂળતા, ડાયાબિટીસ, હાઇપર ટેન્શન અને હૃદયરોગ જેવી ગંભીર બીમારીઓ માટે બદલાયેલી ખોરાક પેટર્ન જવાબદાર
ગુજરાતીઓ ભલે તેમના ફાફડા, ગઠીયા અને ફરસાણને પસંદ કરે, પરંતુ નવા સરકારી આંકડા સૂચવે છે કે રાજ્યની તેલની ભૂખ હવે સ્વસ્થ મર્યાદાથી ઘણી ઉપર છે. કેન્દ્રીય આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) દ્વારા એક નવું વિશ્ર્લેષણ દર્શાવે છે કે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને ઘરોમાં ગુજરાતીઓ અન્ય કોઈપણ રાજ્યના રહેવાસીઓ કરતાં વધુ ખાદ્ય તેલનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ જ્યારે તેલનો વપરાશ વધારે છે, ત્યારે રાષ્ટ્રીય સ્તરે શાકભાજીનો વપરાશ ઘણો ઓછો રહે છે. આ ડેટા ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) દ્વારા જારી કરાયેલ પોષણ માર્ગદર્શિકા સાથે ઘરગથ્થુ ખોરાકના વપરાશની પેટર્નની તુલના કરે છે, અને તારણો દૈનિક આહારમાં વધતા અસંતુલન તરફ નિર્દેશ કરે છે.
ડેટા અનુસાર, શહેરી ગુજરાતના રહેવાસીઓ દર 30 દિવસે પ્રતિ વ્યક્તિ 1.422 કિલો ખાદ્ય તેલનો ઉપયોગ કરે છે – જે બધા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સૌથી વધુ છે. ગ્રામીણ ગુજરાત પણ દર મહિને પ્રતિ વ્યક્તિ 1.2 કિલો ખાદ્ય તેલ સાથે યાદીમાં ટોચ પર છે. બંને આંકડા ICMR દ્વારા ભલામણ કરાયેલ 0.81 કિલોની મર્યાદા કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.
ડોક્ટરો કહે છે કે આ આંકડા ઝડપથી બદલાતી ખાવાની આદતો, પ્રોસેસ્ડ અને તળેલા ખોરાક પર વધતી જતી નિર્ભરતા અને વય જૂથોમાં વધતી જતી નાસ્તાની સંસ્કૃતિને દર્શાવે છે. આજે લોકો વ્યસ્ત સમયપત્રકને કારણે યોગ્ય ભોજનને નાસ્તાથી બદલી નાખે છે. પેકેજ્ડ ખોરાક ફક્ત 5 રૂૂપિયામાં ઉપલબ્ધ છે, અને ઝડપી-વાણિજ્યિક એપ્લિકેશનોએ તળેલા અને પ્રોસેસ્ડ ખોરાકને મિનિટોમાં ઉપલબ્ધ કરાવ્યો છે, અમદાવાદના તબીબી પ્રેક્ટિશનર ડો. મનોજ વિઠલાણીએ જણાવ્યું હતું. આ સ્થૂળતા, ડાયાબિટીસ, હાયપરટેન્શન અને હૃદય રોગના વધતા કેસોમાં સીધો ફાળો આપી રહ્યું છે.
ગુજરાતમાં પલ્સનો વપરાશ મધ્યમ રહ્યો પરંતુ હજુ પણ ICMR ની ભલામણો કરતાં ઓછો છે. શહેરી ગુજરાત રાષ્ટ્રીય સ્તરે 10મા ક્રમે છે જેમાં દર મહિને વ્યક્તિ દીઠ કઠોળનો વપરાશ 0.983 કિલોગ્રામ છે, જ્યારે ગ્રામીણ ગુજરાત 0.828 કિલોગ્રામ સાથે 16મા ક્રમે છે. દૂધનો વપરાશ પ્રમાણમાં વધુ હતો. શહેરી પરિવારો દર 30 દિવસે વ્યક્તિ દીઠ 8.098 કિલોગ્રામ દૂધ અને દૂધના ઉત્પાદનોનો વપરાશ કરતા હતા, જ્યારે ગ્રામીણ પરિવારો 6.655 કિલોગ્રામનો વપરાશ કરતા હતા. જોકે, બંને આંકડા 9 કિલોગ્રામની ICMR ભલામણ કરતા ઓછા રહ્યા.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી હતી કે વધુ તેલનું સેવન અને શાકભાજીનો ઓછો વપરાશ લાંબા ગાળાના સ્વાસ્થ્ય જોખમો પેદા કરી રહ્યા છે, ખાસ કરીને યુવાનોમાં વધુ ધ્યાન દેવાની જરૂર છે.
શાકભાજીના વપરાશની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 12 કિલો સામે ગુજરાતમાં માથા દીઠ માત્ર 5.25 કિલોનો વપરાશ થાય છે !
શાકભાજીનું સેવન ચિંતાજનક રીતે ઓછું રહે છે. શહેરી ગુજરાતના રહેવાસીઓ દર 30 દિવસે વ્યક્તિ દીઠ માત્ર 5.251 કિલો શાકભાજીનો વપરાશ કરે છે, જે ભલામણ કરેલ 12 કિલો કરતાં અડધા કરતાં પણ ઓછું છે. ગ્રામીણ ગુજરાત 4.789 કિલોગ્રામથી પણ ઓછું શાકભાજીનો વપરાશ કરે છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે, શહેરી ગુજરાત શાકભાજીના વપરાશમાં 25મા ક્રમે છે, જ્યારે ગ્રામીણ ગુજરાત 28મા ક્રમે છે.
