ક્રૂડ, વીજળી, કોલસો, લિગ્નાઇટ, ગેસનો ભાવ વધારાએ અર્થતંત્રનું બજેટ બગાડયુ
દેશમાં જથ્થાબંધ મોંઘવારીના દરમાં ઓક્ટોબર 2026 દરમિયાન ફરી વધારો નોંધાયો છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયે 16 નવેમ્બરે જાહેર કરેલા કામચલાઉ આંકડા મુજબ, જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (ઠઙઈં) આધારિત મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 11.39%થી વધીને ઓક્ટોબરમાં 12.29% થઈ છે. આ વધારા પાછળ મુખ્યત્વે ઈંધણ અને વીજળીના ભાવમાં થયેલો મોટો ઉછાળો જવાબદાર રહ્યો છે.
ઓક્ટોબરમાં ઈંધણ અને વીજળીની શ્રેણીમાં મોંઘવારીનો દર 32.84% નોંધાયો, જે સપ્ટેમ્બરમાં 25.85% હતો. પ્રાથમિક ચીજવસ્તુઓના ભાવવધારાનો દર પણ 8.67%થી વધીને 9.24% થયો છે. બીજી તરફ, ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓની મોંઘવારીમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે ઊર્જા અને કાચા માલના ખર્ચમાં વધારો ઉદ્યોગો તથા વેપાર માટે દબાણ ઊભું કરી શકે છે.
મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, ઈંધણ અને વીજળી જૂથમાં ઓક્ટોબર દરમિયાન મોંઘવારીનો દર 32.84% રહ્યો. સપ્ટેમ્બરમાં આ દર 25.85% હતો. આ જૂથમાં ખનિજ તેલની મોંઘવારી 40.02%થી વધીને 45.57% થઈ છે, જ્યારે કોલસા અને લિગ્નાઇટમાં ભાવવધારાનો દર 9.31%થી વધીને 10.49% નોંધાયો છે. સૌથી મોટો ઉછાળો ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસમાં જોવા મળ્યો છે. આ શ્રેણીમાં મોંઘવારીનો દર સપ્ટેમ્બરના 57.32%થી વધીને ઓક્ટોબરમાં 70.80% થયો. વીજળીના ભાવમાં પણ અગાઉના મહિના કરતાં વધારો નોંધાયો છે. ઊર્જા ક્ષેત્રમાં આટલો મોટો ભાવવધારો પરિવહન, ઉત્પાદન અને અન્ય ઉદ્યોગોના ખર્ચને અસર કરી શકે છે.
ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓની મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 8.14%થી વધીને ઓક્ટોબરમાં 8.26% થઈ છે. બિન-ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓમાં આ દર 10.28%થી વધીને 11.69% નોંધાયો છે. ખનિજ પદાર્થોમાં પણ ભાવવધારાનો દર 9.51%થી વધીને 12.64% થયો છે. પ્રાથમિક ચીજવસ્તુઓના સમગ્ર જૂથમાં મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 8.67%ની સરખામણીએ ઓક્ટોબરમાં 9.24% રહી. આ જૂથમાં ખાદ્ય પદાર્થો ઉપરાંત બિન-ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ અને ખનિજોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી આ વધારાની અસર માત્ર ખાદ્ય બજાર પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વિવિધ ઉદ્યોગોમાં વપરાતા કાચા માલના ખર્ચ પર પણ પડી શકે છે.
જથ્થાબંધ મોંઘવારીના અન્ય મોટા જૂથ એટલે કે ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓમાં થોડી રાહત જોવા મળી છે. સપ્ટેમ્બરમાં આ શ્રેણીનો મોંઘવારી દર 9.76% હતો, જે ઓક્ટોબરમાં ઘટીને 9.54% થયો છે. જોકે, મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ખનિજ તેલ, ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ, વીજળી, ખાદ્ય પદાર્થો, બેઝિક મેટલ્સ, રસાયણો અને રાસાયણિક ઉત્પાદનો, કાપડ તેમજ રબર અને પ્લાસ્ટિક ઉત્પાદનોના ભાવમાં થયેલા ફેરફારોએ એકંદર જથ્થાબંધ મોંઘવારીને અસર કરી છે. ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓમાં ઘટાડો હોવા છતાં ઊર્જા અને અન્ય કાચા માલના ખર્ચનું દબાણ યથાવત્ છે.
જથ્થાબંધ અને છૂટક મોંઘવારી બંનેમાં વધારો થતાં આગામી નાણાકીય નીતિ સમીક્ષામાં આરબીઆઇના વલણ પર નજર રહેશે. મોંઘવારી ઊંચી રહે તો વ્યાજદર અંગે કડક વલણ અપનાવવાની શક્યતા અંગે બજારમાં ચર્ચા થઈ શકે છે. જોકે, માત્ર આ આંકડાઓના આધારે રિઝર્વ બેંક વ્યાજદર વધારશે એવું નિશ્ચિત કહી શકાય નહીં. નીતિ સમિતિ મોંઘવારીની દિશા, આર્થિક વૃદ્ધિ અને અન્ય પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય લે છે.
છૂટક મોંઘવારી પણ RBIની 6%ની મર્યાદા વટાવી ગઈ
જથ્થાબંધ મોંઘવારીની સાથે છૂટક મોંઘવારીના આંકડા પણ ચિંતાજનક રહ્યા છે. 12 નવેમ્બરે જાહેર થયેલા સરકારી આંકડા મુજબ, ઓક્ટોબરમાં ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) આધારિત છૂટક મોંઘવારી સપ્ટેમ્બરના 5.54%થી વધીને 6.09% થઈ છે. આ સાથે તે ભારતીય રિઝર્વ બેંકની 2%થી 6%ની નિર્ધારિત સહનશીલતા મર્યાદાની ઉપર પહોંચી છે. ઓક્ટોબરમાં ખાદ્ય મોંઘવારીનો દર પણ 8.94% નોંધાયો હતો, જે સપ્ટેમ્બરમાં 7.74% હતો. ગ્રાહકોના રોજિંદા ખર્ચ પર સીધી અસર કરતી ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં થયેલો વધારો છૂટક મોંઘવારી વધવાનું એક મહત્ત્વનું કારણ છે.
