અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના તાજેતરના સંઘર્ષ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અવરોધને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો અને શિપિંગને ગંભીર જોખમ પહોંચ્યું છે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે યુરોપે અમેરિકા વગર સ્વતંત્ર રીતે કાર્યવાહી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. બ્રિટન અને ફ્રાન્સના નેતૃત્વમાં યુરોપીયન દેશો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં બહુરાષ્ટ્રીય સંરક્ષણાત્મક નૌકા મિશન તૈયાર કરી રહ્યા છે.
ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોન અને બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર સ્ટાર્મરે સોમવારે જાહેરાત કરી હતી કે આ અઠવાડિયે તેઓ એક સમિટનું આયોજન કરશે. આ સમિટમાં યુદ્ધમાં સામેલ ન થયેલા દેશોને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. મેક્રોને કહ્યું કે આ મિશન “સંપૂર્ણપણે સંરક્ષણાત્મક” હશે અને અમેરિકા, ઈઝરાયેલ કે ઈરાન જેવા સંઘર્ષના પક્ષકારોને તેમાં સામેલ કરવામાં આવશે નહીં.
આ યોજના અનુસાર, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં માઈન ક્લિયરિંગ (માઈન સાફ કરવાનું કાર્ય), નૌકા વહાણો અને અન્ય સહાયક વાહનો મોકલવાની તૈયારી છે. યુરોપીયન દેશોના જહાજો અમેરિકી કમાન્ડ હેઠળ કામ નહીં કરે. જર્મની પણ આ યોજનામાં જોડાવાની સંભાવના છે. સમિટમાં ચીન અને ભારતને પણ આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું છે, જોકે તેમની ભાગીદારી હજુ અનિશ્ચિત છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ પુરવઠાના લગભગ 20 ટકા વહન માટે જવાબદાર છે. અમેરિકાની નાકાબંધી અને તાજેતરના સંઘર્ષને કારણે અહીંનું ટ્રાફિક ગંભીર રીતે અસરગ્રસ્ત થયું છે. યુરોપીયન નેતાઓએ ભાર મૂક્યો છે કે આ મિશન યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી જ અમલમાં મૂકવામાં આવશે અને તેનો ઉદ્દેશ્ય મુક્ત અને સુરક્ષિત નૌવહન પુન:સ્થાપિત કરવાનો છે. વિશ્ર્લેષકો માને છે કે આ પગલું અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે વધતા અંતરને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
બ્રિટને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે અમેરિકાની નાકાબંધીમાં જોડાશે નહીં, પરંતુ સ્ટ્રેટને ખોલવા માટે કામ કરશે.
આ યોજના વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે હોર્મુઝના અવરોધથી તેલના ભાવ વધી શકે છે અને વિશ્વભરમાં મોંઘવારી વધી શકે છે. ભારત જેવા તેલ આયાતકાર દેશો માટે પણ આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે.