ચીને ત્રણ ભારતીય ચોખાની શિપમેન્ટ્સ અસ્વીકાર કરી દીધી છે. તેણે આ ચોખામાં જીનેટિકલી મોડિફાઇડ ઓર્ગેનિઝમ્સ (GMOs) હોવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે આ શિપમેન્ટ્સને ચીની એજન્સી દ્વારા પૂર્વ-શિપમેન્ટ તપાસમાં ક્લિયર કરવામાં આવી હતી અને ભારતમાં કોઈ પણ જીએમ ખાદ્ય પાકની વાણિજ્યિક ખેતી પરવાનગી નથી.
હિંદુ બિઝનેસલાઇન અનુસાર, આ ત્રણેય શિપમેન્ટ્સ નોન-બાસમતી ચોખાની હતી. ચીને તેને જીએમઓની હાજરીના આધારે વાપસી કરી દીધી છે. આ રિજેક્શનને વેપાર વાટાઘાટોમાં લીવરેજ મેળવવા માટેનો કાળજીપૂર્વકનો પ્રયાસ ગણવામાં આવી રહ્યો છે. ઉદ્યોગ સૂત્રોએ જણાવ્યું કે પ્રભાવિત કંપનીઓએ આ મામલો ભારતના કૃષિ નિકાસ પ્રોત્સાહન એજન્સી એપીડા (APEDA) અને ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન પરિષદ સમક્ષ ઉઠાવ્યો છે.
ભારતમાં કોઈ જીએમ ખાદ્ય પાકની વાણિજ્યિક ખેતીને મંજૂરી નથી. માત્ર કપાસ જ એકમાત્ર જીનેટિકલી મોડિફાઇડ પાક છે જેને અધિકૃત કરવામાં આવ્યો છે. આ હકીકત હોવા છતાં ચીન તરફથી આવો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે, જે વેપારી વર્તુળોમાં આશ્ચર્ય અને નારાજગી પેદા કરી રહ્યો છે.
વર્ષ 2024-25માં ભારતે ચીનને 1,80,805 ટન નોન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ કરી હતી, જેનું મૂલ્ય 79.43 મિલિયન ડોલર હતું. આ રિજેક્શનથી ભારતીય ચોખા નિકાસકારોને આર્થિક નુકસાન થવાની સંભાવના છે અને બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પર અસર પડી શકે છે. ઉદ્યોગ સૂત્રોએ કહ્યું કે આ ઘટના વેપાર વાટાઘાટોમાં ચીન તરફથી વ્યૂહાત્મક દબાણ બનાવવાનો પ્રયાસ હોઈ શકે છે. એપીડા અને આઈસીએઆર સાથે વાતચીત ચાલી રહી છે જેથી આ મુદ્દાનું નિરાકરણ લાવી શકાય અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓને રોકી શકાય.આ રિજેક્શન ભારતીય કૃષિ નિકાસ માટે પડકાર ઊભો કરી રહ્યું છે. ખાસ કરીને જ્યારે ભારત વિવિધ દેશોમાં તેના ચોખાના બજારને વિસ્તારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. નિકાસકારો હવે વધુ સતર્કતા અને વૈકલ્પિક બજારો તરફ વળવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.