સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) ને પશ્ચિમ બંગાળમાં મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (જઈંછ) માંથી ઉદ્ભવતી અપીલોનો વિગતવાર ડેટા પ્રદાન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો, જેમાં મોટી સંખ્યામાં પેન્ડિંગ કેસ અને બાકાત રાખવામાં આવેલા મતદારોના નામ પુન:સ્થાપિત કરવાની જરૂૂરિયાત અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટે ECI ને પેન્ડિંગ અપીલોની કુલ સંખ્યા જાહેર કરવા, મતદાર યાદીમાંથી બાકાત કરાયેલા મતદારો દ્વારા દાખલ કરાયેલા અને મતદારોના સમાવેશને પડકારતા કેસોમાં તફાવત કરવા અને પહેલાથી જ નક્કી કરાયેલી અપીલોની વિગતો પ્રદાન કરવા, જેમાં માંગવામાં આવેલી અને મંજૂર કરાયેલી રાહતનો સમાવેશ થાય છે, તે સહિત જણાવ્યું હતું.
પશ્ચિમ બંગાળ પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિની SIR સમિતિના અધ્યક્ષ પ્રસેનજીત બોઝ વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ગોપાલ શંકરનારાયણને કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે 38 લાખ અપીલોમાંથી લગભગ 31 લાખ મતદારોને બાકાત રાખવાની માંગણી સાથે સંબંધિત છે, જ્યારે ફક્ત સાત લાખ લોકો દ્વારા જ અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. શંકરનારાયણનના જણાવ્યા મુજબ, પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી દ્વારા લોકસભા સાંસદ ઇશા ખાન ચૌધરીને આપવામાં આવેલા છઝઈં જવાબમાંથી આ આંકડા બહાર આવ્યા છે.
તેમણે કહ્યું કે અત્યાર સુધીમાં લગભગ 82,000 અપીલોનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે અને તેમાંથી 75,000 થી વધુ નિર્ણયોએ સમાવેશ ઇચ્છતા મતદારોની તરફેણ કરી છે. કોર્ટમાં ટાંકવામાં આવેલા આંકડાઓમાં 75,443 મતદારોનો સમાવેશ થાય છે જેમને અપીલ પ્રક્રિયા પછી મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
કોર્ટને એમ પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે, બાકાત સામેની આશરે 83,000 અપીલોમાંથી 75,000 થી વધુ અપીલોને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
સુનાવણી દરમિયાન, તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સભ્ય વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કલ્યાણ બેનર્જીએ 31 વિધાનસભા મતવિસ્તારો સંબંધિત અરજીનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો જ્યાં ભાજપનો ટીએમસી પર જીતનો માર્જિન હતો. મતદારોની યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવેલા મતદારોની સંખ્યા કરતાં કથિત રીતે ઓછા.
તેમણે અઈ-145 નો ઉલ્લેખ કર્યો, જ્યાં હારનો માર્જિન 401 મતો હતો જ્યારે 8,785 મતો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે, બીજા મતવિસ્તારમાં 316 મતોનો માર્જિન હતો જ્યારે કાઢી નાખવામાં આવેલા મતોની સંખ્યા વધુ હતી. આ રજૂઆતથી ઈઉંઈં એ પૂછવા માટે પ્રેરિત થયા: “શું કોર્ટ નવી ચૂંટણીઓનું નિર્દેશન કરી શકે છે?”
મુખ્ય ન્યાયાધીશ કાંત એ પણ જાણવા માંગતા હતા કે શું પરત ફરેલા ઉમેદવારોની ચૂંટણીને પડકારતી ચૂંટણી અરજીઓ તમામ 31 મતવિસ્તારોમાં દાખલ કરવામાં આવી છે. બેનર્જીએ કહ્યું કે કેટલાક મતવિસ્તારોમાં ચૂંટણી અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે, પરંતુ બધામાં નહીં. ન્યાયાધીશ બાગચીએ પછી સંબંધિત પ્રશ્ન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું: મતવિસ્તારોમાંથી કાઢી નાખવામાં આવેલા લોકોમાંથી કેટલા લોકોએ ખરેખર તેમના બાકાત સામે અપીલ કરી હતી. તેમણે સમજાવ્યું કે તેમના બાકાતને પડકારનારા મતવિસ્તારોની સંખ્યા મૂલ્યાંકન કરવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે કે શું કાઢી નાખવાથી ચૂંટણી પરિણામ પર અસર થઈ શકે છે.
“તો આપણે જે જોવાની જરૂૂર છે તે એ છે કે, ધારો કે 100 લોકોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, અને જીતનો માર્જિન 50 છે, અને અપીલ દાખલ કરનારા નામ કાઢી નાખવામાં આવેલા લોકોની સંખ્યા 60 કે 70 છે, તો નામ કાઢી નાખવાનો પડકાર નોંધપાત્ર બની જાય છે. જ્યારે ચૂંટણી પરિણામ અમારા નિર્ણયને આધીન હોય છે, ત્યારે કોઈ ચોક્કસ કિસ્સામાં, તે ખૂબ જ સુસંગત બની શકે છે,” ન્યાયાધીશ બાગચીએ કહ્યું.
ECI એફિડેવિટ દાખલ કરવાનો આદેશ આપ્યો
કોર્ટે ECIને પેન્ડિંગ અપીલોની સંખ્યા, બાકાત અને સમાવેશ બાબતો વચ્ચે તેમનું વર્ગીકરણ, નિકાલ કરાયેલ સંખ્યા, માંગવામાં આવેલી રાહતની પ્રકૃતિ, મંજૂર કરાયેલ સંખ્યા અને મતદાર યાદીઓ અપડેટ કરવા માટે લેવામાં આવેલા પરિણામી પગલાં દર્શાવતું સોગંદનામું દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો. ECI એ એ પણ જણાવવું જોઈએ કે વધારાના ટ્રિબ્યુનલની જરૂૂર છે કે નહીં અને નિકાલને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે પ્રસ્તાવિત પદ્ધતિની વિગતો આપવી જોઈએ. બેન્ચે સૂચવ્યું હતું કે, ડેટાના આધારે, તે બાકાત મતદારો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અપીલોને પ્રાથમિકતા આપવા પર દિશા નિર્દેશો જારી કરી શકે છે. કોર્ટે ભવિષ્યની ચૂંટણીઓ પહેલાં વિવાદોનો ઉકેલ લાવવાની તાકીદ પર ભાર મૂક્યો. અમે આ મુદ્દા પર તમારી સાથે છીએ. સંસદની ચૂંટણીઓ આવે તે પહેલાં, અને તે પહેલાં, બધું નક્કી થઈ જવું જોઈએ.
