પ્રથમ તબક્કામાં જ ’ચમત્કારિક’ પ્રદર્શન કરતા મતદારોથી બધા રાજકીય પક્ષો ચકાચોંધ: બંગાળી મતદારોની આઝાદી પછીના ભારતમાં સૌથી ઉંચી છલાંગ: ચૂંટણી પંચે સલામ કરવી પડી, SIR પ્રક્રિયાનો પ્રભાવ કારણભૂત બન્યો
પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કામાં, 152 બેઠકો પર 92.88 ટકા મતદાન થયું – જે પાછલી ચૂંટણીની સરખામણીમાં 10 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. 2011માં, મતદાનમાં માત્ર ત્રણ ટકાનો વધારો સત્તા પરિવર્તન લાવવા માટે પૂરતો હતો. આ વખતે, મતદાનનો સાચો “સુનામી” બંગાળમાં ફેલાઈ રહ્યો છે, જેનાથી રાજકીય પક્ષોના હૃદયના ધબકારા વધી રહ્યા છે.
પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કામાં, 152 બેઠકો પર 1,478 ઉમેદવારોનું ચૂંટણી ભાવિ ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીનો (EVM) માં સીલ કરવામાં આવ્યું છે. આ પ્રારંભિક તબક્કામાં મતદારોએ જે ઉત્સાહ દર્શાવ્યો હતો તે ખરેખર જોવાલાયક હતો, અને અગાઉના તમામ મતદાન રેકોર્ડ તૂટી ગયા છે. સ્વતંત્રતા પછી પહેલી વાર, બંગાળમાં 90 ટકાથી વધુ મતદાન નોંધાયું છે. પરિણામે, રાજકીય પક્ષો હાલમાં આ વલણ તેમના માટે સંભવિત ફાયદા અને નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવામાં વ્યસ્ત છે. કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચના વડા જ્ઞાનેશકુમારે આા ચિક્કાર મતદાન કરનારી બંગાળી પ્રજાને સલામ કરીને આભાર માન્યો હતો.
બંગાળમાં મતદાનના પ્રથમ તબક્કામાં, 152 બેઠકોને આવરી લેતા, 92.88 ટકા મતદાન થયું. જો આ જ પેટર્ન બીજા તબક્કા સુધી ચાલુ રહે – જે અન્ય 142 બેઠકોને આવરી લે છે – તો તે પશ્ચિમ બંગાળના ચૂંટણી ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ મતદાન હશે. નોંધનીય છે કે, 2021ની બંગાળ વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ આઠ અલગ અલગ તબક્કામાં યોજાઈ હતી. નિષ્ણાતો માને છે કે ઘુસણખોરી વિરૂધ્ધનો અવાજ પ્રબળ બનતા અને એસઆઇઆર પ્રક્રીયાને કારણે ઉંચી મતદાન ટકાવારીન નોંધાઇ છે.
2021ની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં, આ ચોક્કસ 152 બેઠકો પર 83.2 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું; તેનાથી વિપરીત, 2026ની વિધાનસભાની ચૂંટણીઓમાં મતદાન 92.88 ટકા સુધી પહોંચ્યું હતું. આ મેટ્રિક દ્વારા, મતદાનમાં અસરકારક રીતે 10 ટકાનો વધારો થયો છે. આ પરિસ્થિતિને જોતાં, મતદાન પેટર્ન સૂચવે છે કે મતદાનમાં આ વધારો – પાછલી ચૂંટણીની તુલનામાં – રાજકીય પક્ષોમાં ચિંતા વધારી છે. હવે મુખ્ય પ્રશ્ન એ રહે છે: મતદાનમાં આ 10 ટકાનો વધારો આખરે કોના ફાયદામાં થશે – ભાજપ કે મમતા બેનર્જી?
ગુરુવારે પશ્ચિમ બંગાળના 16 જિલ્લાઓમાં ફેલાયેલી 152 બેઠકો માટે મતદાન થયું હતું, જેમાં 92.88 ટકા મતદારોએ પોતાના મતાધિકારનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ઉલ્લેખનીય છે કે, બંગાળમાં મહિલા મતદારોએ તેમના પુરુષ સમકક્ષોની સરખામણીમાં વધુ ભાગીદારી દર્શાવી હતી. મહિલાઓમાં મતદાનનું પ્રમાણ 92.69 ટકા હતું, જ્યારે પુરુષ મતદારોમાં મતદાનનું પ્રમાણ 90.92 ટકા નોંધાયું હતું. ત્રીજા જાતિના મતદારોમાં મતદાનનું પ્રમાણ 56.79 ટકા હતું.
આઝાદી પછી પહેલી વાર બંગાળમાં આટલી મોટી સંખ્યામાં લોકોએ મતદાન કર્યું છે. બંગાળ અને તમિલનાડુમાં પ્રથમ તબક્કામાં મતદાન પૂર્ણ થયા પછી, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે એક નિવેદન બહાર પાડીને મતાધિકારનો ઉપયોગ કરનારા મતદારો તેમજ તેમની ભાવનાને સલામ કરી હતી. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે આ સ્વતંત્રતા પછી નોંધાયેલ સૌથી વધુ મતદાન ગ્રાફ દર્શાવે છે.
બંગાળમાં આટલું ઊંચું મતદાન પહેલાં ક્યારેય જોવા મળ્યું નથી. 2006 પછી યોજાયેલી દરેક વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, મતદાન સતત 80 ટકાથી વધુ રહ્યું છે. જોકે, આ વખતે મતદાન પેટર્ન 90 ટકાની મર્યાદાને પણ વટાવી ગઈ છે; તેનું મુખ્ય કારણ SIR પ્રક્રિયા છે. બંગાળમાં હાથ ધરવામાં આવેલી SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન, નોંધપાત્ર સંખ્યામાં લોકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી કમી થઈ ગયા હતા; પરિણામે, લોકો આ વખતે મતદાનથી દૂર રહેવાનું જોખમ લેવા માંગતા ન હતા. આ જ કારણ છે કે આ પ્રસંગે મોટી સંખ્યામાં લોકો મતદાન કરવા માટે તેમના ઘરોમાંથી બહાર નીકળ્યા હતા.
સ્વતંત્રતા પછી બંગાળમાં ત્રણ વખત સત્તા પરિર્વન થયું છે
સ્વતંત્રતા પછી, પશ્ચિમ બંગાળના રાજકીય પરિદૃશ્યમાં સત્તામાં ત્રણ પરિવર્તન જોવા મળ્યા છે; 1952 થી 1977 સુધી, કોંગ્રેસ પક્ષનો દબદબો રહ્યો. 1977 માં, ડાબેરી મોરચાએ પહેલી વાર બંગાળમાં સરકાર બનાવવા માટે કોંગ્રેસને હાંકી કાઢી. 1977માં મતદાન 56.15 ટકા હતું – જે 1972ની ચૂંટણીમાં નોંધાયેલા 60.80 ટકા કરતાં લગભગ 4 ટકા ઓછું છે. બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન 2011માં થયું, જ્યારે મમતા બેનર્જીએ ડાબેરી મોરચાને સત્તા પરથી સફળતાપૂર્વક દૂર કર્યો. 2006ની ચૂંટણીમાં 81.58 ટકા મતદાન થયું હતું, જ્યારે 2011માં મતદાન વધીને 84.72 ટકા થયું. આમ, બંગાળમાં મતદાનમાં માત્ર ત્રણ ટકાનો વધારો ડાબેરી મોરચાને સત્તા પરથી દૂર કરવા માટે પૂરતો હતો, જેનાથી મમતા માટે પ્રચંડ બહુમતી સાથે સત્તા સંભાળવાનો માર્ગ મોકળો થયો.
