કીમોથેરાપી કરાવી રહેલા કેન્સરના દર્દીની સારવારમાં અછતને કારણે ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. દર ત્રણ અઠવાડિયે સિસ્પ્લેટિનના ઉચ્ચ ડોઝના તેમના જીવનપદ્ધતિને દર બે અઠવાડિયે ઓછા ડોઝ શેડ્યૂલ સુધી ઘટાડી દેવામાં આવી છે. કારણ? સિસ્પ્લેટિન, કાર્બોપ્લેટીન અને ઓક્સાલીપ્લેટીન જેવી પ્લેટિનમ આધારિત કીમોથેરાપી દવાઓનો ઓછો પુરવઠો અમદાવાદના કેન્સર સારવાર કેન્દ્રોને અસર કરી રહ્યો છે, જેના કારણે ઓન્કોલોજિસ્ટ્સ મૌખિક, જઠરાંત્રિય અને સર્વાઇકલ અને અન્ય કેન્સરના દર્દીઓ માટે જોખમો વિશે ચેતવણી આપવા માટે પ્રેરિત થયા છે.
સપ્લાયર્સે પશ્ચિમ એશિયામાં ભૂ-રાજકીય તણાવ અને ભારતીય દવા ઉત્પાદકો માટે ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો દર્શાવીને સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકો (અઙઈં) ની અછતને કારણે આ વિક્ષેપને જોડ્યો છે. નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે ઉત્પાદન ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે, જેના કારણે ઉત્પાદન પર અસર પડી છે. મોટી જાહેર અને કોર્પોરેટ હોસ્પિટલોએ આ દવાઓનો સ્ટોક બનાવ્યો હતો, પરંતુ પ્રતિબંધિત પુરવઠાને કારણે ઇન્વેન્ટરીમાં ઘટાડો થયો છે, ખાસ કરીને છેલ્લા 30 દિવસોમાં પરિસ્થિતિ વધુ તંગ બની છે.
એચસીજી કેન્સર હોસ્પિટલના સિનિયર હેડ એન્ડ નેક ઓન્કોલોજી સર્જન ડો. કૌસ્તુભ પટેલે જણાવ્યું હતું કે હોસ્પિટલના માથા અને ગરદનના કેન્સરના લગભગ અડધા દર્દીઓને કીમોથેરાપીની જરૂૂર પડે છે, જેમાં મોટાભાગના દર્દીઓ પ્લેટિનમ આધારિત દવાઓ મેળવે છે. “આ સારવાર પછીની દવાઓ નથી; તે શક્તિશાળી ઉપચારાત્મક એજન્ટો છે. અમે વર્તમાન સ્ટોક સાથે શક્ય તેટલું દવાના ઉપયોગને તર્કસંગત બનાવી રહ્યા છીએ, પરંતુ પરિસ્થિતિને તાત્કાલિક નિવારણની જરૂૂર છે,” તેમણે કહ્યું.
કેડી હોસ્પિટલના સિનિયર સર્જિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ ડો. સોમેશ ચંદ્રાએ જણાવ્યું હતું કે કીમોથેરાપી સારવારમાં પ્લેટિનમ આધારિત દવાઓનો મોટો હિસ્સો છે. “આ દવાઓ કેન્સર કોષોના ડીએનએને લક્ષ્ય બનાવે છે. આ દવાઓનો પુરવઠો, ખાસ કરીને સિસ્પ્લેટિન, જેનો ઉપયોગ રેડિયોથેરાપી સાથે પણ થાય છે, તે અન્ય પ્લેટિનમ સંયોજનો કરતાં વધુ પ્રભાવિત થયો છે,” તેમણે કહ્યું, અને ઉમેર્યું કે કેટલીક હોસ્પિટલો શક્ય હોય ત્યાં વિકલ્પો પર વિચાર કરી શકે છે.
ઝાયડસ હોસ્પિટલના ઓન્કોલોજિસ્ટ ડો. નહુષ તાહિલિયાનીએ જણાવ્યું હતું કે જો પુરવઠામાં સુધારો નહીં થાય તો દર્દીઓને તકલીફ પડશે. “કેટલાક સમયથી અછત ચાલી રહી છે. આ દવાઓ બદલી ન શકાય તેવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, કાર્બોપ્લાટિનનો ઉપયોગ માથા અને ગરદન, ફેફસાં, અંડાશય અને સ્તન કેન્સર માટે કીમોથેરાપીમાં વ્યાપકપણે થાય છે,” તેમણે કહ્યું.
કેટલાક અન્ય શહેરોમાં આ અસર ઓછી ગંભીર લાગે છે. વડોદરા નજીક ગોરજમાં મુનિ સેવા આશ્રમના મુખ્ય ફાર્માસિસ્ટ કનક ગઢવીએ જણાવ્યું હતું કે દર્દીઓને અસર ન થાય તે માટે સુવિધા ઉપલબ્ધ દરે દવાઓ ખરીદી રહી છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે વડોદરામાં હાલમાં પૂરતો સ્ટોક છે, જોકે લાંબા સમય સુધી વિક્ષેપથી પુરવઠામાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
રાજકોટમાં હાલ કોઇ અછત નહીં: કેમિસ્ટ એસો.
રાજકોટમાં, રાજકોટ કેમિસ્ટ એસોસિએશનના પ્રમુખ મયુરસિંહ જાડેજાએ જણાવ્યું હતું કે સ્ટોકિસ્ટોએ કેન્સરની દવાઓની અછતની જાણ કરી નથી. સર્જિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ ડો. નીતિન ટોલિયાએ પણ જણાવ્યું હતું કે શહેરમાં પુરવઠા પર કોઈ અસર પડી નથી.
ડિમાન્ડ સામે ફકત 20થી 25 ટકા પુરવઠો: ડ્રગ સ્ટોકિસ્ટ
અમદાવાદના ડ્રગ સ્ટોકિસ્ટોએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વિક્ષેપ યથાવત છે. શહેરના મુખ્ય ઓન્કોલોજી સેન્ટરોના ફાર્માસ્યુટિકલ સપ્લાયર સંજય ગાંધીએ જણાવ્યું હતું કે મોટી હોસ્પિટલોએ સ્ટોક ખરીદ્યો છે, પરંતુ મધ્યમ કદની હોસ્પિટલો વધુ પ્રભાવિત થઈ છે. “નિયમિત માંગ સામે, પુરવઠો ફક્ત 20-25% છે. વધતી કિંમત એક મુખ્ય પરિબળ છે, કારણ કે સ્ટોકિસ્ટો પણ ઊંચા ભાવે ખરીદી કરી રહ્યા છે. આ નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટીના નિયંત્રણ હેઠળ આવશ્યક દવાઓ હોવાથી, ઉત્પાદકો માટે ઊંચી કિંમત ટકાઉ બની જાય છે. આમાંની ઘણી દવાઓનો કોઈ વિકલ્પ નથી, તેથી અમે શક્ય હોય ત્યાંથી તે ખરીદી રહ્યા છીએ,” તેમણે કહ્યું.
